Dicaten dogmatiek. Locus de Deo - pagina 62

Locus DE Deo (Pars Prima).

44

en vrucht voort te brengen. Doch op zichzelf heeft het semen nog geen bloe-

sem

of vrucht.

laat ik dien

den

Sluit ik

pluvio liggen, dan

in

y.iy.Y.oc

acquirere

yJoy-y-oQ

een doosje, dan gebeurt er

de elementen, die

al

niets.

Maar

aere, in sole, in

terra, in

in

de vrucht. Welnu, ook wie alleen het semen religionis

rijpt

had zou geene gedachte omtrent God hebben, veelmin die onder woorden kunnen brengen. Eerst als er van buiten af de cognitio acquisita bijkomt, kan de cognitio Dei

Hiermee

de cognitio Dei

b.

P.

gen,

om

eene notio Dei clara ac distincta.

insita rijpen tot

ten deele reeds eenigszins het verband aangegeven, dat tusschen

is

Nu

en acquisita bestaat.

insita

wij zoover gevorderd

deze cognitia Dei insita

z\']n,

te

moeten wi] eerst de poging opzijde drin-

doen optreden onder den naam van „aange-

begrippen", „ideae vel notiones innatae". Volgens die voorstelling toch

boren

mensch van nature inzitten kleine kiempjes van kennisideeën, die bij zijne ontwikkeling zouden komen opduiken en bovendrijven. Het is het denkbeeld, als zaten in een pitje van een appel, als men maar fijn zouden

er

den

in

genoeg kon onderscheiden, den boom, die

in,

die er ooit

ze er uit te krijgen, waartoe dan alleen noodig

hoe

vraag,

de appeltjes reeds

al

zouden

rijpen

aan

dat pitje op moet groeien, en als ware het nu alleen maar de

uit

is

de wegneming

alles

hinderpalen. Zoo ook stelt men het voor in den mensch; als maar wordt weggenomen, wat aan de ontwikkeling der ideeën-kiempjes in den

weg

staat,

van

alle

insita

vanzelf

rijpt

wording,

en

dragen

mystiek des

eene

in

de kennis

allengs

niet alleen bestaan in

zou derhalve bestaan

een

in

harten,

aantal

in

de hersenen.

een innerlijk besef,

maar een zuiver

De gereformeerde vervallen. sterk

is

inspanning

zijne

theologen er

Descartes,

die

was

er

veel

In

in

dat

aangetast,

als

deze dwaling

te

Scotanus, Wittichius en Alexan-

hunne geschriften het

zegt

hij:

theologiam naturalem, naturae

sedert

bij

dictamen

Voetius heeft het echter

quaedam seu

non quod

theologen niet meer

is

V, pag. 459, in het tractaat

impressas notiones,

indigitant;

het Cartesiaansche stelsel

de gereformeerde

„... congenita

7rpo'A-r,']>£(^,

om

te verdedigen.

zijne resumptie („Disp. Select.", dl.

„De atheïsmo") rale,

in

gevaar geweest, dat de gereformeerde

opgegaan waren. Ccccejanen

in

omhelzen en

opgedoken.

om

leer der notiones innatae

deze

der Roëll waren reeds zoo onvoorzichtig geweest,

zóo

intellectueel karakter

daardoor ook de gemoederen der theologen innam voor deze wanbegrippen. Gelukkig trad Voetius er met kracht tegen op;

Platonische

te

cognitio Dei

eene gewaar-

en

dreef

zonder

daarvan

Schuld

in

begrippen, die, in den mensch verborgen,

op een naar buiten treden. kerk heeft op het punt gestaan,

slechts wachtten

De

innata cognitio Dei,

K:ivy.>;

hrjzixc,

actualis aliqua

sit

quam

lumen natuaut eliciatur

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen