Ad Valvas 1968-1969 - pagina 322

opstand der Studenten revolutie in fasen Wie de huidige onrust en opstand onder de studenten zou willen verklaren met behulp van de biologie, de jeugdpsychologie of de massapsychologie, zou zich m i zeer vergissen Natuurlijk zit daar overal wel wat in Er kan o a gesproken worden over een generatieconflict Er kan ook met recht gesproken worden van typische wetmatigheden die zich voordoen in de emotionahteit en de gedragingen van massale hoeveelheden (al of niet jonge) mensen Ook zijn er nog allerlei andere aspecten van de huidige studentenrevolte Praktijken en theorieën ten aanzien van het „gezag" spelen een belangnjke rol Moeihjkheden in het functioneren van het universitaire bedrijf, ondoelmatigheid in de structuur der opleidingen, traditionahstische verstarringen, symptomen van een paternalistische en autoritaire mentahteit - dat alles en welhcht nog meer moet men m de overwegingen betrekken Maar toch raakt dat niet de kern waarom het gaat Dat het in de huidige conflicten gaat om een meerdere of mindere mate van medezeggenschap der studenten, zou ik zelfs durven bestrijden Wel schijnt dit thans op de voorgrond te staan Waarschijnhjk denken ook de grote massa's der studenten dat het daarom gaat, en ook met weinig hoogleraren Maar de topleiders en inspirators van de studenten weten wel beter De strijd om medezeggenschap en medebeshssmgsrecht van de studenten is slechts een tactische fase in een veel grotere en meer omvattende strijd waarmee men de gehele samenleving in al haar sectoren beoogt te veranderen De huidige fase wordt wel genoemd de antiautoritaire fase Dat is niet de eerste, maar ook niet de laatste fase De eerste fase van de reeds lang ontbrande strijd is de fase van de vraagtekens, van het planmatig uitpoten van twijfels, de fase van een tamehjk onkritische verheerlijking (om niet te zeggen vergoddehjking) van„kritisch denken" Deze fase is reeds decennia lang aan de gang Thans beleven we de overgang naar de anti-autoritaire fase, waarover straks nog meer Hierop volgt de experimentele fase en die zal geleidehjk en langs democratische weg, het hefst geweldloos, moeten overgaan m de fase van de machtsovername, de omwenteling, de nieuwe orde, of hoe u het noemen wilt Daarna volgt de periode van de consohdatie en het inbouwen van structuren voor een „permanente revolutie" om verstarring te voorkomen Deze fasen volgen elkaar niet altijd en overal met duidelijke insnijdingen op Ze lopen min of meer geleidelijk in elkaar over, zonder dat de vorige fasen overbodig worden Want ,,de massa" gaat m verschillende groepen en m verschillende tempo's mee Daarom moet de revolutie, wil zij zoveel moge hjk geweldloos verlopen, niet overal tegehjk beginnen Eerst een kleine voorhoede van jonge intellectuelen, daarna de ,,bewustmaking" van de grotere massa's der studenten.

4

vervolgens de hoogleraren, waarbij de leden van de wetenschappehjke staf de natuurlijke overbruggingsgroep zijn Intussen is dan m de arbeiderswereld een soortgelijk proces gepland, in een langzamer tempo Niet vanuit de vakbonden maar uit de ,,ongeorganiseerde" arbeidersjeugd komen de stoottroepen, vervolgens de grote massa der niet m vakbonden georganiseerde arbeiders (in Nederland bijna twee derde deel van het gehele arbeidersbestand) en dan pas, als het lukt, in de laatste fase de vakbonden, waarbinnen zich dan eerst een „scheiding der geesten" heeft voltrokken ten overstaan van de neutraal geformuleerde antithese tussen hen die wel en hen die niet voor „de verandering van de samenleving" zouden zijn achtergronden Men dient m i door aUe uiterlijkheden en oppervlakteverschijnselen van de studentenopstand heen te boren naar de achtergronden Natuurlijk, men kan geïrriteerd worden door brutahteiten, onfatsoenhjke manieren, door Fidel Castro-baarden en Che Guevarapetjes en wat dies meer zij Dat zijn inderdaad met maar pure uiterhjkheden die niets te betekenen zouden hebben Maar het zijn wel oppervlakte-verschijnselen van wateren met diepe gronden Wanneer we echter vragen naar de geestehjke achtergronden, dan is dat in onze tijd al een uiterst moeilijke vraag geworden Want in onze zgn mondige en kritische wereld heeft men de realiteit beperkt tot wat wetenschappelijk waarneembaar is Dat IS de voornaamste vrucht van de eerste fase der zgn „kritische vraagtekens", de ontmythologisering, ontdemonisering, ontkerstening en ontgoddelijkmg van de wereld Maar wie de geestehjke dimensie van de werkelijkheid „wetenschappehjk" als niet relevant verdringt, zet daar met innerlijke noodzaak iets anders voor in de plaats Zo wordt in onze tijd de aandacht der gehele wereld met succes geconcentreerd en gefixeerd op de sociaal economische en eco nomisch politieke structuren, beide in hun verwevenheid met de mihtaire machten Kortom, het „mdustneel-militaire complex" wordt nu de „rots der ergernis" ten overstaan waarvan de antithese wordt doorgevoerd Wat vandaag aan de universiteiten m de hooggemdustriahseerde landen gebeurt, IS dan ook niet op zichzelf te bezien als een versnelde ontwikkeling naar meer inspraak en medezeggenschap van studenten m hun eigen situatie Dat is het ook wel, maar dat alles voltrekt zich als een fase m een proces dat als einddoel heeft een andere samenlevingsorde, een andere stijl van leven, en andere integratiekrachten dan de machten die daarvoor thans worden aangezien Dat zijn nl de zgn „autoritaire machtsstructuren" met hun winst- en prestatiemotieven en hun bezetting van de uiteindelijke commandoposten m de samenleving In deze sfeer van denken bevindt zich de ideologie van het studentenprotest Hier

AAN DE LEZERS U kunt zich naar ik aanneem wel voorstellen, dat de tumultueuze omstandigheden gedurende de laatste weken met bijzonder bevorderlijk zijn voor een ongestoorde gang van zaken bij de produktie van deze universitaire periodiek Ik bied u mijn verontschuldiging aan voor de onvolkomenheden die er aan de laatstverschenen nummers van Ad Valvas kleefden, zowel de inhoud als de toezending, eigenlijk de gehele produktie van kopij tot geadresseerd blad in uw brievenbus, dragen daar de sporen van In „kort en bondig" is al eens iets geschreven over de herstructurering van het universitaire weekblad Daaraan wordt gewerkt Een voorproefje ervan ondervonden die in dienst van de universiteit zijnde medewerk(st)ers, die tot en met nummer 30 van deze jaargang met op de verzendlijst stonden ZIJ kregen de editie van 13 juni en deze toegezonden, wellicht kan dat vanaf september steeds gebeuren en kan inhoudelijk ook het nodige veranderd worden M Reitsma, redaktiesecretans althans menen de leiders van de huidige revolutiepogmgen dat de diepste en laatste gronden zijn gelegen van hun streven Dat er nog andere en nog hogere commandoposten zijn van niet-menselijke aard, en dat er nog diepere drijfkrachten werkzaam zijn m de samenleving, kan moeihjk „tot bewustzijn gebracht" worden van de „massa's" Om die te onderkennen zijn immers de ogen van het christelijk geloof nodig, en diepe eerbied voor „de gezonde leer" van de Schrift Aan deze voorwaarden voldoet zelfs een deel der christenheid niet, vooral niet nu over het algemeen de theologie met haar ontmythologiserings- en seculanseringstheorieen het zoveelste verbond is aangegaan met het „eigentijdse denken" van een bepaalde periode m de geschiedenis Maar in de studentenopstand zien de (betrekkelijk weinige) topleiders vanaf hun hoge ideologische uitkijkpost terecht dat elke benadering van wat er thans gaande is, anders dan m sociopohtieke categorieën, aan de kern der zaak op verre afstand voor bijgaat Waar zij echter geen oog voor bhjken te hebben, is dat ook hun sociopohtieke categorieën een religieuze dieptedimensie hebben, van waaruit zij de reügieuze antithese formuleren voor of tegen de verandering van de samenleving in de richting die het neo-marxistisch denken aangeeft Een van de grootste successen van de eerste, nu vnjwel achter ons hggende fase van de „kritische vragen" is, dat nu ook de christenheid goeddeels ontwapend is De geloofspropaganda voor de sociologische dogma's van de pure mensehjkheid en historiciteit van de samenlevingsstructuren heeft ontelbare christen intellectuelen in de greep gekregen het formele karakter van de antiautoritaue fase Elke fase in de revolutionaire strijd heeft een formele inzet Dat is wel verstaanbaar, omdat neutrale formules altijd hun nuttige

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen