Ad Valvas 1969-1970 - pagina 292

Phytopathologie Op 11 december van het vorig jaar herdacht de Stichting „Phytopathologisch Laboratorium Willie Commelin Scholten" haar 75-jarig bestaan. In verband met dit feit ontvingen wij een overzicht van de voornaamste gebeurtenissen in hoofdzaak met betrekking tot de verhouding tussen de Stichting en de Universiteiten. Daar er op dat moment geen gelegenheid was dit artikel te plaatsen^wordt het thans alsnog ter algemene informatie opgenomen. Willie Scholten student m de Biologie aan de Gemeente Universiteit van Amsterdam overleed in 1893 Ter nagedachtenis van hun zoon riepen zijn ouders, de Heer en Mevrouw Scholten Commelin een Stichting in het leven die dienstbaar zou zijn aan die biolo gische discipline, die Willie voor verdere studie gekozen zou hebben Op aanraden van prof dr Hugo de Vries werd onderzoek, onderwijs en voorlichting in de fytopatho logie als doelstelling in de Stichtingsacte op genomen Een klein laboratorium werd te Amsterdam in de Roemer Visserstraat, inge richt Aan de naam van Willie, werd ,,Com m e l i n " toegevoegd, de naam van zijn moe der's uitstervende familie, waarvan vele leden een belangrijke rol in de geschiedenis van Amsterdam gespeeld hebben De eerste Directeur van de Stichting was Ritzema Bos, een man uitstekend op de hoogte van de problemen van land en tuin bouw, in het bijzonder van ziekten en plagen HIJ maakte het kleine laboratorium t o t een middelpunt voor allen, die advies wensten Lange rijen van boeken met brieven, handelend over de meest uiteenlopende onder werpen getuigen nog van zijn grote activiteit Op verzoek van de Heer Scholten verleende de Universiteit van Amsterdam aan Ritzema Bos de titel van professor Hoe de studenten over zijn onderwijs dachten is niet bekend echter wel hoe de hoogleraar over de biolo gen dacht Hun gebrek aan kennis van de praktijk van land en tuinbouw was de leermeester een zeer groot bezwaar, terwijl kennis op andere gebieden van botanie en chemie hem geheel overbodig leken om een goede fytopatholoog te worden Nadat in 1899 de Planteziektenkundige Dienst door het Rijk was opgericht en onder gebracht in het laboratorium van de Stich ting, gingen de werkzaamheden steeds meer in praktische richting, hetgeen kritiek van de zijde van het Stichtingsbestuur uitlokte In 1906 vertrok Ritzema Bos naar Wagenin gen, waar hij Directeur werd van een nieuw opgericht , Instituut voor Phytopathologie", met medenemen van zijn assistent, de Rijks

toelage voor zijn voorlichtingswerk en het publicatiemedium, het ,,Tijdschrift over Plantenziekten" Daarbij stelde hij als voorwaarde dat het hem vergund zou zijn zijn titel ,,professor" te behouden Het laborat o r i u m van de Stichting bleef berooid achter en werd zelfs korte t i j d gesloten Onder leiding van de nog jonge en zeer energieke dr Johanna Westerdijk brak al gauw een nieuwe periode aan Hoewel zij aanvankelijk op de weg van onderzoek en voorlichting verder ging kwam zij al gauw tot het inzicht dat men nog maar weinig kennis had van micro organismen, die plan ten kunnen aantasten Kweken van parasitaire schimmels en hun identiteit vaststellen werd een der eerste taken Studenten kwamen werken en al gauw was het laboratorium te klein voor alle medewerkers en studenten, vooral toen Johanna in 1916 werd benoemd tot hoogleraar aan de Rijksuniversiteit te Utrecht In 1920 kocht het Stichtingsbestuur de villa ,,Java" te Baarn, waar meer ruimte was dan in het Amsterdamse laboratorium Bovendien was dit landhuis omringd door een grote t u i n , geschikt voor proefnemingen Vele publikaties en ook dissertaties verschenen in de volgende jaren Het moet m deze periode van enthousiast werken geweest zijn, dat een groep Amster damse studenten ook officieel t o t de studie van de fytopathologie toegelaten wenste te worden, al volgden zij reeds Johanna Wester dijks colleges te Utrecht Zij spraken met haar af op een tevoren bepaald tijdstip het college te zullen interrumperen om te eisen dat ook de Universiteit van Amsterdam hen zou toestaan het vak fytopathologie te kie zen voor het doctoraal examen De niet in dit komplot betrokken studenten achtten een dergelijk optreden ongehoord Er is wel iPts veranderd' Hoe ook in 1930 werd Johanna Westerdijk ook tot hoogleraar in Amsterdam benoemd Ook aan die Univeisi telt promoveerden later een groot aantal biologen op een planteziektenkundig onder werp Ondertussen waren de geldzorgen van de

vervolg van pag 1

punten radicaliseren zich men vindt katholieken bij de onderdrukkers en de verdrukten, bij de vervolgers en de vervolgden Ter toelichting de ontwikkeling van de houding van de katholieke kerk m het Brazilië van Goulart en de huidige militaire dictatuur Deze nieuwe situatie plaatst de kerk in Latijns Amerika voor een aantal problemen waarvan ik er enkele wil toelichten a) de pogingen van Rome en de lokale episcopaten o m in hun zeer verdeelde kerken kunstmatig de eenheid te handhaven door uit te wijken naar niet controversiële zaken, b) de gevaren van een nieuw soort clericalisme waar van de kerkelijke leiding een concreet politiek engagement wordt gevraagd, c) de kloof tussen kerkelijke documenten en kerkelijke houdingen d) het gaat niet om een kerk die open is voor de armen, maar die zelf ook arm is, e) de LA kerken, tot nu toe een spiegelbeeld van de europese kerken zullen in LA hun eigen persoonlijkheid moeten vinden en daarvoor hun koloniale mentaliteit moeten overwinnen. Dit stelt de europese kerkelijke hulpverlenings organisaties voor zeer indringende vragen.

Directrice groot Schimmels in reincultuur moeten gevoed worden, salarissen moesten betaald worden en de gebouwen vroegen om onderhoud Het waren naast hulp van parti culiere zijde, de Universiteiten, die het de Stichting mogelijk maakten het werk voort te zetten, zowel door betaling van salarissen als door tegemoetkoming in de kosten voor het onderwijs aan de studenten De Universiteit van Amsterdam maakte de bouw van een klein kasje mogelijk, dat heden, ruim 30 jaar oud nog dienst doet De verbouwing van de oude paardestal koetshuis werd door een vriendin mogelijk gemaakt Veel onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van industrieën, maar grote zuinigheid bleef geboden In 1952 werd Johanna Westerdijk opgevolgd door Louise C P Kerling en een tijd van reorganisatie brak aan Vooral door toedoen van prof dr V. J Koningsberger, vele jaren bestuurslid, later voorzitter van het Stich tingsbestuur, gingen de Universiteiten over t o t het officieel in medegebruik nemen van de gebouwen en het terrein van de Stichting, waarvoor nu vergoedingen verleend werden Bovendien gingen alle medewerkers over m dienst van de Universiteiten, waardoor hun positie aanzienlijk verbeterd werd Door deze maatregelen werd het de Stichting mogelijk een deel van het kapitaal voor uitbreiding van het laboratorium te benutten, waardoor tenminste voorlopig een einde kwam aan het ruimtegebrek Op kosten van de Universiteit van Utrecht werd een geconditioneerde kas gebouwd Toch zou het zonder verdere credieten van de zijde van de Universiteiten niet mogelijk geweest zijn een meer moderne fytopathologische richting van onderzoek in te slaan Bestemmings- en jaarcredieten werden verleend voor aanschaf en exploitatie van kostbare apparatuur, die onontbeerlijk is voor fysiologisch en biochemisch onderzoek Meer ruimte werd verkregen na het overlijden van Joh Westerdijk, toen haar flat in het laboratorium verbouwd kon worden tot bibliotheek en ook door het vertrek van het Centraalbureau voor Schimmelcultures uit het oude gebouw, waardoor een fysiologisch en een virologisch laboratorium ingericht kon worden Voor een eenvoudige appara tuur voor onderzoek met isotopen kon tevens plaats ingeruimd worden Nadat reeds meerdere studenten van de Vrije Universiteit fytopathologie als studievak voor het doctoraal examen gekozen hadden, werd van deze zijde officieel aan de stichting verzocht het laboratorium mede te mogen gebruiken Vanzelfsprekend werd dit door het Stichtingsbestuur en ook door de beide andere Universiteiten gaarne toegestaan Zo groeit er uit de kleine kern, t o t stand geko men door particulier initiatief, een inter universitaire gemeenschap, met gunstige aspecten voor verdere uitbouw van het onderwijs en onderzoek in de Fytopatholo gie L. C. P. Kerling

sll6plei VWO-KONGRES OVER „DE IDEOLOGIE V A N HET W E S T E N " In het kader van een meerjarig programma rond dit tema organiseert het Verbond van Wetenschappelijke Onderzoekers een inleidend en probleemstellend kongresdat op vrijdagavond 20 en zaterdag 21 februari '70 zal plaatsvinden in het Oudemanhuispoortkompleks (zaal D 108) van de Universiteit vervolg op pag. 4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen