Afgeperst - pagina 62

WAT

58

IN AZIË

BROEIT.

ten slotte niet zonder hartstocht, ik zeg niet in zijn eerste,

toch in zijn slot-speech, krampachtiger dan ik

Vraagt

men

mij

mijn

antwoord

mij

door

het

gegeven Java

alle

toe,

en

roeping zich

bevolking

waar

nu,

kan

deze gedachte

ik

uiteraard alleen

hem

maar dan

aan vastklemde.

uit

opbouwde, dan

voldoen, die zich met

Pro Rege laat beheerschen. Is aan den Christus macht in hemel en op aarde, dan komt Hem ook is

bij

het voor een iegelijk die

Hem

belijdt,

plicht en

eiken keer in de gelegenheden van de Javaansche

wat

aftevragen,

winste

nu een eiland

als

hieruit te trekken

En

zaak van Christus, onzen Heere. thans,

zelf,

Java met

is

voor de

sterk vooral geldt die eisch

zijn dertig

millioen inwoners aan

toegekomen, dat de nieuwe beweging onder dit volk het óf voor altoos van den Christus kan afsnijden, oftewel de poorte voor Hem ontsluiten zal. Immers, wordt de ook op Java zich openbarende Aziatische beweging door ons Gouvernement, onbedoeld maar onvoorzichtelijk, in den weg van het Humanisme geleid, dan is Java weg maar, kan omeen zoo beslissend keerpunt

in

zijn historie is

;

gekeerd deze beweging gebruikt worden

om

de Javaansche aristonadere aanraking te brengen, dan kan de

met het Evangelie in toekomst een ongedacht gewin zijn. De vraag was dus maar: Is er een wijze van doen uit te denken, die zonder iemands vrijheid aan te tasten, onder strikte eerbiediging van aller conscientievrijheid, en zonder van het Gouvernement te vergen wat het als Overheid niet geven kan, de dorst naar cultuur bij de Priayi's op zulk een manier kan bevredigen, dat de school waarom men thans roept, in hoofdzaak van de vrienden der zending uitga. En na nu dit hoog ernstig probleem zooveel in mijn macht stond, tot op zijn wortel te hebben doorgedacht, kwam ik tot de slotsom, dat dit ja kon: doch alleen dan kon, cratie

indien

het

Gouvernement de

vaardde als regel en

Van mij

particuliere school in beginsel aan-

zelf slechts

drie kanten, tegelijk

tegenwerpend, dat

ik

is

iets

aanvulde wat tekort schoot.

men

mij toen daarover aangevallen,

onzinnigs wilde, want dat op Java

zoo

goed als alle particulier initiatief ontbrak en vooral Dr. Bos ergerde zich hieraan, daar hij mij den toeleg toedichtte om de aanvulling van Gouvernementswege te laten wachten tot over tal van jaren gebleken zou zijn, wat het particulier initiatief al dan niet vermocht. Tot deze rescontreering miste hij parlementair gesproken, het zedelijk recht. De door mij aangeheven leuze had een historische beteekenis, en was, gelijk ieder weet, door Groen van Prinsterer voor heel ons land uitgeroepen

;

in

1868, toen

we

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen