Ad Valvas 1971-1972 - pagina 194

i^P ¥ÄL¥AS

2 Vervolg van pag. 1 Hcar'een rekenkoimneije leert dat lie beiuiniging geheel 'ongedaan ordt gemaakt, als er 6000 assis­ ent­onderzoekers aayigesteld wor­ fen. Over het aant. 1 beslist de begro­ ngswetgever. Die beslissing moet orden ingepast in het algemene lederlandse wetenschapsbeleid aarvan het universitaire weten­ chapsbel.id een ondei'deel is. Ne­ 'erland kan niet alle internatio­ iftle vraagstukken onderzoeken. Er '!oet dus gekozen worden. En voor e zaken, die voor ons land van >elang zijn, gaan we dus extra eld beschikbaar stellen.' ^en van de grole voordelen van <eze voorstellen vind ik persoon­ :iik het feit dat het universitaire ­.nderzoek niet langer afhankelijk is van de onderwijsvraag. Op dit moment bepaalt het totaal a a n onderwijsvragende studenten het kwantum a a n universitair onder­ zoek. Zijn (fluktuerende) keuze is bepalend en dit moet u zien in het verband van de zgn. 'Piekaarsleu­ leis' die gehanteerd worden: in de medische fakulteit 1 wetenschap­ pelijk medewerker op 5 ingeschre­

'nterview met nrof. Posthumus ­ en studenten, In de béta­fakul­ eiten 1 op 7 en by de alpha­ en ^amma­fakulteiten 1 op 12. Als je nu vindt dat er by klassieke talen T!ieer wetenschappeltjk onderzoek moet plaatsvinden, dan kan dat niet omdat er te weinig studenten zijn. Aan die situatie wordt nu een ' m d gemaakt doordat de aanstel­ '•ng van een assistent­ondeïzoeker 's losgekoppeld van de onderwijs­ vraag.' , Prof. Posthumus m a a k t hierbij ­ndei­scheid tussen 'onderwijs­ge­ Tinden onderzoek' en 'grensvei­leg­ ­^end onderzoek'. Bij dit laatste pcht hij nationale planning on­ misbaar: 'Je k u n t niet overal 'ternreaktors en deeltjesversnel­ ler" neerzetten, om m a a r iets te noemen. In die planning gaat de assistent­onderzoeker een belang­ rijke plaats innemen.' ­ V stelt dat de vraag naar as­ sistent­ondersoekers pas aktueel wordt nadat de herstrukturering so'n 4 jaar aan de gang is, dus bij de eerste lichting nieuwe dokto­ ra7idi. Maar is het in plaats van een sluitstuk niet juist een begin­ , punt? Is de assistent­onderzoeker' niet de kweek voor de nieuwe be­ manning van het nieuwe weten­ ^srhapsbeleid? Grappig, Die vi­aag is mi] nooit eerder gesteld: wanneer gaan we met dit deel van de herstruktu­ rering beginnen? En het is inder­ daad niet 'natuurlijk' d a t je er pas na 4 j a a r mee begint. Oveiigens ';iaat hier niets over in de wet of elf memoi­ie van toelichting. Ik len zeker bereid om die zaak nog ­ens helemaal onder de loep te nemen.'

Selektie ­ Tot nu toe is het feitelijk zo ''at de 'uitval' bij het iioetenschap­ velijk onderwijs tot aan het dok­ oraal plaatsvindt. In uw voorstel­ len loordt die 'uitval' in principe beperkt tot de propedeuse. Hoe komen de getallen te liggen? Blijft die 'uitval' tijdens het nieuwe pro­ pedeutisch examen gelijk aan de lotale 'uitval' nu? Dat laatste is wel het uitgangs­ punt geweest. De 'uitval' bij het propedeutisch examen wordt dus iets meer dan nu. Maar het büjft een rekenmodel. We hebben gezegd: alle faktoren blijven ge­ lijk, behalve de herstrukturering. Je kunt wel stellen dat by de in­ stelling waar al een éénjarig pro­ pedeutische fase bestaat, de cyfers niet zoveel zullen verschillen.' ­ D e validiteit van een (prope­ deutische) toets wordt van veel '".anten aangevallen. ï n beginsel is er geen antwoord, 'n absolute zin genomen is die se­ ?ktie ftiet mogehjk omdat alle •lenseiyke prestaties geleverd rioor grote groepen en uitgezet in Pen frekwentiekurve een klokvor­ raige kurve geven (zie ook di­, w y ­ n e n s proefschrift ovei' studietoet­ sen); en er zit geen enkel punt in waarby je kunt zeggen: dat is een scheiding tussen zwart en wit of tussen voldoende en onvoldoende. Waar je die streep ook trekt, het biyft arbitrair. Selekteren is in beginsel niet mogeiyk. Er zit een flink stuk willekeur in. Maar daar staat tegenover dat een dergeiyke selektie altyd nog meer waard is dan een lotery.' •

Voor prof. Posthumus is de relatie tussen eindexanteocyfers en stu­ dieresultaat wel degeüjk hanteer­ baar' voor een aantal studierich­ tingen. Hy signaleert de duidelyke korrelatie tussen wiskundecyfers en 'de ''prcitaties jn de bêta­fakul­ teiten, maar geeft toé'dt ér geen enkele r­^latie is te vinden ten aanzien van eindexamencyfers en byv. de rechtenstudie. 'Daarby moet je faktor­analyse toepassen. I k heb dat voor Eind­ hoven voor de scheikundestudie gedaan en toen bleek by voorbeeld dat een 9 voor scheikunde op 19­ jarige leeftyd behaald maar half zoveel ivaard was als een 9 op 17­ jarige leeftyd ten aanzien van de betere scheikundestudie. Maar dat is een zeer ingewikkeld algebra­ ïsch proces. Het CBS past dit nog niet toe in zyn tabellen.' — U bent een v^jrstander van een gespreid propedeutisch examen (dus niet als blok­examen). 'Wilt u dit ook als een verplichting zien? 'Spreiding over het gehele jaar gaat in de praktijk natuuriyk niet by deze massa's studenten. I n Eindhoven trekken ze er tweemaal 14 dagen voor uit en dan zitten er zo'n 1500 studenten t e n t a m e n te doen. Zo'n P­examen moet een 'paperclip'­funktie hebben. Een examen by poi'ties, stap voor stap de vorderingen vastleggen. Dus helemaal niet zo'n afgebakende examenstruktuur als prof. Snyders ons in de schoenen schuift, z y n kritiek is niet terecht: er wordt geen examenapparaat opgezet.'

Nerprogrammerïng — Er is inderdaad veel kritiek op het feit dat er in het wetsontwerp alleen maar punten van struktu­ rering in de tijd ivorden vastge­ legd, en dat zijn de examens. Bn daarom, zo zeggen kritici als prof. Snijders, is het 'een examenwet'. Het nieuwe beginsel va.i onderwijs vraagt volgens hen om een meer positieve benadering: beschrijf in de wet op het lo.o. en in het aka­ demisch statuut wat er tussen deze ielektlepunten vastgelegd moet worden. Hoe staat u tegenover die kritiek? 'Voor my een verrassend s t a n d ­ punt. Ik heb herhaaldeiyk gezegd: deze struktureiing, die nodig is vanwege de schaalvergroting, doet niet meer dan rooiiynen trekken. En binnen die rooiUjnen moet worden gebouwd, gewoond en ge­ werkt. Dit is een stukje planolo­ gie. Daarbinnen is er een enomie M­yheid. Er is niet één enkele op­ lossing voor onderwysprogram­ ma's in een eenjarige propedeu­ tische fase van een bepaalde stu­ dierichting en dat geldt a fortiori voor de tweede, de dokterale fase. Het is niet zo dat er een beste oplossing is voc«­ een onderwys­ programma, want het is alleen m a a r een steekproef uit een enor­ me hoeveelheid wetenschappeiyke kennis en kundigheden en wat dies meer zy. Het is een kwestie van motivatie en leren ondM­zoe­ ken. Prof. Posthumus wyst er op dat h e t Nederlandse volk overheids­ didaktiek en ­pedagogiek, waarom piof. Snyders en andei­en nu vra­ gen, altijd heeft afgewezen. Hij wyst ook op het huidige akade­ mische statuut waarin de onder­ wysprogramma's als 'uiterst vage penseelstreken' staan aangegeven: 'Het vaagst zyn wel de technische studierichtingen. Hier heb ik byv. vliegtuigbouwkunde (citeert het akademisch statuut»: 'Het dokto­ raalexamen omvat de vliegtuig­ bouwkunde.' 'Wat er nu moet gaan gebeuren a a n herprogrammering, is niet hetzelfde als onderwijsprogram­ ma's in het akademisch s t a t u u t opnemen, m a a r nieuioe examen­ jMogramma's opstellen. In die examenprogramma's die in overleg met de universiteiten, hogescho­ len en de sekties van de Akade­ mische Raad op8e.steld worden, zie ik niet anders dan algemene op­ sommingen van vakken.' — "Wat kan de inbreng van de studenten zijn bij die herprogram­ mering? 'Ik weet dat veel studenten teleur­ gesteld zyn in de Wet Universi­ taire Bestuurshervorming. Maar diezelfde wet geeft ze de mogeUjk­ heid — en ik denk nu speciaal a a n de onderwyskommissies — tot een grote inbreng. De deskundigheid van de student — ik heb daar va­ ker op gewezen — ligt in het on­ derwezen worden, by het deelge­ noot zyn aan onderwys, en daar kun je als docent van leren.' — Een gevaar in de herstrukture­ ring svoor stellen is dat het gaat uitlopen op een ineenproppen van de oude stof in de nieuwe kursus­ duur, op een verschoolsing in plaats van de beoogde differentia­ tie die uit mo konseptie volgt. Nu heeft de minister al aangekondigd dal er een stuurgroep ter begelei­

11 FiBRUARI 1972

FINANCIËLE GE V( VOLGE N WETSONTWERP­POS WETSONTWERP­POSTHUMUS Als h e t wet voorstel herstruktu­ Het r a m e n van deze k w a n t i t a ­ de a a n de gemeenschap: de rering wetenschappelijk onder­ tieve en financiële gevolgen van rest blijft als e x t r a ­ i n k o m e h ' i n wijs aangenomen en uitgevoerd de voorgestelde herstrukturering h a n d e n vati de oud­studenten. wordt, k a n dit in de toekomst Is het werk van een kommissie Door de nieuwe verkorte dokto­ forse financiële gevolgen heb­ onder leiding van prof. dr. D. A. raal­opleiding zullen volgens h e t ben. Door de verkorte kursus­ de Vries (TH­Eindhoven) en model in 1990 globaal 75.000 stu­ en inschrijvingsduur zullen er in ' van het Centraal Planbureau. denten minder geiyktydig zyn 198Ö 55.000 jongeren eerder een De werkgroep­De Vries heeft ingeschreven en zullen 25.000 bijdrage leveren a a n het bruto zich vooral bezig gehouden met minder studenten onderwys vra­ nationaal produkt. D a t stijgt h e t konstrueren van een model gen. Gevolg hiervan is dat de hierdoor met bijna anderhalf voor de studiegang van studen­ uitgaven voor het w.o. ongeveer procent. I n prijzen van 1970 uit­ ten a a n het w.o. bij de voorge­ 1.1 miljard beneden de uitga­ gedrukt komt d a t per saldo neer stelde struktuur. Uit dit model ven by een ongewyzigde struk­ op 3,2 miljard gulden. De uni­ kaA worden afgeleid met welkt t u u r komen te liggen: 8 miljard versiteiten en hogescholen zul­ percentages het a a n t a l inge­ in plaats van 7,1 miljard gulden. len in 1990 niet 3%, m a a r 3,5"t schreven en onderwijs vragende Dit betekent dat niet 3% van het van h e t nationale inkomen no­­^ studenten door de voorgestelde ' in 1990 te verwachten nationaal dig hebben (op h e t ogenblik is herstrukturering afneemt. inkomen nodig is voor universi­ dit ongeveer 1,8".)­ Van die be­ Naar schatting van de werk­ teiten en hogescholen, m a a r sparing van een half procent — ïroep wordt het totale a a n t a l slechts 2,5'^i. (Op het ogenblik 1,1 miljard in prijzen van 1970 getijktijdig ingeschreven studen­ krijgen universiteiten en hoge­ — moeten nog wel de kosten van ten 30% kleiner, met een onze­ scholen ongeveer 1,8% van h e t de assistent­onderzoekers en de kerheidsmarge van 5% in beide nationaal inkomen). 'research­studenten' worden af­ richtingen. De procentuele ver­ Door de daling van het aantal getrokken. mindering van de onderw ijs­ ingeschreven studenten wordt vraag (dit is kort gezegd de h e t beslag op kinderbyslag en De studenten zullen kortere tijd belasting van h e t onderwijsap­ kinderaftrek in 1990 170 miljoen op een universiteit of hogeschool p a r a a t van een universiteit of kleiner. De ouders van studen­ verblijven. Het a a n t a l tegelijk hogeschool* wordt voor de A­ ten hoeven verder tot een b e ­ ingeschreven­ studenten wordt en C­fakulteiten op 15f,i ge­ drag van 780 miljoen minder bij daarmee kleiner en de beroeps­ r a a m d en voor de B­fakulteiten te dragen in de kosten van le­ bevolking groter. Hieruit zyn de (zonder geneeskunde) op 25%. vensonderhoud tydens de stu­ volgende financiële konsekwen­ Ook voor deze percentages moet die van h u n kinderen. I n öezè ties af te leiden: met een onzekerheidsfaktor re­ sfeer brengt de herstrukturering 1. Oud­studenten dragen een kening worden gehouden. dus ook een flilike besparing met langere tijd van h u n leven bij zich mee — byna een miljard. a a n het nationaal inkomen. Dit Over de omvang van het a a n t a l leidt tot verhoging van belas­ assistent­onderzoekers en 're­ Centraal Planbureau tingopbrengst en premie­ont­ search­studenten' zqn nog geen vangsten. Op basis van de fundamenten voorstellen gedaan. Gr kan dus van de werkgroep­De Vries, stel­ 2. Uitgaven voer personele, m a ­ alleen berekend worden hoeveel de het Centraal Planbureau kon­ teriële en ruimtelijke voorzie­ geld er bövoorheeld met een dui­ krete ramingen op. Het CPB ningen op de onderwüsbegroting zendtal van ieder gemoeid zal merkt op 'dat een schatting van verminderen door de daling van zijn. De aanstelling van 1600 a s ­ de kwantitatieve en financiële het a a n t a l tegelijk ingeschreven sistent­onderzoekers kost per gevolgen van een zo ingrijpende studenten. j a a r ongeveer 165 miljoen gul­ struktuurwijziging alleen onder 3. Uitgaven voor rijksstudietoe­ den. zeer veel voorbehoud k a n wor­ lagen worden om dezelfde reden den gemaakt. De situatie die kleiner. Het beslag op de kin­ De 'research­studenten' zijn zonder herstrukturering tot 1990 derbijslag en kinderaftrek neemt minder kostbaar: per 1000 vra­ zou gaan ontstaan is al ondui­ ook af. Ouders van studenten gen z« ca 50 miljoen gulden per delijk genoeg. Prognoses van de hoeven minder lang by te d r a ­ jaar. W a t de grotere, vroegty­ aantallen studenten in latere gen in het levensonderhoud van dige doorstroming van studenten jaren zijn tot dusver altijd on­ h u n kinderen. uit het w.o. n a a r het h.b.o. be­ zeker. De door de werkgroep­De treft, heeft het CPB de situatie Tegenover deze financiële gevol­ uitgewerkt waarin de helft van gen staan op de onderwijsbegro­ ­ Vries ontworpen struktuur is verder 'tastenderwijs uitgewerkt de groep studenten die d a a r ­ ting ook extra­uitgaven als ge­ en houdt eveneens rekening met voor in aanmerking komt, in­ volg van de herstrukturering. I n grote onzekerheden,' zo schrijft derdaad in 1990 een htao­oplei­ het wetsontwerp wordt immers het CPB in het rapport 'Kwan­ ding is gaan volgen. Dat zou om ook voorgesteld om de weten­ titatieve en financiële effekten een extra­uitgave vragen van 60 schappelijke staf met de katego­ van de herstrukturering van het miljoen in deze sektor. rie assistent­onderzoekers aan te wetenschappelijk onderwijs.' I n de raming van de gevolgen vullen en om sommige studenten In 1990 zullen door de herstruk­ van de herstrukturering voor de de gelegenheid te geven na het turering ongeveer 55.000 be­ onderwijsbegroting is er door b e t doktoraal examen een j a a r ver­ roepsbeoefenaren extra a a n w e ­ CPB van uitgegaan, d a t de k u r ­ der te werken voor een r e ­ zig zijn. Hierdoor stijgt h e t bru­ susduur voor geneeskunde niet search­aantekening. Verder mag to nationaal produkt met b^jna zal veranderen. Als ook voor de­ verwacht worden d a t er meer 1,5%. I n prijzen van 1970 uit­ ze studierichting een kortere studenten vroegtijdig van het gedrukt (dit wordt verder steeds kursusduur wordt ingevoerd, k a n w.o. n a a r het h.ta.o. zullen door­ gedaan) komt dat neer op o n ­ in 1990 op een extra besparing stromen dan nu het geval is. De geveer 3,2 miljard gulden netto. van 100 miljoen worden gere­ kapaciteit van het h.b.o. zal Hiervan komt 2,­ miljard vi» kend. d a a r a a n aangepast moeten wor­ premies en belastingen t e n goe­ (Universiteitakrant Groningen) den.

ding van de herprogrammering zal komen onder uio voorzitter­ schap . . . " . . . die mededeling heeft my ook een beetje verrast. Ik heb d a a r nooit m y n ja­woord aan gegeven, simpelweg omdat het van over­ moed zou getuigen om op Je 70­ste j a a r nog weer zo'n t a a k op je te nemen. Maar als ik h e t waar k a n maken, wil ik het wel doen. Maar om op uw stelling terug te komen: die verschoolsing is vooral een ge­ volg van de schaalvergroting. Die verschoolsing treedt momenteel al­ lerwege op.' — Komt de differentiatie en de mogelijkheid van (vrije) keuze­ vakken, bijv. sociaal­wetenschap­ pelijke vakken bij wis­ en natuur­ kunde, niet in gevaar? 'Men moet niet gaan proberen om in de nieuwe kursusduur van 4 j a a r hetzelfde te gaan doen als vroeger in 5 jaar. D a t wordt een chaos.' — Wat kan die stuurgroep feite­ lijk gaan doen aan herprogram­ mering? 'Je zou kunnen proberen grond­ lynen op te stellen aan de h a n d van moderne literatuur op dit ge­ bied en a a n de h a n d van onder­ Meer nieuws over hoger o n ­ derwqs­nieuwe stijl op pag. 4. wyskundig onderzoek: kondities opstellen waaraan onderwyspro­ feramma's zouden moeten voldoen. En goed duideiyk maken dat vol­ ledigheid natuui'iyk volstrekt on­ mogeUjk is. Om te citeren uit de oratie van de groningse medische hoogleraar prof. Hamburger (26 september 1914), die 57 jaar gele­ den zei: L a t e n wij toch niet l a n ­ ger onze leerlingen slachtoffei's

m a k e n van onze onzinnige zucht n a a r volledigheid, die immers toch niet en steeds minder te b e ­ reiken is.' Dat is het punt. J e moet leren de onderwysprogramma's als een steekproef te beschouwen. W a t wetenschappeiyke aanpak is, methodiek eet.'

Omzwaaien — In het ontwerp krijgt een stu­ dent als hij omzwaait naar een studierichting binnen een andere fakulteit een jaar kompensatie bij de maximale inschrijving sdiiur. Zwaait hij echter binnen de fa­ kulteit om dan geldt die regeling met en blijft dezelfde maximale inschrijvingsduur van de eerstge­ kozen studie gehandhaafd. Waar­ om dat verschil? 'Dat ligt in het feit dat veel stu­ dierichtingen zo dicht by elkaar liggen dat de propedeutische exa­ mens zelfs kunnen samenvallen. Als je daar steeds kompensatie voor geeft, open je de mogeUjk­ heid voor een student om toch zyn studie eindeloos te verlengen. Het aantal omzwaaiers neemt toch al jaarUjks enorm toe.' — Maar neem nu ieinand die bin­ nen de fakulteit der letteren van frans naar geschiedenis omzwaait? 'Die heeft door een zo verschil­ lende studierichting te kiezen een uitstekende reden voor dispensa­ tie van de algemene regel.' — En als iemand na het voltooien van zijn studie een nieuwe studie toil aanvangen? Bijv. een medikus die daarna nog biochemie wil doen? 'De tweede studie. Dat is een p u n t d a t nu in een keer van alle k a n ­ t e n komt opzetten. Ik vind wel d a t Je dan in een t y d van zeer s c h a a r ­ se onderwysmiddelen, die zo eer­

lyk mogeiyk vei'deeld moeten wor­ den, goeie gronden moet hebben voor zo'n tweede studie. Het hjkt m e d a t we het dan vooral in het toehoordei'schap moeten zoeken. £>ie mßgeiyklieid is dan ook sinds kort ingebouwd.' — Bij het omzwaaien van 'WO naar HBO worden allerlei aan­ trekkelijkheden ingebouwd, zoals vakken die je niet over hoeft te doen. Ook de horizontale door­ stroming van HBO naar WO wordt vergemakkelijkt. Wat denkt u dat de grootste stroom gaat worden, die van WO naar HBO of die van HBO naar WO? 'Een moeiiyke vraag. Je k u n t om te beginnen stellen dat alles wat men tot nog toe geprobeerd heeft t e . d o e n aan kortere en/of m a k ­ keiyker studie niet geslaagd is. Het aspiratianiveau bepaalt de keuze van een studie zeker in even grote mate als de aanleg en be­ langstelling. Er spelen faktoren mee als status, eerzucht van de ouders enz. Daarom is het bacca­ laureaat mislukt. Op grond d a a r ­ van kun je verwachten d a t de mo­ tievatie om van HBO n a a r WO te komen aanzienhjk sterker zal zyn dan van W O n a a r HBO.' — Wil de nota 'Op weg naar hoger onderwijs nieuwe stijl' nu eigen­ lijk niet de stroom van WO naar HBO stimuleren? Wat is eigen­ lijk de bedoeling van die nota? 'De bedoeling is n a t u u r i y k de m o ­ geüjkheden t e scheppen om een verkeerde keuze te kunnen h e i ­ stellen. is geen sprake van de gedachte dat we n a a r een Gi­ote­ Boom­Plan toe willen, of naar een geïntegreerd tertiair onderwijs. Dat kan op dit moment ook zeker Diet.' B E G TEN Z I J T H O P P EN KEES JAN SNIJDERS

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen