Afgeperst - pagina 108

104

BIJLAGEN.

En het einde

is

dat

hij

zegt

„So durchdringt denn schliesslich der moderne Rechts und Culturstaat immer mehr das ganze Voll<sleben, nach allen dessen Seiten, und die ganze Volkswirtschaft in allen ihren Verhaltnissen." Er wordt dan verder een opsomming gegeven armenzorg, onderwijs, Bildung, wat ook, moet alles in handen van den Staat zijn. En vraagt men nu neemt dan toch een Staatssocialist als Wagner niet ook aan een zekere grens, wil hij dan het particuliere leven geheel vernietigen ? dan luidt zijn antwoord neen, daar is een grens, maar die kan ik niet aanwijzen; die grens is voortdurend veranderbaar. Hij zegt: „Die Individuelle, Vereins- und Selbstverwachtungsthatigkeit soll, im Gesamtinteresse, auch eine gewisse niet eine sichere, maar eine gewisse Selbstandigkeit behaupten. Allein eine ganz bestimmte Grenz für die Staatsthatigkeit gegenüber alle andere lasst sich nicht principiell ziehen. Die richtige Grenze ist niemals stabil, andert sich, und muss sich andem." Welnu, van een dergelijk Staatsbegrip, waarbij men dan van den Staat gemaakt heeft hetzij een persoon, een eigen wezen, een persoonlijkheid, of welken vorm men daarvoor heeft uitgedacht, maar die er op neerkomt van den Staat te maken een poliep, die met zijn geduchte :

:

:

—

—

—

vangarmen het geheele maatschappelijke leven naar zich toetrekt om het in zich op te lossen — hebben wij anti-revolutionnairen nooit iets willen weten en daarvan is ook in de onderwerpen, die hier zijn ingediend, geen spoor te ontdekken.

Zullen wij dan de andere zijde uitgaan en zullen wij ons overgeven aan het Manchester egoïsme, gelijk von Schuren de individualistiek economisch noemt ? Evenmin. Ik zie op dat egoïsme van de Manchesterschool volstrekt niet uit de hoogte neer. Wanneer men neemt een van zijn uitnemendste vertegenwoordigers, Bastiat, dan vind ik in dezen zelfs een man, die van het door hem gekozen standpunt Gode de eer wil geven, doordien hij n.1. de maatschappij opvat als een organisme, door God in het leven geroepen, waarin de wetten werken die door Hem zijn ingesteld, waarom Bastiat overtuigd was, dat men niets anders te doen had dan aan de werking van die goddelijke wetten het maatschappelijk leven over te laten om zeker te zijn, dat de uitkomst goed zou wezen. Een struggle for life met survial of the fittest.

En nu geeft Block, een ook hier bekend schrijver, in zijn geschrift over het kathedersocialisme deze passage van Bastiat weer „Wir erfahren dann mit einem Gefühl der Glückseligkeit, dassekeine Lücke

in

der

Schöpfung

ist,

und dass

die soziale

Ordnung, wie jede

Newton dem Psalmisten den Ausruf entrang: Coeli

andere, das Vorhandensein harmonischer Gesetze bezeugt, denen

Ehrfurcht zollte

und

die

enarrant gloriam Dei". Intusschen heeft de uitkomst getoond, dat Bastiat en al de heeren van de Manchesterschool zich totaal hebben vergist en dat hun actie een-

voudig uitliep op wat men noemt: het kapitalisme in zijn meest boozen, zijn meest ontaarden vorm. Moeten wij nu als anti-revolutionnaire partij ons, hetzij bij het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen