Ad Valvas 1969-1970 - pagina 279

9i3 vsivss WEEKBLAD V A N D E CIVITAS ACAD EMICA DER VRIJE U N I V E R S I T E I T

'iä^

6 F E B R U A R I 1970 17e J A A R G A N G Nr 19

3"

de geperopoiGGpden en de vpije univepsileit Vandaag promoveert bij prof. dr. G. Kuiper Hzn tot doctor in de sociale weten­ schappen de heer J. van der Zouwen, wetenschappelijk medewerker I in de sub­ faculteit der sociaal­culturele wetenschappen met een leeropdracht methoden en technieken van sociaal­wetenschappelijk onderzoek, hoofd van de gelijknamige afdeling van het Sociaal­Wetenschappelijk Instituut. Het onderwerp van zijn dissertatie gaf ons aanleiding u over het proefschrift enigszins breder te infor­ meren dan de gebruikelijke — korte — samenvatting: u vindt hier de Nederlandse tekst van de Engelse summary in het proefschrift. samenvatting in 1880 werd de Vrije Universiteit (de VU) in Amsterdam gesticht. Deze universiteit werd moreel en financieel gesteund door leden van de ortfiodox­protestantse volks­ groep (het „gereformeerde v o l k " ) , georgani­ seerd in de Vereniging voor Hoger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag (afgekort: de ,,VU­vereniging").

j.van der zoumn

de gereformeerden en de vrije universiteit

Belangrijke taken van de universiteit waren: 1. Het opleiden van leiders voor deze volks­ groep die midden in de strijd voor cultu­ rele en sociaal­economische emancipatie verkeerde, en 2. het beoefenen van wetenschap op ,.gere­ formeerde grondslag", zó dat minstens bij de formulering van de vooronderstel­ lingen, bij de keuze van de studie­objecten en bij de toepassing der resultaten van het onderzoek de gereformeerde belijdenis een rol zou spelen. In de 90 jaar van haar bestaan is de universi­ teit sterk veranderd: 1. Zeer klein begonnen (met vijf studenten en vijf hoogleraren) groeide zij gestaag tot 1940. Na de tweede wereldoorlog kreeg het groeiproces, dank zij de sterk toegenomen subsidie van de overheid, een explosief karakter. 2. Toen omstreeks 1920 de emancipatie­ periode voor het gereformeerde volk werd afgesloten behoefde de V U geen emanci­ patie­instrument meer te zijn. 3. De interpretatie van het begrip ,,weten­ schapsbeoefening op gereformeerde grondslag" veranderde aanzienlijk: Van het opsporen van gereformeerde begin­ selen in alle takken van wetenschap, t o t de bezinning over de vraag hoe men als (protestant) christen wetenschap moet bedrijven.

1 Ook het gereformeerde volk veranderde aan­ zienlijk in deze 90 jaar: 1. Kerkscheuringen in 1886, 1926 en 1944 braken de eenheid in de groep. 2. De wijze van organiseren van de groep — eigen school, pers, vakbond, politieke partij, universiteit e t c , geïnspireerd door de grote leider van deze groep, Abraham Kuyper (1837­1920) en zeer functioneel in het emancipatieproces, werd na het voltooien van de emancipatie een bron van interne meningsverschillen. In deze studie proberen we een antwoord te geven op de vraag wat de invloed van deze

veranderingen is geweest op de relatie tussen de V U en het gereformeerde volk. Om de ontwikkeling van deze relatie te onderzoeken hebben w i j een studie gemaakt van het statistisch materiaal en de documen­ ten en publicaties van en over de V U en de VU­vereniging. Voor het onderzoek van de huidige situatie in de relatie tussen de V U en het gerefor­ meerde volk hebben wij twee enquêtes ge­ houden onder resp. 136 en 750 volwassen leden van het grootste kerkgenootschap binnen het gereformeerde volk, de Gerefor­ meerde Kerken in Nederland. Daarnaast hebben wij in de periode tussen 1963 en 1969 participerende observaties verricht in de VU­vereniging. Om een indruk te krijgen van de activiteiten, meningen en houdingen voor en over de V U van de ruim 2000 vrijwilligers in de fondsen­ wervingsorganisatie van de VU­vereniging hebben wij onder hen een schriftelijke enquête gehouden, voorbereid door groeps­ interviews. Toen w i j in 1963 ons onderzoek aanvingen was de band tussen de V U en het gerefor­ meerde volk bijna volledig gereduceerd t o t de traditionele financiële steunverlening van ruim tweehonderdduizend personen. Van­ daar dat w i j onze vraag naar de factoren die de relatie tussen de V U en leden van het ge­ reformeerde volk beïnvloeden gesteld hebben in termen ontleend aan de nog nauwelijks ontwikkelde sociologie van de steunverlening. Bij het onderzoek naar de ontwikkeling van de financiële steunverlening aan de VU blijkt dat veel processen en problemen dezelfde zijn als waar fondsenwervers van andere organisaties mee te maken krijgen. We noe­ men hier de ,,dreiging" van de overheids­ subsidie, de problemen bij het motiveren en activeren van steunverleners en vrijwilligers, de zorg om bij een noodzakelijke stijging van het aantal steunverleners het rendement van de steunverlening op peil te houden etc. Een specifiek probleem van de VU­vereni­ ging betreft de invloed van de steunverleners op het bestuur van de universiteit en meer nog op de wijze van wetenschapsbeoefening. Een universiteit is van nature avant­gar­ distisch. Standpunten die vroeger bij de V U als typische uitdrukkingsvormen van christe­ lijke wetenschapsbeoefening werden ge­ noemd worden later door anderen ver­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen