Een midden-eeuwer in onze dagen - pagina 51

leven en geluk merkt

Dohm

op, dat

met handelsbeperkende strekking erbij,

„eerst nadat

liche

Wirkungen

men hen

zij

geneigd

zijn

te overtreden,

staatswetten

maar, voegt

hij

den landbouw, hun oorspronkelijk bedrijf, had gestooten, openbaarde zich deze zedelijke fout (X). „Jede Art von Beschaftigung und Gewerbe bringt ihre eigentümhervor",

beroep

wat

uit

der Denkungsart und dem sittlichen Charakter mijn betoog van straks aldus uitdrukte: „Elk zijne eigen moreele gevarenklasse". Dohm ontin

ik in

heeft

wikkelt nu dit denkbeeld zeer uitvoerig, toont door eene levendige fijne schildering aan, hoe de elementen van wisselende kans

en en

vastheid, rust en onzekerheid, initiatief en blind geluk, stadsen landleven evenveel verschillende factoren zijn die op de moreele

gesteldheid

vloed

der

oefenen.

verschillende beroepen een niet te Hij

onderscheidt

in

ontkomen

in-

het bizonder drie groepen

:

handwerksman, landbouwer en koopman. „De koopman, zegt hij, is onafgebroken er op uit, winst te behalen en verlies te vermijden, tusschen verschillende manieren van winstmaken en kapitaal-

aanwending

eene juiste keuze te doen, de door elkaar loopende ondernemingen te overzien en met vreemde belangen te worstelen teneinde die aan zijn belang dienstbaar te maken. Durf, aan verstand gepaard, kan groot voordeel, durf zonder verstand groot verlies teweeg brengen en het lot brengt gevolgen

zijner

—

dikwerf beide onverwacht. De omstandigheden houden den koopmansgeest in voortdurende onrust en ingespannen opmerkzaamheid; voortdurend leeft hij in de toekomst, die hem zooveel te

hopen, te vreezen en

van

het

tegenwoordige

te

zorgen geeft, dat

erdoor

vergeet.

hij

Zijne

dikwijls het genot

dagelijksche

ge-

woonte alles van den kant van winst en opbrengst te beschouwen kan niet anders dan zijne gevoelens vernauwen. De gelegenheden om door kleine verschalkingen van het strenge recht zijn winstcijfer te verhoogen, komen te vaak voor en zijn te verleidelijk dan dat hij niet, tenminste nu en dan, zou bezwijken. Gevoel voor wat billijk is pleegt door een en ander bij kooplieden niet zoo

levendig

hunne

en

fijn te zijn als bij handwerkers. Daar zij bij met hunne evenmenschen altijd te winnen of te hebben, gewennen zij zich langzamerhand in deze alleen

relatiën

verliezen

mededingers en tegenstanders te zien. Hunne gevoelens worden bekrompener, meer in zichzelf gekeerd en minder geneigd tot edelmoedigheid dan ontwikkeling

47

en

dit bij

zedelijke

andere menschen van overigens gelijke vorming het geval is. Deze trekken

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen