Encyclipaedie der Heilige Godgeleerdheid - pagina 27

Afd.

ONTWIKKELING DER ORGANISCHE

Hfst. II. § g.

I.

IDEE.

19

»

verzameling zelve der voorhanden kennis, en

tot

alleen

die

zij,

nadenken over

Want wel konden

den samenhang van het verzamelde overging.

Encyclopaedie nooit inzagen, aan dezen

Alsted's

machtigen

systematicus systematiseerend talent betwisten

toch werd

de

verzamelen stof allengs

te

bearbeiding van

al

te machtig,

Ontwikkeling der organische

Werkte

maar

;

èn de

deze stof èn het dieper nadenken over haren

samenhang onder het bereik van één enkel geleerde § 9.

om

te stellen.

idee.

alzoo reeds sinds Plato het besef, dat de onderscheidene

had men voorts op allerlei wijze gepoogd aan dit besef uitdrukking te geven door feitelijk de verschillende brokstukken dezer ééne kennis dan ook in één werk deelen onzer kennis één owuu vormen

;

saam te vatten, of juister gezegd in één speculum af te kaatsen en had de schikking van deze rudis indigestaque moles vanzelf genoopt, om zich rekenschap te geven van de wijze, waarop deze fxéki] van het ééne crcu «« samenhingen, toch moest de steeds aan(

van de voorhanden kennis van de schouders geworpen, eer de geest genoegzaam vrijheid van beweging erlangde, groeiende

om

last

den samenhang telkens meer opzettelijk

onderzoek

bruikbaar

Twee

te kiezen.

Eenerzijds

het te

optreden

maken

tot

voorwerp van

verschijnselen bespoedigden dit proces.

der

alphabetici,

die

om hun werken

opzettelijk het systematisch spoor verlieten, en

den Ariadne-draad voor den doolhof hunner artikelen reeds vroeg in

het

abc

wijsgeerigen

Nu

zin,

de tweede

die

helft der

i8 e

eeuw kenmerkte.

de alphabetici het systematisch vraagstuk over boord wierpen,

was het zin

en anderzijds het weeropkomen van den

zochten;

natuurlijk, dat

anderen

dit opvischten,

en toen wijsgeerige

op elk gebied langs den stam naar den wortel afdaalde, lag

het voor de hand, dat ook voor de wetenschappen zelve naar een beginsel zou

Een

worden gezocht, dat haar indeeling kon beheerschen.

tijdlang echter viel hierbij de gedachte

cyclopaedie

waande men de toko

goederen

geheel

Gewend aan

aan het woord En-

materieele Encyclopaedie,

het encyclopaedisch terrein te verlaten, zoodra

uittrad, te

uit.

om

uitsluitend

bestudeeren.

De

den

men

catalogus der voorhanden

real-lexicographen,

die de ency-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen