Ad Valvas 1970-1971 - pagina 167

woensdag 25 november de veranderbaarheid van de mens, gezien vanuit de culturele antropologie dr. j . tennekes docent in de culturele antropologie aan de vrije universiteit 16.30 uur gebouw faculteit der geneeskunde, collegezaal 1, van der boechorststraat 7 Drie gezichtspunten op de mens en zijn veranderbaarheid, zijn in de culturele antropologie naar voren gekomen: 1. Allereerst kan worden gesteld op basis van het door cultureel-antropologen verzamelde materiaal over de verschillende culturen dat er voor de mens een groot aantal alternatieven open staan bij de inrichting van zijn bestaan. Hoewel er door de menselijke biotische, psychische en sociale " n a t u u r " bepaalde beperkingen worden opgelegd aan de variaties in mens-zijn en er dientengevolge bepaalde "universals" kunnen worden geconstateerd die in elke cultuur terug te vinden zijn, kan worden gesteld dat de mens in tegenstelling tot het dier zijn eigen bestaan kiest: "Man makes himself". De mens behoeft niet bang te zijn voor verandering omdat er veel meer mogelijkheden van menselijk bestaan zijn dan alleen die waarin hijzelf is grootgebracht (vgl. Benedict, 1959). 2. Daarnaast is echter door (weer andere) cultureel antropologen benadrukt dat de cultuur die de mens opbouwt hem verre te boven gaat. De cultuur volgt haar eigen ontwikkelingsgang, onafhankelijk van wat de individuele cultuurdragers van die ontwikkeling vinden. Twee stellingen die in dit verband naar voren komen, zijn: " c u l t u u r is een realiteit sul generis" en "cultuur bepaalt c u l t u u r " . Ook al verandert de mens, hij heeft op die verandering uiteindelijk geen vat. A l staan er in abstracto een aantal alternatieven voor hem open, in feite w o r d t hij geboren binnen een reeds bestaande cultuurtraditie die haar eigen gang gaat. (vgl. White, 1949). 3. Men dient uit het onder (2) gestelde niet te concluderen dat de mens dus geheel en al vervreemd raakt van zijn eigen product, zijn cultuur. Diegenen binnen de culturele antropologie die zich bezighouden met de relatie tussen cultuur en persoonlijkheid benadrukken dat de mens in het proces van enculturatie geheel en al w o r d t doordrenkt met de cultuur waarin hij werd geboren. Aan de "objectieve" werkelijkheid van de cultuurtraditie beantwoordt dus de "subjectieve"'Werkelijkheid van de afzonderlijke cultuurdragers. Omdat de menselijke persoonlijkheid steeds cultuur-bepaald is, is de veranderbaarheid van de mens in feite aan veel nauwere grenzen gebonden dan men op basis van de biotische, psychische en sociale gegevenheden geneigd is te zeggen: Voor een nederlandse baby is er nog de mogelijkheid om chinees te worden, voor de volwassen nederlander staat die mogelijkheid niet meer open (vgl. Mead, 1962). Het zou onjuist zijn te wensen dat de beide laatste gezichtspunten het eerste uitsluiten. Men dient deze drie gezichtspunten te zien als complementair. Het gaat hier n.l. om een dialectisch proces waarin externalisering (punt 1), objectivering (punt 2) en internalisering (punt 3) elkaar aanvullen, veronderstellen en relativeren (vgl.: Berger en Luckmann, 1967). In ons nadenken over de veranderbaarheid van de mens zullen daarom alle drie de gezichtspunten dienen mee te spelen. literatuur R. Benedict: Patterns of Culture, 1959. (Vertaald als: Mozaiek der Cultuurvormen. Wereldbibliotheek, 1950). L. A. White: The Science of Culture. 1949. M. Mead: Seksualiteit en Tenperament. Aula 1962. P. L. Berger en Th. Luckmann: The Social Construction of Reality (Doubleday Anchorbooks), 1967. Over het antropologisch cultuurbegrip en het probleem van de universele cultuurelementen: J. Tennekes: Het Cultuurrelativisme in de Amerikaanse Culturele Antropologie. Over secularisatie als voorbeeld van een culturele ontwikkeling die de individuele mens te boven gaat: P. L. Berger: Het Hemels Baldakijn. (Ambo-boeken, 1969).

^ • ^ Over boeken gesproken '^l'tn

EFFECTIEF STUDEREN Voor f2,50 zou menigeen in de Civitas Academica veel plezier en genot l<unnen hebben door de goede raad ter Inarte te nemen die de Aula-pocl<et "Effectief studeren" zo helder verschaft. Het boek is bedoeld voor de student, het behandelt de materiële en psychologische voorwaarden voor het beste studierendement, het gaat praktisch en gedetailleerd in op de techniek van de studiemethode en het doen van examens en tentamens; kortom een handleiding om niet aan voorbij te gaan. Auteurs: Van Parreren, Peeck en Velema.

VU boekhandel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen