Ad Valvas 1970-1971 - pagina 156

maandag 16 november gedragsverandering en interactie prof. dr. h.c. j.duijl<er hoogleraar in de psychologische gedragsleer aan de universiteit van amsterdam 16.30 uur, gebouw faculteit der geneeskunde, collegezaal 1, van der boechorststraat 7 1. Menselijk gedrag verandert alsde determinanten van dat gedrag veranderen 2. Een theorie aangaande de verandering van menselijk gedrag vereist derhalve tenminste a. kennis van de determmanten van menselijk gedrag, b. kennis van de wijze waarop deze determinanten het gedrag bemvloeden, c. kennis van de wijze waarop deze determinanten kunnen veranderen. De kennis inzake deze problemen is nog zeer onvolledig. 3. Een globale indeling van de gedragsdeterminanten kan gemaakt worden als volgt a. er is determinering door gedragsvoorwaarden: somato-psychische structuren en functies, b. er IS determinering door normen die gelden m een sociaal milieu en in een actuele situatie, c. er IS determinermg door ervaringen van allerlei aard, d . er IS determinering door al dan niet bewuste impulsen en behoeften, k o r t o m door motieven. A l deze categorieën van determinanten werken ook op elkaar in, dat maakt het onderzoek er niet eenvoudiger op. 4. In allerlei interactiesituaties (sociale situaties) treden veranderingen op in (determinanten van) gedrag. Dergelijke veranderingen kunnen grofweg onderscheiden worden in kort stondige en blijvende. Wij beperken ons tot enkele van de blijvende 5. Interactiesituaties waarin blijvende veranderingen kunnen optreden zijn uitermate talrijk en belangrijk. Te onderscheiden vallen a. situaties waarin bij de sociale omgeving van de persoon de intentie bestaat deze persoon te doen veranderen, b. situaties waarin de persoon zelf de intentie heeft te veranderen, c. situaties waarin zowel a. als b. gelden, d . situaties waarin bij niemand de intentie tot verandering (m een bepaald opzicht) van een van de betrokkenen aanwezig is, maar waar toch verandering optreedt. 6. Enkele voorbeelden van de onder 5. genoemde gevallen ad a. straf en dwang, beloning en verleiding, propaganda en reclame, ad b. identificatie, ^ imitatie, J referentiegroep, conformisme, ad c. diverse vormen van therapie, instructie en scholing, samenwerking, ad d . maatschappelijke structuren en instellingen, (sub) cultuur en traditie, onbedoelde neveneffecten van de eerder genoemde intentionele pogingen tot verandering. 7. Over de vraag in hoeverre menselijk gedrag te veranderen valt bestaan uiteenlopende op vattmgen. Dat aanzienlijke veranderingen kunnen optreden, w o r d t gedemonstreerd door intercultureel vergelijkend onderzoek. Maar men krijgt vaak de indruk dat het antwoord op de genoemde vraag vooralsnog meer w o r d t bepaald door levensbeschouwelijke en politieke overwegingen dan door wetenschappelijk inzicht. Zeker is dat er veel over gespecu leerd w o r d t (ook in de literatuur science fiction), en dat wetenschappelijk onderzoek over deze problematiek uiterst moeilijk is, ook al omdat het op allerlei ethische bezwaren stuit. bibliografie Onderstaand een zeer beknopte bibliografie. Omdat de aan de orde komende problematiek zeer gecompliceerd is, en op vele verschillende manieren wordt benaderd, zijn geschriften van uiteenlopende aard opgegeven, vanerend van experimentele studies tot existentialistische beschouwingen. Bion, Experiences in groups, serie van 7 artikelen in Human Relations, jaargangen I-I V, 1948-1951. Cartwright and Zander (eds), Group Dynamics, 3e d r u k , Londen 1968. Elias, Ueber den Prozess der Zivilisation, 2 d i n . , Basel 1939. Erikson, Childhood and society, 2e d r u k , New York 1963. Goffman, Asylums, New York 1961. Huxley, The doors of perception and Heaven and Heil, Harmondsworth 1959. insko. Theories of attitude change, New York 1964. Jams and Hovland, Personality and persuasibility, New Haven 1959. Kardiner, The individual and his society, New York 1939. id.. Psychological frontiers of society. New York 1945. Laing, The politics of experience and The bird of paradise, Harmondsworth 1967. Lang and Lang, Collective dynamics, New York 1961. McClelland, The achieving society, Princeton 1961. Sherif and Sherif, Reference groups. New York 1964. Whitmg and Child, Child training and personality. New Haven 1953 Twee beroemde science fiction romans A. Huxley, Brave new w o r l d , 1932. R. A. Heinlein, Stranger in a strange land, 1961.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen