Het heil in ons - pagina 208

198 slechts

ingebeeld

of

laten,

dit

of

zou

zijn

dat

doen.

maakt niemand ons diets. Er is verschil, Er is goed in het ééne, kwaad in het

andere. Scherp geteekend zijn de grenslijnen zelden. Dikwijls dat we verlegen vragen: Wat is hier, in dit bijzonder geval, nu het goede en wat is het kwade? Maar dat er verschil bestaat, is met ons onmiddellijk besef gegeven. En zoo zoekend, waar tasten we dan anders naar, dan naar een macht buiten ons, die de ware onder-

scheiding weet, wijl ze de onderscheiding zelve maakte? En wat spreekt zich daarin anders uit, dan het besef van een zedelijke macht, die ter hoogste instantie beslist, waarnaar we ons te schikken hebben, en die noch in ons eigen hart noch in anderer willekeur haar laatsten

grond kan hebben?

Ook hier zijn het dus machten, zedelijke machten zeer zeker, maar toch machten, wanrop we stuiten. Machten, die niet buiten ons leven staan of een enkele maal een voorwerp van wijsgeerige bespiegeling vormen, maar machten, waarmee we van uur tot uur in onmiddellijke aanraking komen; die ons leven beheerschen, onze oordeelen richten, waardemeter van anderer leven bepalen; die ons op markt en maar ook in het huisvertrek en in de binnenkamer vervolgen; machten, die nergens niet zijn, maar zich met ons inschepen op onze mailbooten, die we aan elk station op onze reis ontmoeten, die we in het verre Oosten terugvinden; machten even onafscheidelijk van onze existentie als het lichaam dat we dragen en de natuur om ons heen; machten, die ons als kind opzochten, die we als jongeling op ons pad vonden, die onze mannenjaren mee doorleefden en nog op het sterfbed ons oproepen ter verantwoording. In de menschenwereld huizen die machten. Daaruit sluipen ze in ons hart. Of ze in of achter die menschenwereld zijn, weten we niet, maar wel dat de menschenwereld het terrein is, van waar ze ons naderen. Eeeds het bijzijn van enkelen doet ons om plicht denken. Anderer blikt wekt schaamte en zelfverwijt in ons. De publieke opinie kan een oordeel vellen, waarin die machten verpletterend over ons komen. Dat ook tegen dat oordeel een schild in hooger geboden is, ontkennen we niet. Ook daarop zal later gewezen worden. Voorshands

den

beurs,

genoeg, zoo elk onzer lezers slechts onmiddellijk toestemt, dat het de publieke opinie, de sprekende menschenwereld, de gedachten onder elkander hen beschuldigende of ook ontschuldigende zijn, waaruit die zedelijke machten van plieht en recht op ons dringen, met den eisch van onvoorwaardelijke onderwerping.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen