Een midden-eeuwer in onze dagen - pagina 45

boerenstand gescheiden, stedeling en landman, krijgsman en onge-

Zoo wapende, geleerde en leek, kunstenaar en oningewijde. scheidt een gilde, een vak, een tak van handel of nijverheid zijne beoefenaars af van al de andere, zoo zijn Christen en Jood en Muzelman gescheiden, de aanhangers van Ali en van Osman, de Pausgezinden en de Lutherschen, de Socinianen en de Calvinisten, de Portugeesche en de Poolsche Joden.

De

groote en edele taak der Regeering

geest van

al

is

nu, den

uitsluitings-

deze kringen zóó te verzachten, dat het verband, dat

omvatten moet, er niet door wordt geschaad, dat elke afgeslechts tot vlijt prikkelt en wedijver doet ontstaan,

allen

scheidenheid

tegenzin wekt en verwijdering en dat allen zich oplossen in

niet

gunne elke groep haar trots, zelfs hare niet schadelijke vooroordeelen, maar zij spanne zich in, om in ieder lid, meer nog, liefde tot den Staat op te wekken en zij heeft hare groote bestemming vervuld, wanneer de edelman, de boer, de geleerde, de handwerksman, de Christen en de Jood nog meer dan dit alles, burgers zijn. Zoo scheidde in de groote Staten der oudheid geen geloof aan verschillende goden de burgers, wien het vaderland het liefste was van alles en zoo strijden op het oogenblik (1781) aan de andere kust der wereldzee Katholieken, Episcopalen en Puriteinen voor den nieuwen Staat, die hen allen zal vereenigen; voor recht en voor vrijheid, waarin de

zij

groote

harmonie

allen zich willen

Europeesche eenig

heil

Staten in

van den Staat.

Zij

verheugen en zoo zien de

Burgers

wij reeds

eendrachtig

het tegenwoordige, schoon

zij

nu

in

eenige

samenwerken voor het toekomstig heil

op verschillende wegen zoeken. Indien dus inderdaad het geloof tegenwoordige Joden eenige grondtrekken zou bevatten, die hen al te nauw in hun aparte groep insluiten en hen al te exclusief scheiden zouden van de overige leden der groote burgermaatschappij, zoo zou dit nog steeds, zoolang hunne geboden niet met de algemeene zedelijkheid in botsing komen en tot eenig sociaal kwaad verlof geven, geene vervolging rechtvaardigen, die niets zou uitwerken, dan hen in hunne gevoelens versterken" (II). De schrijver toont nu de afslijpende kracht van het staatkundig samenleven aan, hoe niet alleen menschen met zeer exclusieve begrippen als bijv. de Katholieken maar zelfs menschen met beginselen, welke met de Staatswetten in regelrechten strijd zijn, Met de Joden, als bijv. de Kwakers, zeer goede burgers worden. der

zegt

41

hij,

zal het niet

anders gaan,

wijl

het de natuurlijke loop der

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen