Ad Valvas 1965-1966 - pagina 224

zijn. We kunnen en moeten actief zijn want we zijn naar Gods beeld geschapen. Dit is het heden, de pool van het verleden hebben we al gehad. Nu de pool van de toekomst. Merkwaardig is de visie van Teilhard de Chardin op deze toekomst. De wereld raakt volgens hem zo overbevolkt dat de enige modus vivendi zou zijn absolute medemenselijkheid, die hij dan ook verwacht dat komen zal. In dit blad werd reeds gewezen op het opmerkelijke boek van Simone de Beauvoir „Een zachte dood". Deze „voorlijke" vrouw betrachtte vanzelf de vrijwel absolute medemenselijkheid toen de omstandigheden dat eisten. Nogmaals: we zijn verantwoordelijke mensen. Laten we beginnen met meer medemenselijkheid in deze nog niet geheel overbevolkte en cultureel oververzadigde wereld: een moeizame en in de constellatie van dit ogenblik zelfs een onmenselijk zware taak. Maar we hebben een roeping. In ieder geval is het goed zich hierop te bezinnen. Dit kan op de Civitasdagen, 29 en 30 september in Putten. Prof. dr. G. de Wit, voorzitter Civitasdagen ig66

PROGRAMMA donderdag 29 september: s morgens: prof dr. mr. D. C. Mulder, Het begrip medemenselijkheid in niet-christelijke religies. 's middags: prof. dr. G. C. van Niftrik, De betekenis van de medemenselijkheid in de theologische stromingen. Donderdagavond zal waarschijnlijk een film vertoond worden. vrijdag 30 september: 's morgens: Pater dr. P. R. A. D. Dresen S.J., Het beleven en bedrijven van medemenselijkheid in het persoonlijke (studenten) leven. 's middags: prof. dr. H. J. van Zuthem, Medemenselijkheid in het bedrijfsleven. Hierna zal een forum over de levensvatbaarheid van de Vrije Universiteit als Christelijke leef- en werkgemeenschap worden gehouden. Forumleden: prof. dr. G. J. Sizoo, voorzitter, prof. dr. J. Lever, mej. drs. K. Mulder, mr. G. J. Leibbrandt, G. J. F. Leene, student. zaterdag i oktober: Vertrek der deelnemers. U kunt zich tot 8 september opgeven bij de heer A. van der Zweep, secretaris van de Civitasraad, De Boelelaan 1115, telefoon 73 09 44, toestel 2664. De deelnemersprijs ad ƒ 17,50 gaarne vóór 15 september overmaken op girorekening nummer 553495, t.n.v. penningmeester Civitasraad Vrije Universiteit Amsterdam.

REDACTIE Met ingang van 29 augustus is het nieuwe adres van de redactie: De Boelelaan 1115 (Postbus 7161) Amsterdam-Zuid II Telefoon 73 09 44, toestel 2671 Kopij voor het nummer van 9 september inleveren uiterlijk i september vóór 10.00 uur aan bovengenoemd adres.

DE MEDEMENSELIJKHEID NIET­CHRISTELIJKE RELIGIES

~ ^ ,J ««JT*^

y**,^ '' ' *

M j^Hj^ /"­ /' ' > . «» ­~?SiH.''' iS'•". i t

De bedoeling van dit onderwerp is het zoeken van een antwoord op de vraag of de idee der medemenselijkheid in de niet­ christelijke religies anders ligt dan in de christelijke religie. De vraag is belangrijk. Medemenselijkheid is een zaak geworden van mondiale afmetingen (de verre naaste). Denkt de huidige mensheid er wezenlijk gelijk over of zijn er diepgaande ver­ schillen? Hier hebben de verschillende religies een belangrijke stem. Er mag sprake zijn van een zekere wereldwijde saeculari­ satie en bepaalde economische, politieke en sociale factoren mogen de mensheid in de hele wereld voor dezelfde problemen en voor elkaar zetten, toch hebben religieuze patronen nog een enorme invloed. Hoe wordt de medemens bezien en behandeld in de niet­christelijke religies? Bezien en behandeld. Die twee hebben met elkaar te maken. De visie op de medemens voert tot een bepaalde praktijk. Maar visie en praktijk zijn niet identiek. De praktijk is soms beter, meestal slechter dan de theorie. Ons gaat het nu vooral om de theorie. We zullen het beste kunnen uitgaan van de slamreligies. In principe is hier de medemens het mede­stamlid, evenals de goden stamgoden zijn. De mensen buiten de stam zijn vreemden, vaak vijanden. De houding tegenover hen wordt bepaald door de belangen van de eigen stam. In het Hindoeïsme heeft deze visie om zo te zeggen sub­ continentale vormen aangenomen. Het Hindoeisme is merk­ waardig tolerant wat de leer aangaat; er is nauwelijks een opvatting te noemen die een Hindoe niet zou mogen aanhangen. Maar Hindoe­tempels mogen niet door niet­Hindoes betreden worden en de Hindoe­religie is een godsdienst, waartoe men hoort krachtens geboorte en niet toe kan overgaan uit overtuiging (al is in deze situatie sedert de vorige eeuw modificatie gekomen). Evenzo hoort men binnen het Hindoeïsme door geboorte tot een bepaalde kaste en deze kaste bepaalt het ganse leven. Alleen door een Samnyäsin te worden kan men deze kaste­gebondenheid doorbreken. De ethiek vraagt om vervulling van plichten binnen de kaste. Zo gaat een grote tolerantie (geen godsdienstoorlogen!) gepaard met grote intolerantie (lagere kasten onrein). Het Boeddhisme kan gezien worden als een breuk van de Samnyäsin Gautama Boeddha met het Hindoeïsme. Het Boeddhisme heeft een universeel karakter. Bepalend voor de visie op de medemens is wel de beslissing van de Boeddha geweest om de weg der verlossing, die hij ontdekt had, niet tot het einde te gaan, maar uit medelijden de heilige waarheid aan zijn medemensen te prediken. Dit medelijden strekt zich uit tot alle mensen, ook de vijanden, en zelfs tot alle levende wezens, ja, al het zijnde. Binnen het Boeddhisme vinden we dan ook een zekere spanning tussen de begeerte om de verlossing te bereiken door binnen te gaan in het nirwana en de bereidheid om zich over anderen te ontfermen en anderen te dienen. In elk geval is de geslotenheid van de stamreligie hier wel definitief doorbroken. In de Islam is de mens de knecht Gods en omdat God één is en alle mensen zijn knechten zijn is er sprake van een ongelimi­ teerde medemenselijkheid. Er zijn echter bepaalde beperkingen. In de eerste plaats ligt die in het legalisme van de Islam. Niet de gezindheid, maar de uiterlijke daad is beslissend. In de tweede plaats ligt die in de intolerantie tegenover de niet­Muslims, met

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen