Ad Valvas 1967-1968 - pagina 70

middel bleek doeltreffend en Hagestein moest zich overgeven. Willem en zijn dochter Jacoba van Beieren, voerden een „tuin", een gevlochten omheining in hun wapen. De tuin is echter ouder. Willem en zijn vader Albrecht van Beieren verleenden tuinen als ordetekenen. In leperen, in Vlaanderen, vereerde men omstreeks 1400 de Madonna van de Tuyn, die de stad op wonderbaarlijke wijze gered zou hebben bij een beleg van de Engelsen in 1383. Ook Tournai kende een maagd in een omheining, en Middelburg had een maagd in zijn zegel. Deze laatste twee omheiningen zijn duidelijk stadsmuren. Het zegel van Middelburg vertoont gelijkenis met een zegel van Byzantium uit 1261. In Byzantium was het gebruikelijk om de Madonna aan te roepen wanneer de stad bedreigd werd door vijanden. De tuin is waarschijnlijk te zien als de veilige omheining, waarbinnen de stad beschermd gelegen had. En misschien is hieruit de betekenis van de tuin te verklaren bij de Beierse hertogen. Op Vlaamse schilderijen komt de tuin veel voor, bijvoorbeeld als een afsluiting van de stal waarin Christus werd geboren en de tuin waarin Maria Magdalena Christus voor de hovenier aanzag. Het is niet ongewoon dat een gewoon gebruiksvoorwerp een symbolische betekenis krijgt, en dat is misschien met de tuin ook gebeurd. Een overgang ligt misschien daar waar we de tuin aantreffen bij de Kruisiging. Een andere wortel voor de afbeelding van de Maagd in de tuin is de Mariasymboliek. We vinden in de 15e eeuw vaak Maria staande in een omheining. Reeds in de 12e eeuw wordt gesproken van de ,,hortus conclusus", zeer vaak in verband met de eenhoorn. In de Middeleeuwen was het verhaal van de eenhoorn, die het symbool is van de kuisheid, wijd verbreid. Hij wordt achtervolgd door de meute van de aartsengel Gabriel en vindt rust in de schoot van een reine maagd. Dit verhaal zou dan de menswording van Christus symboliseren. Het bewijs voor het bestaan van de eenhoorn vond men in de Bijbel. In de Vulgaat staat „rhinoceros", dat in de Statenvertaling „eenhoorn" werd, in het Frans „Licorne" en in het Engels ,,unicorn". De Maagd met de eenhoorn wordt afgebeeld zittend in een tuin. De meest bekende voorstelling is te vinden op een reeks Franse tapijten, die bekend staan als „La Dame ä la Licorne". In Nederland is een afbeelding te vinden in het koor van de kerk te Loppersum.

Wanneer het opstandige Holland zijn eigen munt laat slaan, vertonen penning, duit en oord een tuin. Op het koperen oord ziet men de tuin met een zittende vrouwenfiguur erin, die haar hand opheft naar Jehovah, als redder van Israël. „Onze hulp is in de naam des Heren" luidt het omschrift in het Latijn. Door invloed van de humanisten kan de Maagd in het 17eeeuwse Holland de betekenis van Liberias hebben gekregen. Ook steden worden meermalen gesymboliseerd door een vrouwenfiguur. En in dit verband is de Maagd van Dordrecht in de tuin belangrijk. „In Dordrecht waren de opstandige Staten voor het eerst bijeengeweest, Dordrecht was de oudste stad waar de vorst het laatst was gehuldigd. De tuin werd tot Hollandse tuin, toen Holland een symbool nodig had voor de uitdrukking van zijn eenzame strijd. De tuin met de Maagd kon een zinnebeeld zijn van de dierbaarheid van het vaderlandse erf en van de hogere bescherming, waaronder men de goede strijd gesteld zag." Als Dordrecht een raam schenkt aan de kerk van Gouda in het begin van de i6e eeuw wordt dit: de Dordrechtse Maagd in de tuin, op die manier refererend aan de eigen traditie en de opstand. „Schoon en zmrijk" is het symbool zegt Kuyper. Hij zei het op zijn eigen wijze. drs. J. Gils

ontwikkelingsmaand 1. 27-28-29 oktober: Congres „Wereldhandelsconferentie 1968" in De Doelen te Rotterdam. Aanvang: 27 oktober te 17.00 uur. Enkele programmapunten: Sectiebijeenkomsten. 28 okt., 14.00 u.: Inleiding prof. Tinbergen. Lezing mr. Tibor Mende (UNCTAD). 20.00 u.: Deskundigen-forum. 29 okt., 11.00 u.: Opstelling resoluties. 14.30 u.: Politici-forum. Inschrijvingskaarten te verkrijgen in het Provisorium, kamer van de Theologenfaculteitsvereniging (C 016) of bij de receptie, Koningslaan 22. Kosten gehele congres: ƒ 15,—. Het is ook mogelijk alleen zaterdagmiddag te gaan. Kosten dan ƒ 2,50. 2. Door ASCOS te Amsterdam georganiseerd en d.m.v. afhches bekend gemaakt: bijeenkomsten met als themata: ontwikkelingscode, Indonesië, dekolonisatie (forum), CubaLat. Amerika (forum). Voorts films, toneelstukken en tentoonstellingen. 3. Door ASSON te Nijmegen: l o - u november: China-congres. Plaats: Heyendaal. Sprekers: dr. Kwee Swan Liat, prof. Zürcher, prof. Wertheim, prof. Brand. Bovendien een teach-in (eind nov.) over wenselijkheid, mogelijkheid en noodzaak van ontwikkelingshulp. Informatiesdres: Oranjesingel 12, Nijmegen.

Het beleg van een stad. Rechts wordt een omheining gemaakt zoals Willem van Beieren die waarschijnlijk ook om Hagestein liet maken.

De gedachte van de „hortus conclusus", de afgesloten tuin uit het Hooglied, die in verband gebracht wordt met Maria, samen met de oude Beierse traditie - de geestelijke en de wereldlijke hebben mogelijk in het begin van de l6e eeuw hun invloed uitgeoefend, wanneer de tuin weer een levend symbool wordt in de tijd van de Habsburgers. In deze tijd wordt de tuin algemeen toegepast op munten en penningen, vooral een leeuw in een tuin.

2

4. Door AGROMISA te Wageningen: 17-18 november: Conferentie. Onderwerp: „The organisation of Labour in Latin America." Sprekers: prof. dr. W. Albeda, dr. Boris Goldenberg, prof. dr. Celso Furtado, drs. Linnebank, prof. dr. Aristides Calvani, drs. H. P. A. van Roosmalen, mr. A. Vannistendael. Kosten ƒ 10,—. Informatieadres: Hoogstraat 75, Wageningen. Informaties zijn natuurlijk ook te krijgen bij het NESBICbureau, Morssingel 4, Leiden, of bij een der leden van het actiecomité. Giroactie: Sinds l juli is via de giro reeds ƒ 2.260,50 binnengekomen. Vorig jaar bedroeg dit ƒ 1.528,50. Mooi zo. Het gironummer is nog steeds 359855 t.n.v. Stichting Hulp Ontwikkelingslanden in het kader van de Vrije Universiteit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen