Ad Valvas 1968-1969 - pagina 247

ad valvas WEEKBLAD VA N DE CIVITAS A CA DEMICA DER VRIJE UNIVERSITEIT

16e JAARGANG Nr. 26 25 april 1969

De Natuurwetenschappen Het immense succes der natuurwetenschap­ Het succes der natuurwetenschap­ pen immense heeft in het verleden heftige reacties opgeroepen, in positieve zowel als negatieve zin. Het bepalen van een standpunt ten aan­ zien van de natuurwetenschappen op dit ogenblik kan niet geschieden zonder er rekening mee te houden dat zij juist door dit succes onze samenleving diepgaand be­ ïnvloed hebben, en wel zo zeer dat men de indruk krijgt dat onze cultuurgeschiedenis de historie begint te worden van de natuur­

wetenschappelijke vindingen en de meer of wetenschanneliike vindingen en de meer of ^ houding ten aanzien van de natuurweten­ minder moeizame gewenning en aanpassing schappen: enerzijds hebben wij er ons com­ van de mensheid daaraan. Deze formulering fortabele leven en onze welvaart aan te wekt de schijn dat de natuurwetenschappen danken, anderzijds schuilt in de grote macht een zelfstandig leven leiden, dat daar nu die de mens erdoor gegeven is de dreiging eenmaal hgt het feit dat zij bestaan en de van een verkeerd gebruik van die macht, ter­ mens tal van onvoorziene mogelijkheden wijl de snelheid waarmee veranderingen verschaffen. In hoeverre is deze schijn reali­ zich in onze maatschappij beginnen te vol­ teit? Het Ujdt geen twijfel dat vele buiten­ trekken een factor van onzekerheid in ons landers dit inderdaad als een reahteit er­ leven brengt. varen, met als gevolg een tweeslachtige

en de Toekomst

Een bekend voorbeeld van een beangstigend grote macht die de mens in de toekomst zou kunnen bezitten is die welke het gevolg zou zijn van de mogelijkheid tot beïnvloeding van het genetische systeem als resultaat van de snelle vooruitgang in de biochemie en de microbiologie. In een situatie waarin iets dergelijks mogelijk zou zijn wordt de mensheid voor een keuze gesteld die ethi­ sche criteria, waarvan de geldigheid niet in twijfel kan worden getrokken en waarover derhalve eenstemmigheid bestaat, bitter noodzakeUjk maakt. Ontbreken deze, dan kunnen rampzalige beslissingen genomen worden. De uiteenlopende reacties die volgden op een in 1963 te Londen gehou­ den symposium waar een aantal geleerden suggesties deed omtrent het gebruik van de nieuwe mogelijkheden, bewijzen wel hoe­ ver wij nog van die eenstemmigheid ver­ wijderd zijn, en ook hoe moeilijk oude waardesystemen toe te passen zijn bij een beoordeling van deze nieuwe mogelijk­ heden. Een ander, overbekend, voorbeeld van de mens gegeven macht, die een gevaar voor zijn eigen bestaan betekent, is de mogehjk­ heid tot aanwending van de kernenergie tot heil dan wel verderf der mensheid.

De genoemde zaken beïnvloeden het dage­ lijks leven niet onmiddellijk. Er vinden even­ wel op vrijwel elk terrein van mensehjke activiteit zo snelle verandferingen plaats, dat een element van onzekerheid zijn in­ trede heeft gedaan in ons gewone leven. De wetenschapsman weet dat hij met zijn kennis die op dit ogenblik up to date is, binnen zes jaar verouderd kan zijn, en het­ zelfde weet menig fabrieksdirecteur van zijn fabricage­procédé. Werkelijk pijnlijk is het

te moeten ervaren dat datgene wat men een heilige plicht achtte, of een eeuwige waar­ heid, of een waardevolle, zo niet van gods­ wege ingestelde, zedelijke maatstaf, voor jongere mensen iets waardeloos is. Het wordt de mens van lieverlede onmogelijk het zich gemakkelijk te maken in een tra­ ditionele levenswijze. Hij kan niet meer zijn eigen tempo bepalen maar krijgt het gevoel gedreven te worden. In dit verband moet ook genoemd worden het psychische effect van de toenemende urbanisatie en industra­ lisatie, die resulteren in de vervreemding van de mens van de natuur, zijn oorspron­ kelijke milieu. Niemand weet wat uiteinde­ lijk het effect zal zijn van de door ons zelf

bewerkstelligde verandering van onze na­ tuurlijke omgeving. Het leven in een grote stad, in een maatschappij die steeds gecom­ pliceerder wordt, vereist een voortdurende aanpassing aan voortdurend veranderende omstandigheden, die allengs totaal ver­ schillend geworden zijn van de omstandig­ heden die via evolutionaire aanpassing tot het ontstaan van onze soort geleid hebben. Dit klinkt tamehjk biologisch, maar men kan zich werkelijk afvragen of het niet noodzakelijk is meer aandacht te schenken aan de biologische oorsprong van de mens. De buitengewoon grote aandacht die in Amerika het gedrag van de mensapen en de niet­rationele componenten van het mense­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen