Dicaten dogmatiek. Locus de Deo - pagina 99

§

God

wel

er uit volgt, en

De exsistentia

3.

zelve

weer eene oorzaak

niet

hoegenaamd

men

Vraagt

aan

niets

Hume

Kant

en

Want aangenomen, wat Kant

de zaak

zich

hij

oorzaak

Men

heeft.

wel

terdege

ben.

Maar

eene

niet

onzen geest

is,

dan volgt

de erkentenis, dat de wereld eene causa moet heb-

tot

Dat weet

met de

(pxtvbfj.ivx,

Kants

volgens

Hume

vzlyuivx

waarnemen.

die wij

Bij bewijzen toch

geleverd, dat de

ons denken beantwoordt, weten wij

echter ten opzichte van geen der

hij

voor instaan, dat de reëele

bij

van

anders kan denken dan zóo, dat deze wereld eene

er niet

is,

hunne oppositie, dan niet moeilijk in te zien.

kan zoodoende zijnen tegenstander met die causaliteitswet

dwingen

daad zwak.

in is

denken, waarmede wij de causa-

categorie

of hierin de realiteit aan

volgens Kant.

Dit

voor den denkenden mensch klaar en duidelijk kunnen maken,

daaruit, dat wij

En

met het kosmologisch bewijs

hadden

gelijk

zegt, dat het

eenvoudig

denken,

liteitswet

Dus

er

is

dat hun zeggen metterdaad niet doorgaat.

blijkt,

dat

Dus

heeft.

er alleen uit afleiden,

dat de wereld eene oorzaak heeft, die

niet,

vangen.

te

of

nu,

;

81

En men kan

causa absoluta.

als

dat de wereld eene oorzaak heeft

Dei.

is

eigen

^joifjivjy.

;

wil

op de rechte wijze correspondeeren

Kants betoog en oppositie

alleen eisch, dat het denken het

zeggen,

niet,

hij

voor

het

zijn

metter-

noodig oordeelt.

gezonde denken het bewijs

kosmos eene causa moet hebben. is

Toegegeven, dat wij wel waarnemen, dat

het precies zoo.

er

aliquid altoos praecedit en eveneens aliquid sequitur, en dat dit wel post hoc,

maar

propter

niet

hoc

is,

welnu, dan gaat dit toch ook op, waar wij denken

over den kosmos in zijn geheel en over het ontstaan van den kosmos geldt

immers deze

dan

zoodat

regel,

y.zTfxcq

;

ook daarbij

sequitur et igitur aliquid praece-

dere debet.

Wat Kant

Hume

en

dus tegen het formeele zochten

het bewijs ondersteboven te werpen, gaf niets.

in

Maar wel

te

brengen,

hierin ligt

om

zoo

de onhoud-

baarheid, dat de wet van de causaliteit ons niet veroorlooft, achter de wereld

eene causa

En nu de

causa

zeggen

van

vraagt

kosmos

en

te zetten

—

het

die éene causa te laten.

bij

men wel den dans zoeken

heeft

kosmos eene causa absoluta

den de

pantheïst

—

en van

zijn

ook niet causa absoluta kan causa van den kosmos dan wel absoluta 4.

zelf

onmiddellijk

Dat

en

mij

bij

de

is

dingen." u

is

;

maar

is

niet

zijn,

en zoo

dit niet

—

,

is,

waarom de waarom die

is.

in,

„dat

is

wel zoo,

weg, dat voor ons besef toch klaar en duidelijk en

conclusie

uit

ook zoo; maar

zoo,

natuurlijk, bij zulk

standpunt terecht

„Ja maar," brengt misschien iemand uwer hiertegen

maar dat neemt toch

Integendeel.

ontspringen door te zeggen, dat

te

het

—

bestaan

der dingen tot den grond der

en daar komt het hier op aan

en dat klemt volstrektelijk, en noch

gij

noch

— dat ik zijn

is bij

daar

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen