Het heil in ons - pagina 207

197 meestal zeer afwijkend van de onze; vaak uiterst zonderling en ongerijmd; soms zelfs het omgekeerde van wat bij ons geldt; ze noemen recht wat ons onrecht, plicht wat ons een verfoeiing, goed wat ons kwaad dunkt, maar hoe verward en verbijsterd hun zeden ook zijn mogen, het denkbeeld dat er recht is, en dat ieder naar dat recht wordt geoordeeld dat er plicht bestaat, en dat ieder tot dien plicht gehouden is; dat er een onderscheid tusschen goed en kwaad is, en dat ieder zich hiernaar heeft te gedragen: die denkbeelden ontbreken nergens, vindt ge allerwegen teiug, gelden bij alle volk. Of hun gedachten goed zijn, laat Paulus in het midden; hij verklaart alleen, dat ze gedachten van recht en plicht hebben; en dat ze naar deze gedachten, hoedanig ze dan ook zijn mogen, zichzelven en ;

elkander oordeelen. Dit feit is uiterst gewichtig. Wie van recht spreekt, erkent daarmee een macht die boven hem waarvoor hij zwichten moet, en die hij niet zonder zedelijke staat, schade kan wederstaan. Vanwaar komt dat recht? Hij stelde het niet in, het werd niet door anderen ingesteld. Die het beschreven, beeldden zich niet in, dat zij het recht maakten, maar zochten veeleer bij hun teboekstelling van het recht de zuivere uiting te vinden voor wat ze als een recht, dat er was en uit zichzelf bestond, erkenden.

Wie van recht in volstrekten zin spreekt, van het recht, gevoelt onmiddellijk, dat niet alleen hij, maar elk die mensch heet, met hem dat recht onderworpen

aan hij

staat niet

en

boven het

wat

is.

De koning moge boven

de wet staan,

macht ook over hem; ook tegenover den koning onrecht, zij het

recht.

Het

recht is een

onrecht is blijft de macht op aarde ontbreekt om de overtreding te straffen. Van plicht geldt hetzelfde. Wat voor u of mi] plicht is, kan aan tegenspraak onderhevig zijn; dat we plichten hebben, weet ieder. Dus dat er een macht boven ons staat, die ons bindt, die ons te bevelen heeft, en die we te gehoorzamen hebben. Dien plicht bepalen we niet zelf. Immers dan hield het op plicht te zijn. Die plicht vindt

ook,

dat

in anderer willekeur, want ook die anderen zijn op plichten gehouden. Het is geen denkbeeld door het voorgeslacht uitgevonden, want zoover de heugenis reikt, is de zedelijke gebondenheid aan een plicht, die op ons rustte, ervaren. Plicht is dus een macht die niet slechts een enkele onzer, maar geheel het menschelijk leven beheerscht. Van de onderscheiding tusschen goed en kwaad valt hetzelfde te herhalen. Hoe de onderscheiding vallen moet is verre van zeker. Maar dat er een onderscheiding is, en dat we te veiliger gaan hoe nader we met onze inzichten tot die ware, volstrekte onderscheiding zijn

grond

hun beurt

niet

tot

naderen, wordt door niemand betwist. Telkens staan we voor een keuze. Dat de twee, waartusschen we te kiezen hebben, niet eender zijn, gevoelen we onmiddellijk. Dat het denkbeeld van die keuze

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen