Afgeperst - pagina 89

EERSTE GELUI.

85

uit Nederland als Christelijk-Europeesche Mogendheid, en was omgekeerd door ons nimmer geëischt dat zi] ónze formule zouden overnemen. Zoo behielden we beiden onze eigen terminologie, om practisch bij gelijk resultaat uit te komen, en de fout van „de fatale verklaring" was maar, dat in de toenmalige Memorie van Antwoord juist de liberale formuleering van de ons beide gemeene gedachte, en niet de antirevolutionaire boven de handteekening

van een Christelijk Minister geboekstaafd stond. Wat thans nieuw moet worden gevoeld is alleen dit, dat de roep die om hooger en beter onderwijs onder de Priaiji's uitging, een element in het debat bracht, waarop eertijds door niemand gerekend was. Nu

we voor het feit, dat op breede schaal aan de aristocratie op Java meer uitgebreid lager onderwijs moet worden verstrekt, en dat ons hiermede vrij plotseling de uiterst moeilijke vraag overvalt Moet dit onderwijs van Overheidswege en alzoo neutraal zijn, oftewel is er een vorm te vinden, die er toe leiden kan, om niet alleen toch staan

maar tegelijk de Nederlandsche, d. i. de op Java ingang te doen vinden als grondslag voor de gewenschte cultuur. Dat het eenige moeite gekost heeft, om tot het zuiver stellen van deze vraag te geraken, en dat er zelfs eenig geharrewar aan de constateering van onze eenheid op dit de

Nederlandsche

Christelijke

taal,

religie

punt voorafging, was het hoog gewicht van het probleem ten volle Bij de oplossing van zoo ingewikkeld en diep ingrij-

waard.

pend probleem spanning vooraf. vindt.

schier

altoos

zekere

pijnlijk

Toch leert de uitkomst dat dit Overweging tegen overweging opgewogen

zoo verrassend op.

gaat

De

in

practijk

overeenstemming van doet

welhaast

haar

uit

aandoende

ten slotte zich lost zich

soms

hooger gezichtspunt

rechten gelden, en nood-

om waar ze, uit bitteren zin, liefst zoover kon uiteenliepen, toch weer, eer ze er zelven op bedacht zijn, tot elkander te naderen. Onvoorziene bijomstandigheden komen in zoo gunstig oogenblik zoo vaak te hulp, om een nog altoos hangend geschilpunt te vereffenen. En mag de leiding dan in vaardige handen berusten, dan zij het finis coronat opus in stil vertrouwen ingewacht. zaakt

de

twistenden,

het

Wel verre van het Kabinet te prikkelen, rust daarom veeleer op de mannen van Links, die practisch met ons accordeerden, evengoed als op de mannen van Rechts de onafwijsbare verplichting om, met het Kabinet in bond, aan het uiterst moeilijk probleem, waarvoor we ons geplaatst zien, de voor

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen