Afgeperst - pagina 101

BIJLAGEN.

97

wanneer de Islam wordt toegelaten, niet worden vrijdenker worden wat hier is modernist, of wat men noemt, cultuuraanbidder, maar terugzinken tot het Hindoeïsme. Men moet niet vergeten, dat tegenwoordig de zoogenaamde theosophie, die niet anders is dan een weder teruggaan tot ideeën die in Indië jaren lang hebben geheerscht en nog heerschen, niet alleen in Amerika, maar ook in ons land, zij het ook in kleiner kring, veld wint, vooral in onze Oost, waar men nog de nawerking van het Hindoeïsme in zijn belijdenis heeft, gedurig opleeft. Dan zouden wij dus dit hebben, dat onze Regeering zou medewerken om de menschen van den Islam af te brengen en terug te werpen in het Heidendom. Nu moet ik zeggen, hoe weinig liefde ik voor den Islam heb, als men mij vraagt, wat is beter: de bevolking in de armen van het Heidendom te werpen of haar den Islam te laten, dan zeg ik liever heid

en

zal,

niet

:

den Islam. Daar ik geen van beide mag, begrijp ik, dat men vragen zal wat de Regeering dan moet doen ? Dan antwoord ik, dat men in Indië moet toepassen den regel dien wij hier zullen moeten toepassen, namelijk, dat

het bijzonder onderwijs regel

moet

zijn

en het Gouvernements-on-

derwijs niet anders dan aanvulling.

Moet het onderwijs op breede schaal uitgebreid onder alle klassen van de Javaansche bevolking, dan kan de Regeering zelf geen religieuze elementen aan de bevolking doceeren. Dit zou zij misschien kunnen doen, zoo alle Nederlanders op Christelijk gebied van één opinie waren, maar dat is het geval niet, en bij het groote verschil, dat bestaat tusschen den een en den ander, zou het voor het Gouvernement absoluut onmogelijk zijn een religieus element in het onderwijs te brengen. Waar de Regeering dit niet kan doen, moet zij mijns inziens het particulier onderwijs in Indië tot regel

maken, en wel zoo, dat

zij

het-

geen op de desascholen

moet geschieden, geheel moet overlaten aan het desabestuur, en dat zij wat de hoogere scholen betreft, niets anders op zich neemt dan het recht van diplomeeren van onderwijzers, het van het inspectie en controle, het recht van het vaststellen van den rooster der vakken, die onderwezen zullen worden, en ten slotte dat zij subsidieert, niet op de wijze, op den kalen voet, waarop dit tot dusverre is geschied, maar bij voorbeeld voor ^5 van het bedrag der totale kosten. Dit kan haar financieel nooit ten nadeele komen, want de Vs, die de Regeering voor eigen scholen moet betalen, is altijd meer dan het ^/- der kosten van een particuliere school. Wanneer de Regeering dit doet, zullen er drieërlei soort scholen onstaan, die noodig zijn voor de jeugd van de hooger geplaatsten in Indië. Dit zullen zijn eendeels de scholen tot welker oprichting de inlander zelf moet overgaan, vervolgens de missionaire scholen, en in de derde plaats en ik voeg er dit gaarne bij die het modernisme van uit Nederland daar zal willen vestigen, meenende daarmede de Javaansche bevolking gelukkig te zullen maken door ze te winnen voor het modernisme. Dit moet de Regeering volkomen vrij laten. Aan de besturen van die scholen moet ook geheel worden overgelaten, of men recht

—

—

7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen