Dicaten dogmatiek. Locus de Deo - pagina 45

De Cognitione

§ 2 zijds ten deele

opdat

gezet,

wel

kennen

te

moeten nu ook

is,

organisch verband worden kunne vervullen die het van

in

die rol en die taak

beide

der

elk

27

Dei.

nature en naar zijn aard heeft.

Om

verband

organisch

dat

nu wèl

doen dan de foutieve psychologie

in te zien,

hebben wij

waarvan we zooeven spraken, ten grondslag ligt. Alle valsche mystiek toch gaat uit van deze verkeerde

mensch

drie

vermogens

heeft,

gevoel als een afzonderlijk vermogen aan, dan dat

men de

vermogen tieve

met dat gevoelsvermogen

religie

gaan

voorstelling

modernen

allen

religie

eene

is

de

van

het

uit

;

gevoel,

het

Neemt men

ook volkomen

is

de het

natuurlijk,

rapport brengt en het verstands-

bij

Van deze fou-

verklaart.

de Ritschlianen,

ethischen,

zonder onderscheid

zaak

in

het

is

God onbekwaam

een rapport met

tot zulk

voorstelling, dat

wil en gevoel.

verstand,

nl.

niets anders te

die aan de beide eenzijdigheden

te critiseeren,

de

argument

allen hetzelfde

maar het verstandsvermogen kan

komen tot de wetenschap van en het leven met God. Van den anderen kant vind men h[\éQ rationalisten

<^tz^

de

en

agnostici

:

de

niet

psychologische fout,

dat voor hen het intellectueele vermogen van den mensch, zijn verstand, het éen

en al er

Alles gaat

is.

bij

hen op

in

de facultas

waartoe de facultas intelligendi den mensch

Wanneer de

et ars cogitandi,

geen oog voor, dat de ars cogitandi maar éene

en

hebben

zij

van de vele

werkingen,

in staat stelt.

wij nu die beide fouten vermijden tn At psychologie herstellen

en voorstelling onzer vaderen, dan komt de zaak heel anders

leer

De mensch

naar

te staan.

toch heeft een facultas intelligendi en eene facultas volendi.

evenwel

facultas intelligendi

quid,

is

is

niet

een simplex quid, maar een

Die

compositum

een gecompliceerd verschijnsel, werkend op dat geheele terrein, dat wij

noemen

het bewustzijn.

[De Latijnsche uitdrukking voor bewustzijn men tegenwoordig veelal zegt.]

is

conscia mens, en niet con-

scientia, zooals

in die mens niet maar ook de kunst van het verbeelden, ook de kunst van het gewaarworden, en nog dieper, onder de gewaarwordingen, wat wij in het Hollandsch noemende

Het

nu

intellect

als

vermogen van de mens conscia, vindt

alleen de ars cogitandi,

beseffen.

Heel

het

terrein

van de facultas

intelligendi

omvat

dus, van

onderen op, de beseffen, de gewaarwordingen, de verbeelding en het denken.

Daar tusschen gewijzigde naast

in

liggen

vormen,

nog wel

bijv.

de gewaarwordingen

naast :

de

allerlei

andere werkingen, maar dat

de beseffen

:

zijn slechts

de indrukken en aandoeningen,

waarnemingen en ervaringen.

Deze

blijven

echter onbesproken, aangezien wij hier geene psychologie behandelen en boven-

dien in de vier

genoemde onderscheidingen

alle

andere mee gegeven

zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen