Ad Valvas 1971-1972 - pagina 269

AD VAL VAS

14 APRIL 1972

5

Abraham Kuyper middelpyiit bij opening expositie Standaard Lektor kommunikatiewetenschappen dr. E. Diemer, een van de medewerkers aan de Standaardexpositie, houdt een inleidende speech.

Met een nogal uitlopende toespraak waarin hij een gemoed vol 'calvinistisch jeugdsentiment' uitstortte saais zijn aanhangers dat van hem kennen en verwachten, heeft de hoofdredakteur van het Friesch Dagblad, Hendrik Algra, woensdagmiddag 29 maart in Uilenstede de tentoonstelling geopend ter herdenking van de oprichting van De Standaard, honderd jaar geleden. Algra, Kuyperiaan in hart en nieren, roemde de grote daden van zijn voorganger en vooral zijn pennevruchten: de bekende driestarren. Na een inleiding over de gelukkige afschaffing van het dagbladzegel (de gezameniyke kranten moesten per jaar zeven ton aan de fiskus betalen, terwyi het budget van het ministerie van buitenlandse zaken toen niet meer dan vyf ton bedroeg) een afschaffing die onmiddeliyk tot gevolg had dat 'allerlei bladen en blaadjes als paddestoelen uit de grond rezen, memoreerde hy de bedryvigheid rond de oprichting van De Standaard. Omdat op die dag, 1 april 1872, Juist het feit werd herdacht dat Den Briel 300 jaar geleden door de watergeuzen werd bevryd, stelde Kuyper voor de nieuwe krant 'De Geus' of 'Het Geusfcen' te noemen, een voorstel dat het echter niet haalde. Zolang Kuyper voor De Standaard werkte, van zyn 34ste tot zyn 82ste jaar, schreef hy 16.800 driestarren (hoofdartikelen) en die waren volgens Algra 'als prikkelen en nagelen'.

Felle tijd De beschuldiging heden ten dage dat Kuyper In zyn tyd wel erg fel was in zyn geschriften wees Algra van de hand met te verwezen naar o.a. publikaties tn 'De Tyd' die bepaald niet voor die van Kuyper onderdeden. Dergeiyke felle polemieken waren gebruikeiyk in die tyd.

Troffel en zwaard

Wie in die dagen een van De Standaard afwekende mening had, gaf volgens Kuyper biyk van ontrouw. Onder invloed van De Standaard zyn volgens Algra de beste buitenparlementaire akties gevoerd die ons land ooit heeft gekend. Hy noemde het volkspetitionnement van 1878 waarvoor Kuyper de werving van handtekeningen van dag tot dag in zyn krant begeleidde. Het werden er tenslotte, over de 300.000.

,,Hoofdorgaaii" Door de regionale protestantse bladen en blaadjes werd De Standaard 'ons hoofdorgaan' genoemd. Kuyper noemde de redakteuren van die 'nevenorganen' zijn subalterne officieren, met de nadruk op subalterne. In die blaadjes waagde men dan ook niet van de lijn van Kuyper af te wijken. Daar kwam echter verandering in bij de verschijning van De Rotterdammer, een blad waar Kuyper het niet erg op had begrepen. Daar werd in geschreven door profesoren van Kuypers eigen Vrije Universiteit, die het durfden te wagen soms een andere lijn aan te geven dan die van het hoofdorgaan. Algra: 'Zo verscheen op AR-persgebied de zoveel geprezen differentiatie, die nu kmgzamerhaTtd de nek wordt omgedraaid'.

Geesteskinderen Tevoren had lektor kommunikatiewetenschappen dr. E. Diemer in een openingswoord, waarmee hy de heer Algra inleidde, opgemerkt dat de VU zich juist met de organisatie van deze expositie heeft belast om^dat Standaard en Vrye Universiteit belden geesteskinderen zyn van dezelfde man. Beiden hebben elkaar tientallen Jaren begeleid. De heer Diemer deelde mee dat de organisatoren zich daarom gelukkig prezen dat de besturen van Vereniging en universiteit medewerking hebben verleend aan deze manifestatie op persgebied en het symposium over perskoncentratie dat donderdag 27 april op Uilenstede wordt gehouden.

Over Abraham Kuyper zei Diemer dat zyn krant en zyn universiteit faktoren en instrumenten waren tot het bewust en mondig maken van de zynen. 'Kuyper heeft de journalistiek beoefend als een troffel en zwaard. Hy bouwde vechtend, bemoedigde zyn aanvankeiyk timide volgelingen en riep hen op zich niet te onderschatten en de tegenstander niet te overschatten.' Diemer noemde Kuyper ook 'de grote bewust- en mondigmaker'. 'Het is niet nodig dat wy, levende in onze eigen tyd, ons op geiyke wyze door 'Kuypers' laten gezeggen. Omgekeerd echter zou het dom — en dus niet bewust en dus niet mondig — zyn, als we ons, ook vandaag nog, door hem in het geheel niet zouden laten gezeggen. Met name niet wat betreft het wezeniyke, en dus het biyvende, in zyn boodschap', aldus de heer Diemer. PIETEB BüCKMANN.

PH '31

Vrydagavond 14 apr komt dr. P. Boskma van het Verbond van Wetenschappeiyke Onderzoekers met enkele kollega's nog wat napraten over het kongres over wetenschap en politieke verantwoordeiykheid. Iedereen is van harte welkom vanaf 21 u. in de sociëteit op de Prins Hendriklaan 31.

BENOEMINGEN

Dr van Olst lektor psf^hofogls^lii fysiktieleer Tot gewoon lektor in de psychologische funktieleer, inzonderheid de fysiologisch-psychologische aspekten, aan de fakulteit der sociale wetenschappen is benoemd dr. E. H. van Olst te Nieuwkoop. De heer Van Olst werd 25 Jan 1936 te Amsterdam geboren, studeerde aan de VU, aanvankeiyk scheikunde en biologie en later psychologie. In 1962 legde hy cum laude doktoraal examen af en in 1971 promoveerde hy cum laude op het proefschrift 'The orientmg reflex'. Dr. Van Olst volgde van 1965-1967 de postdoktorale kursus 'Basic Neiu-ology' van het Ned. Centr. Instituut voor hersenonderzoek. Sinds 1959 is hy verbonden aan het lab. voor experimentele psychologie van de VU. Hij houdt zich daar behalve met het onderwijs, bezig met onderzoekmgen op het gebied van de fysiologische psychologie.

Dr L J. Frif lektor amerfkaanse en engelse letterkunde Tot gewoon lektor in de amerikaanse en engelse letterkunde aan de fakulteit der letteren is benoemd dr. A. J. Fry te Amsterdam. August J. Fry werd in 1930 te Chicago geboren, studeerde aan het Beloit College te Wisconsin, de universiteit van Chicago, het Chicago Theological Seminary en de Oxford University. Van 19601965 studeerde hy aan de VU. In 1965 promoveerde hy aan de Oxford University op het proefschrift: 'Creators and the Creator'. Dr. Fry is momenteel wetenschappeiyk hoofdmedewerker aan het Engels Seminarium van de Universiteit van Amsterdam. •

AFRIKANISERING VAN KONGOLESE UNIVERSITEITEN De heer G. J. Leibbrandt (jurist en ekonoom,) is begin maart uit Kongo teruggekomen. Hij is 2i jaar verbonden geweest aan de Université Libre du Congo (ULC). De drie universiteiten daar werden eind vorig jaar samengevoegd tot één, met drie verschillende campussen, resp. in Kisangani, Kinshasa en Lubumbashi. Elk van deze campussen kreeg exclusief een aantal fakulteiten toegewezen. Van de ULC werden de Vfiedische fakulteit, scheikunde, letteren en de fakulteit sociale wetenschappen (waaronder ook ekonomie viel) opgeheven. Men diende zich voortaan te specialiseren in landbouw en veeartsenijkunde, psychologie pedagogiek, biologie en protestantse theologie. Het hulpplan van de VU moest hierdoor aanzienlijk worden gewijzigd.

Dr Leibbrandt van VU via Kongo ministerie van onderwijs In Kongo veranderen dingen soms vry drastisch. Recenteiyk kwam Kongo in het nieuws omdat absoluut heerser Mobutu ingrypend aan het afrikaniseren sloeg en de macht van de roomse kerk poogde te beperken. Kardinaal Joseph Malula siyt nu zyn dagen in Rome, en Joseph Desire Mobutu heet nu Sese Seko Kubu Ngvendu Waza Béng. In de ene afrikaanse taal betekent dit zoiets als 'de haan die geen Idp met rust laat', in een andere 'de onoverwinneiyke stryder'. Kongo Kinshasa heet voortaan Zaire. De heer Leibbrandt laat zich over deze zaken niet uit. Hij beperkt zich tot zijn huVp bij de ontwikkeling van de ULC, aanvankelijk als vice-recteur, later als administrateur voor planning en ontwikkeling. Aan de VU was hij lektor ekonomie aan de juridische fakulteit. Voor zijn werk in Kongo werd hem non-aktiviteitsverlof gegeven. Dit verlof en zijn dienstverband met de VU eindigde per 1 april. Op die datum is hij begonnen aan gijn nieuwe baan: plaatsvervangend sekretaris-generaal op het ministerie van onderwijs.

Meer kontrole MP: Welke ontwikkelingen hebben geleid tot herorganisatie van de universiteiten in Kongo? Leibbrandt: 'Door politieke en financiële oorzaken werd de presi-

ULC-studenten in de biblioUieek van de universiteit. natuuriyk ook een belangryke rol by. Er was byvoorbeeld geen geld voor drie medische en drie landbouwfakulteiten. Van iedere fakulteit is er nu nog maar één. De reorganisatie heeft grote inspanning gekost en was nog niet geheel verwerkt toen ik weggging. Het was byvoorbeeld nodig met grote vliegtuigen instrumentarium, docenten en studenten van de ene universiteitsstad naar de andere te transporteren. De infrastruktuur is namelyk nog slecht ontwikkeld en de universiteiten liggen in verschillende steden. De kolleges kwamen met een vertraging van drie tot vier maanden op gang.'

Vice-recteur Dr. Leibbrandt in het ornaat van vice-recteur van de Université Libre du Congo. dent gedwongen een werkgroep in te stellen, die een herorganjsatie van het hoger onderwys (ook het hoger beroepsonderwys) moest voorbereiden. Deze werkgroep organiseerde in de zomer van 1971 een groot kongres waar de plannen bekend werden. Men wilde meer kontrole over de drie universiteiten (een roomse, een staatsen een protestantse) en eveneens het onderwys meer afrikaniseren. Financiële motieven spelen hier

MP: Wat was uw funktie? Leibbrandt: 'Ik was als vice-recteur belast met de akademische kant van de universiteit. In 1960 waren er misschien tien afgestudeerde Kongolezen. Door de burgeroorlog was het nivo van het onderwys hard achteruitgegaan. Veel aandacht werd daarom besteed aan de verbetering van de kwaliteit van het onderwys. Belangryk was daarby om niet klakkeloos westers onderwys over te planten, maar onderwys aan te passen by de behoeften van het land. Uitvoerig werd geëxperimenteerd met moderne onderwysmethoden zoals geprogrammeerde instruktie en audiovisuele hulpmiddelen. Verder werden vele buitenlandse leerki'achten aangetrokken.

Na twee jaar werd een Kongolees vice-recteur (Dr. Piutu) en ik kreeg de funktie van administrateur voor budget en planning.'

Spanning MP: Hoe ervoer u en MÏÜ gezin het verblijf in Kongo? Leibbrandt: 'Zeer de moeite waard, de kinderen moesten zich wel even aanpassen. Op school werd alleen frans en lingala gesproken. Myn vrouw had regelmatig kontakt met afrikaanse vrouwen; ze organiseerde namelyk 'coffees', wy werden ook vaak ontvangen door Kongolezen thuis. De sfeer vond ik goed, zo van 'er samen aan gaan staan'. Er was natuuriyk wel een zekere spanning tussen Kongolezen en buitenlanders, omdat zy een aantal funktles graag zelf wilden bezetten. Maar tegelyk erkenden ze dat ze nog niet alle specialisten en technici daarvoor hadden. Deze spanning was soms duidelyk voelbaar en leidde wel eens tot uitbarstingen. De reorganisatie kwam voor een deel uit deze frastratie en de daarmee verband houdende drang tot afrikanisering voort.' MP: Wat waren de grootste moeilijkheden in uw werk? Leibbrandt: 'De grootste moeilykheden werden veroorzaakt door het gebrek aan administratieve ervaring van Kongolezen op alle niveaus. Hierdoor werden door hen (tot en met de minister toe) beslissingen genomen waarvan de konsekwenties niet overzien waren

en die daarom ernstige brokken verooraaken konden.'

Hulp nuttig MP: Hoe is het afgelopen met de VU-projekten? Leibbrandt: 'De hulp aan de medische fakulteit was groots opgezet, de andere Projekten waren merendeels partieel. Gelukkig Is de VU-belangstelling gebleven en onlangs is weer een vliegtuig met didaktisch materiaal naar Kisangani vertrokken. Een aantal Nederlanders is er gebleven en ik hoop dat de band blyft bestaan. Op de lange ternujn zal de gegeven hulp nuttig biyken; ook voor de VU. Een aantal VU-mensen doet daar immers belangryke ervaring op.' MP: Hoe kijkt u nu terug op de afgelopen periode? Leibbrandt: 'Ik vind ontwikkelingshulp belangryk en ben biy daaraan meegewerkt te hebben. Ik geloof dat het zin heeft gehad.' MP: Hoe zat het met het specifiek christelijk karakter van de ULC? Leibbrandt: 'Daar lag weinig het aksent op. Formeel bestaat het bestuur uit vertegenwoordigers van protestantse kerken. In de praktyk is het meer een manier van leven, een bepaalde houding.' MP: U krijgt een belangrijke baan op het ministerie van onderwijs; wat verwacht u daarvan? Leibbrandt: 'Het lykt my zeer interessant. Ik ben de afgelopen jaren zeer geïnteresseerd geraakt in onderwysproblemen.' MEINE PIETEB VAN DIJK

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen