Ad Valvas 1971-1972 - pagina 129

DIA-AVONDJE BIJ GYRINUS IMATAIMS

JAN WOLKERS ZAG eEESTAQHTIGE MENSEN EN MENSELIJKE GEESTEN ÜP fiünUMEfiPLAAT Steeds veelvuldiger moest er met de hamer op de tafel geslagen worden. Er bleef publiek van boven in de zaal naar beneden sijpelen. Op de banken werd geschoven, op de trappen gepast en gemeten totdat tegen de tijd dat de voorzitter het punt Jan Wolkers in de vergadering aankondigde de mensen bij de ingangen te hoop liepen. Omstreeks 20.00 uur kwam J. W. de smog binnenstappen. Gewend aan de frisse Rottumerplaatlucht moet het hem welhaast de adem hebben afgesneden. Allereerst zou worden begonnen met het projekteren van de dia's welke J. l/V. van zijn eenzame verblijf (ten behoeve van een VARA-AVRO-radio-produktie) op Rottumerplaat had gemaakt.

J

an Wolkers verdween naar het projektiekastje bovenin maar zijn formaat 6 x 6 zorgde ervoor dat de eerste dia, een dooie zeehond, van de plint tot de nok reikte. Uiteindelijk werd besloten de zaak midden in de zaal op te stellen. Het licht ging weer uit, de zeehond kwam weer op. " D i t is dan een dooie zeehond. Ik schrok me rot toen ik hem vond, ik dacht dat het een varken zonder poten was, dat van zo'n vleesschip was afgeslagen. Ik zag een paar gaten en dacht dat ze was overleden aan een NATO-oefening. Ik vroeg me af of ze zwanger was".

Kwikvergiftiging IVlet het Hitlerjeugdmes dat ie van de V A R A had meegekregen stak hij met de kracht van een Sheilock het beest in de keel. Nadat hij de vuiligheid die tegen z'n onderlichaam was aangespoten in zee had afgespoeld, sneed hij de zeehond open. Er kwam een voldragen jong uit. De moeder bleek naar later onderzoek gestorven te zijn aan kwikvergiftiging. (J.W.). Enkele plastische beschrijvingen over de inhoud van de reeds in ontbinding verkerende zeehond lokten gelach uit in de zaal. " A l s biologisch student zullen jullie dan nog heel wat aflachen in de komende 50 jaar", schamperde Jan. In hele series dia's gaf hij het dramatische effect weer dat de vondst op hem had gehad. Opgewaaid zand over de kop van het jong aan de achterpoten van het moederdier, gaf het een bijna menselijke uitdrukking. In het jong had hij ook gesneden, maar chirurgen snijden wel vaker mis.

Bomans en de meeuwen De meeuwen waren beslist niet agressief; niet tegen Jan. Wat de agressiviteit van de meeuwen tegenover Godfried Bomans, zijn voorganger-eilandbewoner, betreft, daarvoor had hij wel een verklaring. G. B. was katholiek. De meeuwen kwamen van de vele gereformeerde vissersdorpen, vandaar. Z'n hebben en houwen had Wolkers in een stilleven opgesteld: Beethoven midden, J.W. 2 x bellen vooraan, rechts een met

modder opgepoetst ei op een blik kippesoep en links opengemaakte blikken, niet van hem, maar van ene G. B., wiens eetlust beslist niet had geleden door z'n ziekte. Wolkers zou leven van wat de natuur bood: Lijntjes uitzetten in kreken. Bij het zoeken naar aas stootte hij op ,,resultaten van het werk van ex-minister Bakker". Mosselschelpen met vieze gele stinkende vlaai. Pieren die geworden waren t o t de hoopjes die ze zo mooi kunnen uitscheiden. Hij verlegde toen maar z'n terrein naar de Noordzee die, zoals hij zei, nog zo helder was dat je, als je er t o t in je kin instond, je voeten kon zien.

BVD Z'n expedities over het eiland werden met mooie dia's geïllustreerd: Prachtige Wadden met geruisloos opkomend t i j . Vele zonsondergangen (vanwege de weer opkomende mode), vele bloemen, de zandplaat die zich richting Schiermonnikoog uitstrekte als aambeeld van de zon, een schepping in wording: een eiland ontstaat. Wolkers had fanatiek gezocht naar een Russisch plantje dat daar zou groeien. Aangespoeld nadat er een schip vergaan was, zoals de Cranberries op Terschelling zijn gekomen. „Niets gevonden, vermoedelijk met wortel en al uitgegroeid door de B V D " zoals hij deze instelling ook herkende m een vuiltje, poserend op een duinrug. Een van de Jansens uit Kuifje. Honderden gepen had hij plotseling uit zee omhoog zien springen, als lemmetten van sabels. Waarschijnlijk waren ze op de vervuilde hoop uit de Waddenzee gestoten. Wolkers: „Hoezou jezelf reageren als je 's avonds een bord koeiestront kreeg? "

Samkalden en Lages Op het eiland waren veel meeuwen en visdiefjes. Er volgden dia's van Jongen met open bekken.. Wolkers: „Ze scheten me vol. Eentje leek er op Samkalden, hij keek slim en schuldig, alsof hij Lages tegenover hem in de tram zou kunnen treffen of een van z'n slachtoffers." Andere dia's toonden velden vol havikskruid, „waar ik dan in m'n nakie doorheen liep als ik de zee inging; een combinatie van Floriade en een nudistenkamp". Zeedistels, noemde hij de vloek van Colijn. Stempelaars met hun belastingplaatje van hun fiets op hun petten gingen zeedistels zoeken om ze te verkopen. Zo raakte de plant bijna

uitgeroeid. ,,Biesheuvel d r i j f t ons dezelfde kant op, dus als de zeedistel uitgeroeid r a a k t „ ! " Hij vond een jonge scholekster op het strand met een gebroken poot. ,,lk heb z'n pootje gespalkt met spalkjes saté-stokdikte en 'm een sok over z'n kop gedaan om hen te kalmeren. Die sok was op de vaste wal al een week gedragen". Anesthesie van de kouwe grond.

„Pa" Een jong zeehondje vond hij op het strand. Het probeerde nog de zee in te hollen, is het hele strand afgelopen om te kijken of de moeder er nog was. Het jong bleek later in geen drie weken eten te hebben gehad; „Ik heb geprobeerd hem te voeden. Van m'n gasstel heb ik de slang genomen en geprobeerd die in z'n bek te krijgen. Hij hield zijn kiezen stijf op elkaar. Ik heb met hem gestreden als Jacob met de engel. Een worsteling van vier uur. Het tandvlees bloedde, ik voelde me ellendig. Na veel Comedy Capers kreeg ik eindelijk de slang er in. En met een vrije hand terwijl hij met z'n achterlijf tegen m'n lichaam sloeg heb ik een liter melk gepakt Toen het er in zat en ik de slang eruit haalde kotste hij alles gelijk weer over me heen. De volgende dag had hij alles volgescheten. Hij was helemaal leeggelopen; vieze gele drek. Ik wilde hem aaien, maar hij beet naar me. Ik ben toen op m 'n buik door die viezigheid gekropen en toen liet hij zich aaien. Ik leek wel op iemand die de ziekte van Parkinson had en toch een vlaflip naar binnen wilde werken. Het beestje is opgehaald en naar Texel gebracht, per helikopter. Die mensen van de Air Sea Reserve staan klaar voor zulk soort gevallen, die doen Je niets". Op Texel, in het natuurhistorisch museum, heeft Jan Wolkers het zeehondje nog regelmatig opgezocht. Bij het eerste bezoek reageerde het diertje nogal weifelend, maar nadat het museum gesloten was en er verder niemand meer aanwezig was, stoof ie op hem af: "Pa". Over een van de dia's, waarop het zeehondje z'n oogjes half gesloten had, zei J. W.. Net Stalin in Yalta, toen hij Roosevelt en Churchill een loer had gedraaid. Z'n levenswerk was: "een hek o m het eiland" met in het midden een deur. Jan Wolkers naakt ervoor, rechts van hem een bordje met Jan Wolkers 2 x bellen en een bed.

(vervolg op pag. 4)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen