Practijk der godzaligheid - pagina 182

174 nationale practijk zijn de Irenischen dan ook meestal voltrouw aan de stemirenisch; eer warme Oraujemannen strekt van en ziel. hart ons één met bus Maar met hun geest, hun gedachtenkring, hun wereld van denk-

In

de tl

iet

;

;

beelden is het anders. Die is ongemerkt „gegermaniseerd", verduitscht, vervreemd van het nationale type. En overmits nu Duitschland geen bevrijdingsoorlog in de dagen der Reformatie heeft gekend, en de burgervrijheid in Duitschland nooit en nimmer, ook maar van verre als ten onzent ontwikkeld is, zoo laat het zich gereedelijk verklaren, hoe de Irenischen hierdoor hun nationaal besef ongemerkt vervalscht hebben, en aldus ingingen in een gedachtelijn, die tegen de eere onzer volkshistorie vloekt.

Opmerkelijk is het in dit opzicht, dat een deel der gereformeerden, hetwelk de jongere epigonen van Dr. Kohlbrügge volgt, hoewel van geheel andere, zelfs tegenovergestelde beginselen uitgaande, zoo veelszins tot even sterke reactie komt tegen de beginselen, waarin de wording onzer nationaliteit ligt. Wijlen Dr. Kohlbrügge zelf, heeft als echt Nederlander in Duitschland onze echt Hollandsche bei>;inselen van activiteit ingedragen, en, te Elberfeld doorgetast en zich als gereformeerd in zijn kerkrecht, zelfs door ouderlingen laten ordenen. Maar zijn epigonen, die, omgekeerd, meest uit Duitschland tot ons overkwamen, doen nu juist het tegenovergestelde en voeren in ons goede Holland de beginselen van het Duitsche Legitimisme in; beginselen, die lijnrecht tegen de historische eere onzer nationaliteit indruischen. Pleitbezorgers

immers van het Legitimisme waren hier te lande en voor verbreking van het valsche politieke en kerkelijke juk pleitten hier Willem van Oranje en Marnix even beslist als Datheen en Modet. Zoo ziet men, hoe herkomst evenzeer als de boeken, die men gebruikt, ongemerkt de richting van onzen geest bepalen, en het zich veel beter dan men op den eersten aanblik vermoedde, verklaren laat, hoe zulke geesten, die anders zoo verre van elkaar stonden, onder uithccrasche invloeden toch weer saamkomen in het irenisch brandpunt. Maar ook al mochten we ons in deze diagnose min of meer vergissen, vast blijft niettemin het feit als feit staan, dat onze nationaliteit geboren is uit een diepgaande geestelijke en nationale worsteling, die vlak tegen het irenisch beweren overstaat. Nooit zou ons land van Spanje vrij zijn gevochten, indien ons goede volk in de zestiende eeuw het oor te luisteren had gelegd naar het zoet gefluit van den irenischen vogelaar, die ook toen zijn netten even breed als thans gespannen had. Nooit zou ons land Europa hebbon verbaasd door zijn schitterende Filips en Al va,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen