Ad Valvas 1968-1969 - pagina 323

functies hebben bewezen als ideologische vangnetten Wie kan er immers iets op tegen hebben om „kritisch" te leren denken'' Wie kan er iets op tegen hebben om te streven naar ontwikkehngen en vooruitgang'' Met dergehjke instrumenten kon dan de eerste fase beginnen met het omwoelen van de grond, het in twijfel trekken van vastgeroeste denkgewoonten, handehngsmechamsmen en organisatiestructuren Maat nu is de westerse revolutie de tweede fase ingegaan, de anti-autoritaire genoemd Deze fase heeft als hoofdkenmerk haar formeel karakter De zgn ,.democratisering" is nu de inzet van de strijd Daar kan natuurlijk in formele zin niemand wat op tegen hebben Zeker niet de christen, die iets verstaan heeft van de wijze waarop God met zijn schepsel mens omgaat De mens als beeld Gods, mag met God meeweten, meespreken, meebeshssen, en op deze wijze m de navolging Gods normen en vormen geven aan het leven in het grote kosmische ontsluitingsproces Mits hij blijft in het door God, als in stippeUijnen, uitgezette levensspoor van de scheppingsorde Er IS dan ook heel wat ten goede te zeggen van de thans op de voorgrond staande „eisen" van de studenten om meer openheid (meeweten), meer meespreken (inspraak) en meebeslissen (medeverantwoordehjkheid) In deze fase van de revolutie zouden dan ook heel wat reële verbetenngen kunnen worden aangebracht in de vormen van bestuur en opleidingsbeleid Dwaze extreme geluiden van „een man een stem" verrichten in deze fase alleen hun anarchistische nuttigheid, want ZIJ vormen geschikt materiaal voor concessies Dat is het overvragen, dat op een geschikt moment kan worden prijs gegeven in ruil voor ingrijpende concessies van de gematigde tegenstanders In deze fase worden de schijnbare tnumfen behaald door de gematigden van beide zijden De inderdaad principieel noodzakelijke intensivering van de samenwerking tussen studenten, stafleden en docenten wordt nu afhankelijk gezien, absoluut afhankelijk zelfs, van een intern-jundische herstructu rering van de universiteit, onder de leidende idee der gelijkheid of der gelijkwaardigheid van alle betrokkenen De troef der studenten is dan ook om dit dogma buiten discussie te stellen en te verheffen tot onbetwijfelbaar uitgangspunt De formele verpakking wordt dan gegeven in de term „democratie" De publieke opinie is immers in de eerste fase voldoende gemanipuleerd om de eigenhjke bedoelingen m deze verpakking te kunnen verkopen Dat het in werkelijkheid niet gaat om medezeggenschap, maar om omkering van de zeggenschap, om verwissehng van de rollen langs democratische weg, wordt door vele en thousiaste studenten en docenten niet gezien Een uitspraak als deze wordt in oprechtheid met verontwaardiging afgewezen als verdachtmaking Maar wat nog moeilijker verstaanbaar te maken is, is dat voor een christen zelfs niet eens de democratie het laatste woord is Een christen weet zich immers altijd meer gebonden aan Gods wil dan aan een democratische meerderheid Maar m de vorige fase der revolutie is ons wijsgemaakt, dat WIJ Gods wil met of nauwelijks kunnen kennen Nu dan, wat rest ons dan anders dan de heerschappij van de meerderheid des volks'' Democratie'

de dubbelzinnigheid van de formele fase Het hoofdkenmerk van de huidige antiautoritaire fase is de feitehjke dubbelzinmgheid, die eigen is aan haar formeel karakter De voor alle betrokken partijen gevaarlijke dubbelzinnigheid is deze, dat de formele democratie inhoudehjk nog alle kanten uit kan Fundamentele democratisering zou voor niemand een gevaar mhouden, mdien iedereen en de gehele samenleving bezield was van eén geest en streven Dat IS echter op geen stukken na het geval Daarom zien de beroepsrevolutionairen het grootste gevaar van deze formele fase m de mogehjkheid van de „inkapsehng", de „repressieve tolerantie" Voor de uiteindelijke doelstellingen van de Studentenrevolte hgt een groot gevaar m de onbedaarlijke wijsheid, gematigdheid en elasticiteit van „de autoriteiten" Zij zijn immers soepel en tolerant, ze zijn gematigd vooruitstrevend en willen tot geen prijs te boek staan als mensen die geen begrip hebben voor de ergernissen en idealen van de jeugd Het gevaar dat de studentenleiders m deze fase dan ook vrezen, is, dat de gehele affaire zal blijven steken m de concessies De beoogde omwentehng kan verzanden in de elastische verdediging van de estabhshment Daarom is er geen sprake van dat de studentenleiders van oordeel zouden zijn dat met een zgn democratische radenumversiteit het voornaamste doel bereikt is Nog lang met Want als er niet meer gebeurt, dan wordt het niet meer dan een formele participatie m het beheren en besturen van de werksituaties Dan gebeurt er niet meer dan gemeenschappelijk wat sleutelen aan de problemen en conflicten die slechts voortkomen uit de gehandhaafde grotere structurele kaders van de samenleving het mdustrieel-militaire complex De democratische vrijheid van docenten en studenten IS dan nog slechts een schijnvrijheid, en hun aller formele participatie slechts een schijnparticipatie, ons aller democratie slechts een schijndemocratie De universiteitsraden, faculteitsraden, evenals de thans veelvuldig gepropageerde mid delbare schoolraden, alsook de ondernemingsraden kunnen allemaal nog zeer dub belzinnig zijn Enerzijds kunnen zij de noodzakehjke invalspoort zijn voor de werkehjke „maatschappijvernieuwing", anderzijds kunnen zij dienst doen als loUies om de massa zoet te houden Daarom zal volgens de strategie der revolutie reeds nu voorzichtig, maar straks, m de expenmentele fase, met grote nadruk het „bewustzijn ontwikkeld moeten worden" dat deze democratische vnjheden slechts schijnvrijheden zijn De hoogleraar denkt wel dat hij m vnjheid onderzoek verncht en onderwijs geeft, maar in feite wordt, volgens de nieuwe ideologie, zijn deskundigheid en zijn studiebegeleidmg gedicteerd door de vermeende behoefte van de maatschappij Zijn onderzoek en onderwijs loopt in werkeLjkheid aan de leiband van de arbeidsmarkt HIJ levert wat de maatschappij vraagt Zó worden ook de leraren van het middelbaar onderwijs, volgens deze visie, geïnstrueerd door de bedrijven, die hun mformatiecongressen financieren Zo worden ook de ondernemingsraden via de managers geïnformeerd (in het formele kader van de mede zeggenschap) vanuit de commandoposten van de kapitahstische establishment

Deze dubbele bodem m de formele democratisenng is een wezenhjk gevaar voor alle partijen Hier hgt nl de enige kans op succes voor de ehte-groepjes die precies weten wat ze willen, die sterk staan m hun geloof en overtuiging, en die de juiste strategie en taktiek weten te ontwikkelen Zij zullen dan ook m de democratische gehjkheid van mogelijkheden snel naar voren komen als de chansmatische leiders, die „functioneel gezag" hebben Zij hebben nl een visie en een strategie Zij hebben de toekomst, via de expenmentele fase de expenmentele fase Ook deze fase heeft een formele aanzet Wie kan er immers bezwaren hebben tegen creatieve initiatieven, tegen experimentele onderzoeken onder de inspiratie van een hypothese, tegen experimenten met ,,projectonderwijs"'' Men moet ook wel een stramme en verdorde geest zijn, als men niet experimenterend wil meewerken aan wezenlijke vernieuwing van onderwijs en onderzoek Men moet wel een wantrouwige pessimist zijn om te menen dat de studenten hierin geen wezenüjke bijdrage kunnen leveren Inderdaad, niemand kan op zichzelf tegen expenmenten en tegen experimenteel, jiietautontair onderwijs" veel bezwaren hebben En wie zal het met toejuichen wanneer in een niet-autoritau: onderwijssysteem de werkelijke bekwaamheden verrassend te voor schijn komen en de ware, functionele gezaghebbers naar voren brengen'' Evenwel, voor wie de geesten tracht te be proeven, is het duidehjk, dat al van te voren vast staat op welk punt de experimenten met niet-autoritair „project-onderwijs" zullen uitkomen Volgens de inspirators van de huidige studentenrevolte hebben m onze tijd de studenten en de arbeiders (lees Karl Marx e s ) „ontdekt", dat er een irrationele hiërarchie is die de maatschappij zodanig dicteert en dmgeert, dat de huidige klassen in stand bhjven De expenmenten zullen dat wetenschappehjk aantonen Zij zullen het innerlijk bureaucratiseringsproces onthullen in onze samenleving „Zuiver wetenschappelijk" zal aangetoond en bewezen worden dat op de achtergrond van het leven de macht staat van het mdustneelmilitaure complex Het vernieuwde nietautontaire, experimentele onderwijs moet dan ook wel zuiver wetenschappehjk bhjven, maar tegehjkertijd met „waardenvrij", waaronder men verstaat pohtiek neutraal Integendeel Tegenover het winststreven, de prestatie-zucht en de consumptieve levenshouding zullen andere „waarden" ontwikkeld worden als pohtiek zelfbewustzijn, creativiteit, zelfontplooimg, geluk, medemensehjkheid Daartoe moeten, zo mogelijk langs democratische weg, maar zo nodig met revolutionair geweld, de bewindvoerders op de grote commandoposten worden afgelost Het in vernieuwd en bevrijdend onderwijs gevorm de intellect is evengoed een produktiefactor als de traditionele produktie-factoren, en via de medezeggenschap zal deze factor andere doelsteUingen moeten ontwikkelen voor het mensehjk en technisch kunnen Daarom zal er veel van afhangen of de massa haar consumptieve houding kan worden afgenomen Dat IS immers die irrationele macht, die zelfs de meest hnkse studenten dwingt om uit de examenkamer de eerste weg rechts in te slaan naar de arbeidsmarkt.

5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen