Dictaten dogmatiek. Locus de Magistratu, Consummatione Saeculi - pagina 99

§

Empirie en Wetenschap.

3.

de werking van de onderscheiden factoren der Gratia Communis,

In

voor zooveel deze geheel of gedeeltelijk door den mensch

zaak

of

als

tweede oor-

coöperator Dei tot stand komen, moet onderscheid gemaakt

empirisch

tusschen hetgeen slechts

wetenschappelijk

werkt en hetgeen logisch ingezien,

gegrepen en op grond hiervan met klare bewust-

heid verricht wordt. Overal gaat de empirie vooraf en wordt eerst veel later uit

deze empirie op eenig terrein de wetenschap geboren. Door

Aristoteles verovert de logos de eerste

met bewustheid en

critisch

genoegzame zelfstandigheid om

tegenover de empirie op

te treden.

Niet

vóór de 16^^ eeuw vangt de meer universeele ontplooiing der wetenschap

aan

en

eigenlijk

pas

in

onze eeuw won de wetenschap haar

organisch karakter en trad ze haar mannelijken

nog

nu

bij

leeftijd

in,

terwijl

ook

minstens drie vierde deelen van ons menschelijk geslacht

uitsluitend de empirie aan het

woord

is.

De bloot empirische werking van de factoren der Gratia Communis mag daarom nog niet exclusive aan den Logos in God worden toegeschreven. Ook bij de empirie toch werkt de Logos in de menschen reeds mede, ten deele

zelfs

bewust,

in

zooverre voor het „p o

s t"

het oog open-

ook waar het voor het „propt er" nog gesloten blijft. De actie van den logos in den mensch wordt dan te voorschijn geroepen door

gaat,

wat men noemt

:

inval, vinding,

noodzaak, heroïsme en poëzie, geaccen-

tueerd door talent, genie, historischen drang en gemeenschapsgeest alle

welke dingen het de verwantschap van

Logos

in

God

is,

die zijn zin en actie

doet samenloopen.

met het

's

;

in

menschen logos met den

bestel en de actie

van

God

Dit nu geldt van elk der vier terreinen, die thans het

gebied uitmaken van de vier niet-theoiogische faculteiten,

d.

i.

10

van de worsteling des menschen met de natuur, natuurkundige fac,

20

van

30

van

's 's

menschen

niseerde samenleving 40 zijn

van

strijd

tegen ziekte en dood

;

medische

menschen kamp tegen het chaotische van

zijn

;

zijn

fac.

gedisorga-

juridische fac, en eindelijk

verzet tegen de ontreddering van zijn logisch bestaan,

gedachtenwereld en

zijn

verleden

;

philologische fac,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen