Ad Valvas 1969-1970 - pagina 453

Op 12 juni promoveerde drs. A.J. Jelsma te 's-Gravenhage tot doctor in de godgeleerdheid op een proefschrift getiteld „Adriaan van Haemstede en zijn martelaarsboek". Promotor was prof. dr. D. Nauta. korte samenvatting proefschrift De dissertatie behandelt een fase van de re formatiegeschiedenis, nl de t i j d van het opkomend confessional isme I n Antwerpen trachtte Gaspar van der Heyden als eerste in het geheim een calvinistische gemeente op te bouwen, afgesloten voor rooms katholieke, doperse en lutherse invloeden. In deze besloten gemeenschap verscheen m de loop van 1556 Adnaan van Haemstede, toen ongeveer 31 jaar oud. Hij had een andere visie op de kerk dan zijn collega Hij wenste openheid voor mensen die nog niet volledig met de rooms-katholieke kerk durfden te breken, die daar hun huwelijken heten sluiten en hun kinderen dopen Op geen enkele wijze wenste hij pressie uit te oefenen op hun geweten Ook achtte hij het onjuist op zo'n sluikse wijze kerk te zijn Als eerste is hij in de loop van 1558 overgegaan tot openbare prediking, eerst in de stad zelf, later buiten ip het veld waar hij duizenden met de reformatorische boodschap bereikte, zodat jaren later Granvelle in een schrijven aan Philips II hem een groot gevaar voor de godsdienst noemde. Door de toenemende vervolging moest Van Haemstede de stad verlaten. In Londen, waar onder Koningin Elisabeth de vluchtelingen een eigen kerkelijk leven mochten opbouwen, zij het onder supervisie van de bisschop van Londen, raakte Van Haemstede op nog ernstiger wijze in conflict met kerkeraad en collega's. Hij vroeg binnen de kerk ruimte voor bepaalde dopersen, die weliswaar een afwijkende opvatting hadden over de vleeswording van Christus, maar verder gekenmerkt werden door gematigdheid en verdraagzaamheid Om zijn tolerante houding werd hijzelf geschorst en vervolgens door de bisschop van Londen geëxcommuniceerd en verbannen. Na een gevaarlijke reis door Nederland wist hij Emden te bereiken. Omdat de excommunicatie ook daar van kracht bleek, deed hij in 1562 een nieuwe poging met de kerk in Londen verzoend te worden. Deze poging mislukte. Eind 1562 stierf Adriaan van Haemstede. Zijn pleidooi voor tolerantie en gewetensvrijheid bracht belangrijke vragen aan de orde die ook nu nog de kerken bezighouden Hoe bindend mag een belijdenisgeschrift z i j n ' Behoort er binnen de kerk ruimte te blijven voor mensen die wat de hoofdzaken betreft wel met de belijdenis instemmen maar ten aanzien van minder fundamentele zaken een afwijkende visie hebben' Of is het geoorloofd de grenzen van de kerk zo nauw te maken dat ook mensen die ondanks hun afwijkende opvattingen toch onmiskenbaar Christus volgen willen, buitengesloten worden? Het conflict om Adriaan van Haemstede met alle gevolgen daarvan bracht de Italiaanse humanist Acontius tot het schrijven van zijn beroemde werk ,,De listen van de satan", waarin hij onder andere pleitte voor een sterk gereduceerde belijdenis Adriaan van Haemstede blijft voorts van betekenis om het martelaarsboek dat hij in 1559 schreef. Als eerste heeft hij een martelaarsboek geschreven dat de hele geschiedenis van het Christendom bestrijkt. Bovendien streefde hij naar leesbaarheid. Z i j n werk werd vele malen herdrukt I n dit werk benadrukte hij de gedachte dat de ware kerk van Christus altijd vervolging te

verduren heeft. Het is dan ook geen wonder dat hij de vervolging die hijzelf moest ondergaan ervaren heeft als een teken van zijn nauwe band met de Heer. stellingen X I I I Nu de strijd binnen de kerken zich toespitst op het terrein van de ethiek, dreigt opnieuw het gevaar van het wetticisme. X V I . Terecht heeft M. L. King opgemerkt dat het één van de grootste problemen van de mensheid is dat wij lijden aan armoede van geest, terwijl w i j een overvloed bezitten aan wetenschap en technisch kunnen. De ge volgen van deze discrepantie zijn onder meer zichtbaar in de woningnood en de lucht- en waterverontreiniging M. L King, Waar gaan WIJ heen' Chaos of gemeenschap', Arnhem 1968, p. 186) X V I I I Het IS wenselijk dat de kerk auteurs in dienst neemt, aan wie zij de opdracht geeft het evangelie te vertolken door middel van televisiespelen, hoorspelen, romans en verhalen X X I I . De huidige trustvorming van uitge verijen betekent een groot gevaar voor de literatuur. X X I I I . De doorsnee flatgebouwen demonstreren op verhevigde wijze het egoisme van onze wooncultuur.

personalia Auke Jan Jelsma werd op 28 augustus 1933 te Amsterdam geboren. Na zijn studie aan de VU (doctoraal examen kerkgeschiedenis en kerkrecht in 1965) was hij predikant achter eenvolgens in Zaltbommel/Gameren en Dordrecht. Thans is hij in deze functie werk zaam te 's-Gravenhage West (met een bijzondere opdracht voor de oudere jeugd) tevens doceert hij kerkgeschiedenis aan het Christelijk Gymnasium Sorghvliet aldaar De heer Jelsma publiceerde twee romans, een aantal korte verhalen en essay's, ontving in 1964 de Visser Neerlandia prijs voor zijn televisiespel „ H e t geweer" en is voorzitter van de vakgroep Letteren van de Bond voor Christelijke Kunstenaars. Het adres van de promovendus luidt Frankenslag 309, 's Gravenhage.

Op 12 juni promoveerde eveneens drs. D. Wind te Zeist tot doctor in de economische wetenschappen op een proefschrift getiteld „De toepassing van de ledenrekening als f inancieringsvorm bij enkele sectoren van agrarische coöperaties". Promotor was prof. mr. dr. H.C.Wytzes. korte samenvatting De financiering van agrarische coöperaties verloopt ten dele langs wegen die voor andere bedrijfsvormen vreemd zijn. Dit betreft vooral het beroep dat de coope raties op eigen leden doen om te voorzien in een risicodragende buffer voor de bedrijfsvoering. De leden stellen zich in het algemeen aansprakelijk, hetzij beperkt, hetzij onbe perkt, voor dekking van verhezen bij de coo peraties. Ook dragen zij vaak rechtstreeks in de financiering bij door het aanhouden van tegoeden, die voor bepaalde tijd bij de coöperatie zijn geblokkeerd. Deze tegoeden worden als ledenrekening aangeduid Het onderzoek richt zich in het bijzonder op deze geblokkeerde tegoeden. De studie heeft tot doel inzicht te verkrijgen in de omvang

van deze tegoeden en in de financienngskenmerken daarvan. Na een inventarisatie van de gegevens bij een groot aantal coöperaties in de sectoren veilingen, aan en verkoopverenigingen en zuivelbedrijven, geeft de schrijver een beoordeling van deze financieringsvorm De beoordeling vindt plaats vanuit het gezichtspunt van maatstaven voor bedrijfsfinanciering in het algemeen en tevens vanuit de achtergrond van de bijzondere verhoudingen tussen de coöperatie en de leden. In de studie w o r d t twijfel uitgesproken omtrent de mogelijkheid voor de zich snel ontwikkelende coöperaties om m de toekomst in voldoende mate te voorzien m het vereiste weerstandsvermogen door middel van interne financieringsbronnen. Het besloten karakter dat de coöperaties thans kenmerkt — hetgeen voortvloeit uit het doel van deze bedrijven om voor de leden inkomenvormend werkzaam te zijn — zal m de toekomst niet volledig gehandhaafd kunnen blijven. Gesteld w o r d t , dat de economische offers die voor de leden verbonden zijn aan de extra last van risicodekking van de eigen coöperaties afgewogen moeten worden tegen de offers die gepaard gaan met de toekenning van een rendementsbelang aan derden Indien deze afweging ten gunste van het laatste uitvalt, zal voor de betreffende coöperaties een opening moeten worden gevonden om risicodragend vermogen aan te trekken vanuit de kapitaalmarkt. De auteur ziet daarbij als mogelijke oplossing het plaatsen door fmanciermgsinstellingen van kapitaaldeposito's met langdurige looptijd die een risicodragend karakter bezitten. Daarbij zou tevens de hulp van de Stichting Industrieel Garantiefonds kunnen worden gevraagd. stellingen I I . V o o r e e n meer juiste vormgeving aan de verantwoordelijkheidsstructuur van de leiding bij coöperatieve bedrijven is het gewenst de colleges van bestuur en directie samen te smelten, zodanig, dat de directie formeel en feitelijk als dagelijks bestuur fungeert. V I I I . Voor ondernemers werkende onder zodanige marktomstandigheden, dat inflatoire kostenstijgingen met in de prijzen van de Produkten terugontvangen kunnen worden, dient de gemeenschap voor verliescompensatie zorg te dragen. XI De ontwikkeling van wetenschap en techniek plaatst de mensheid voor grote normatieve beleidsbeslissingen. De hiermee gepaard gaande verantwoordelijkheid zal mede collectief moeten worden gedragen. Aan de gezamenlijke kerken in nationaal en internationaal verband komt daarbij een bijzondere taak toe als bezinningscentra. X I I . Het IS beter de kiezers er van te overtuigen, dat het stemmen op kleine partijen die wegens hun geringe sterkte ook op langere termijn geen specifiek eigen beleidsprogramma kunnen realiseren, niet in het belang van de gemeenschap is, dan deze partijen door verandering van het kiesstelsel uit de vertegenwoordigende colleges te weren. X I I I . Jaardagen van het Nederlands Instituut voor het Bank- en Effectenbedrijf dienen als regel niet op zaterdag te worden gehouden. personalia Doede Wind werd op 6 juni 1928 te Osingahuizen geboren Hij studeerde aan de V U en legde het doctoraal examen af in 1955. De heer Wind is thans hoofd EconomischStatistische afdeling van de Coöperatieve Centrale Raiffeisen Bank te Utrecht. De promovendus woont te Zeist, Aristoteleslaan 4 .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen