Ad Valvas 1971-1972 - pagina 309

AD VAtVAS

2 JUNI 1972

S

DRS, HUUB COPPENS, TERUG UIT CHILI:

UNCTAD­lll­kompromissen leveren nog minder op dan die van New Dellii Haub Copi>ens (medewerker ont­ wikkelingsekonomie VU) is vorige week ternggekomen uit Santiago in Chili. Hij is daar zes weken geweest om voor de NOVIB­ UNCTAD informatiedienst over de konferentie te schrijven. Hij deed dit samen met Dick Scher­ penzeel, met wie hij ook in 1964 UNCTAD I I in New Delhi mee­ maakte. Voor Ad Valvas vertelde hij over zijn ervaringen in Chili.

kenen v a n de huidige stand v a n het denken over ontwikkelings­ hulp. D e rijke landen wilden geen stap vooruit doen, m a a r eigenlijk liever een stap terug. MP: I n konkrete?

Niets gevorderd

MP: Hoe vond je U n c t a d ­ i n in vergelijking m e t New Delhi? H u u b : Santiago heeft nog minder opgeleverd. I n New Delhi werden een a a n t a l principe­akkoorden ge­ sloten, m e t substantiële inhoud. Men besloot in beginsel bijv. voor­ keurstarieven i n t e voeren. Ver­ der werden er afspraken gemaakt over grondstoffenmaatregelen en aksepteerde m e n een nieuwe de­ finitie van ontwikkelingshulp. I n de j a r e n d a a r n a werd een deel van deze principe­akkoorden in­ derdaad uitgewerkt, m a a r derge­ lijke principiële akkoorden zijn n u niet bereikt. MP: W a r e n de r y k e landen tot niets bereid ? Huub: De rijke landen hebben een nieuwe techniek ontwikkeld die er toe leidde d a t de besluit­ vorming ontkracht werd. Deze kwam er op neer d a t de m e t moeite bereikte kompromissen werden tegengesproken door de stemverklaringen achteraf v a n de rijke landen. MP: Hoe reageerden de arme lan­ den hierop ? H u u b : Toen m e n h e t door kreeg reageerde m e n zeer afwijzend, m a a r m e n heeft h e t niet k u n n e n verhinderen. De onderontwikkelde

HUUB COPPENS landen bleven toch n a a r kom­ promissen zoeken. MP: Hoe kwam dat ? H u u b : I n de eerste plaats zit m e n vast in h e t parlementarisme: door overleg pogen verder te komen. Daarbij krijg je soms het,gevoel dat overleg het doel is geworden ipv h e t middel. I n de tweede plaats waren de onderontwikkel­ de landen zelf onderling verdeeld. De eerste twee weken zijn er geen teksten op tafel gekomen omdat ze a a n h e t uitvechten waren wat de minstontwikkelde landen wa­ ren en welke maatregelen hier­ voor genomen moesten worden, zonder de andere t e schaden. I n feite een herhaling van de kon­ ferentie van Lima van de 77. D a a r n a waren ze redelijk eens­ gezind. MP: Hoe evalueer jij de resulta­ ten? H u u b : H e t is over h e t algemeen niet meer geweest d a n een opte­

Huub: Over de monetaire proble­ men die de onderontwikkelde lan­ den niet veroorzaakt hebben, m a a r waarvan ze wel de dupe zijn, werd nogeens gesteld dat zij volledig moeten participeren. Maar dit was al eerder erkend. Over de link is zelfs de uitermate zwakke resolutie ontkracht door een groot a a n t a l stemverklarin­ gen. Over de grondstoffenkwestie heeft m e n niets besloten, behalve dat de bestaande UNCTAD­kom­ missie er een speciale vergade­ ring a a n zal wijden. De nieuwe bredere opzet v a n de UNCTAD (met meer bevoegdhederu, daar hebben de rijke landen tegen ge­ stemd. Ook over h e t schulden­ vraagstuk, de gedragskode voor de lijn scheepvaart en nieuwe be­ ginselen bi] handelsonderhande­ lingen kon geen overeenstemming worden bereikt. MP: Als je de rescduties leest krijg je toch de indruk dat er wat tot stand is gekomen. Huub: Als je in teksten gelooft is de wereld allang veranderd. Het gaat namelijk als volgt: n a wekenlang soebatten wordt een kompromis geformuleerd. De ar­ me landen pogen h e t d a n zo gun­ stig mogelijk voor te stellen en de rijke landen zoeken hoe je h e t zo negatief mogelijk k u n t inter­ preteren. Zij trekken uiteindelijk a a n het langste eind, want de konsessies moeten van h e n ko­

men. Als voorbeeld k a n je de re­ solutie over de link nemen. Met stelt niets meer voor, m a a r Chili bijv. wilde h e t per sé, om h e t

Donderdag 8 juni doet drs. H. Coppens verslag v a n zijn verblijf in Santiago, waar hfl de gehele UNCTAD­konfe­ rentie bijwoonde. Belangstellenden zijn hier van h a r t e welkom. P l a a t s en tijd: hg 4A­00, 10 uur. (Deze bijeenkomst fungeert tevens als laatste kollege in de cyclus ontwikkelingseko­ nomie voor ekonomiestuden­ ten).

prestige redden.

van de konferentie

te

Aan de praat houden MP: W a t zie je nog voor roä voof de UNCTAD? H u u b : Negatief is h e t een prach­ tig middel voor de rijke landen om de onderMitwikkelde landen a a n de p r a a t t e houden. H e t is een lichaam zonder v«el status, waar je af en toe wat dingen kunt regelen. Verder houdt h e t voor de gelovers een hoop op k<Hi­ sessies in. Positief is de UNCTAD aanleiding voor de onderontwik­ kelde landen Mn samen t e wer­ ken en gemeenschappelijke stand­ p u n t e n te bepalen. Verder is h e t sekr«tariaat belangrijk. Studies door het sekretariaat gemaakt be­ vatten belangrijke gegevens en komen in ieder geval op ministe­ ries terecht. Misschien is nog wel de belangrijkste rol, d a t dergelijke

BHB^HBBBn^mBHHBIi^

FORUMAVOND IN UILENSTED E

Industriële demolcratisering

S

8

I

iino" ypffP tnPiornQt oonr nug ¥0110 iUoi\ylildi uuiJi

kontroverse en verdeeldliei

Op h e t ogenblik is er sprake van een toename van de arbeidson­ rust. Affaires als Peiger en AKZO blijken nauwelijks oplosbaar bin­ nen de huidige wetgeving. Deze wetgeving l a a t blijkbaar t e weinig r u i m t e voor een werkelijke demo­ kratisering v a n h e t bedrijfsleven. Dit kwam t o t uiting op de m a a n ­ dagavond 39 mei gehouden fo­ rumavond in Uilenstede over i n ­ dustriële demokratisering.

Uitgangspunten van de diskussie waren: 1. G a a t de ontwikkeling v a n de industriële demokratisering in de goede richting? 2. Vormt de huidige wetgeving een obstakel in deze ontwik­ keling? 3. Voert de vakbeweging m b t i n ­ dustriële demokratie wel de juiste strategie? Forumleden v a n deze door de Disputorenraad georganiseerde avond waren prof. Van Zuthem, Arie Groeneveld (voorzitter NVV), de heer Sweens (ex. secr. Ned. Christelijk Werkgeversverbond, nu dlrektielid van de Tijd) en Al­ bert Benschop (student sociolo­ gie VU). Voorzitter was Kees van der Veer. De meningen van de forumleden over deze p u n t e n liepen nogal uit­ een. Arie Groeneveld: De ontwik­ keling van de Industriële demo­ kratie gaat niet in de goede rich­ ting. Alles is nog steeds gericht op h e t winstprincipe v a n de k a p i t a ­ listische maatschappij. De arbei­ der blijft beschouwd worden als een faktor waarmee vermenig­ vuldigd k a n worden. De onderne­ mlngswet v a n 1970 laat via de ondernemingsraad wel ruimte voor belangenbehartiging. W e t t e ­ lijke bepalingen als stakings­ en fusiekode druipen van de goede bedoelingen m a a r werkeiyke m e ­ dezeggenschap is uit de weg ge­ gaan. De vakbewewing heeft nauwelyks een strategie ontwikkeld m b t de

industriële demokratie. Een een­ duidig beleid van de vakbeweging is erg moeilijk door de drie zuilen binnen de vakbeweging zelf. T u s ­ sen deze zuilen bestaat verdeeld­ heid over de vraag van welk maatschappymodel uitgegaan moet worden. Een kwestie als by Peiger is niet meer op te lossen via h e t harmoniemodel van w a a r ­ uit m e n tot n u toe meestal uit­ ging. Voor een werkelijke oplos­ sing v a n h e t probleem van de medezeggenschap zal dit model verlaten moeten worden. Dit is in tegenstelling m e t wat de heer Lanser (CNV) kort geleden stelde, nl. h e t niet eens zijn m e t de visie die t e n grondslag ligt a a n h e t a r ­ beiderszelfbestuur.

Drie kriteria Prof. van Z u t h e m stelde dat er a a n de industriële demokratise­ ring die kriteria gesteld moeten worden: 1. Demokratisering is onlosmake­ lijk verbonden m e t h e t ver­ strekken van informatie. Z. Bü een werkelijke demokrati­ sering is het personeel betrok­ ken bij h e t vaststellen van de doelstellingen v a n de onder­ neming. 3. Er moeten voldoende mogelijk­ heden zijn voor kontröle a c h ­ teraf. De wet van 1970 komt hier in ver­ schillende opzichten a a n tege­ moet. Er is een mogelijkheid en zelfs een plicht om via de onder­ nemingsraad informatie te geven. De publikatie v a n Jaarcijfers is verplicht en er bestaat een e n ­ quêterecht. Aan de voorwaarden van informatie is dus wel vol­ daan. Geen enkele wetgeving echter vol­ doet a a n p u n t 2. Met uitzondering van misschien de wet op perso­ neelsbeleid m a a r h e t personeel wordt ook d a n niet betrokken bü h e t vaststellen v a n de doelstellin­ gen van de onderneming. K o n ­ tröle achteraf is in sommige o p ­

zichten mogelijk (Wet op Onder­ nemingsraad) , de mogelijkheid t o t afdwingen van wijzigen van beleid is niet opgenomen.

Vertekening De heer Sweens vond h e t betoog van zijn voorgangers nogal som­ ber. Er is sprake van een verte­ kening van de werkelijkheid door vakbeweging en sociologen. Door de Wet op de Ondernemingsraad heeft h e t personeel al medezeg­ genschap; bij h e t In gebreke blijven van deze r a a d k a n m e n zelfs de kantoru:echter inschake­ len. De publiciteit over de AKZO­ affaire is niet helemaal juist ge­ weest, de AKZO heeft de wet ge­ volgd. Men moet echter niet uit h e t oog verliezen dat een efficiën­ te bedrijfsvoering, gericht o p maximale winst noodzakelijk blijft. Sweens vraagt zich af of m e n wel rekening houdt met des­ kundigheid van het personeel, m a a k t vergelijking m e t politieke demokratie. Hij ziet de arbeider blijkbaar als een faktor die ge­ bruikt moet worden om zoveel mogelijk winst te maken en be­ twijfeld diens vermogen tot mede­ zeggenschap

Klassêbelang Albert Benschop: Het werkelijke principe van medezeggenschap ligc in de gerichtheid op en het bepalen van het klassebelang, het erbij betrekken van de massa­ aktiviteit v a n de arbeider. De vakbeweging g a a t ' in de goede richting. Benschop m a a k t een vergelijking met h e t verzet van de studentenbeweging. Dit verzet blijkt steeds weer te stuiten op autoritaire gezagverhoudingen op de universiteit, een verschijnings­ vorm van de autoritaire verhou­

Arie Groeneveld van de Industrie­ bond NVV in diskussie met de saai op de forumavond over de­ mokratisering van de bedrijven, die op Uilenstede werd gehouden. Naast hem prof. dr. H. J. van Zuthem,. dingen in de kapitalistische m a a t ­ schappij. Het 'bedrijvenwerk' kan, doordat de arbeiders zich werke­ lijk bewust worden van him si­ tuatie, een einde maken a a n deze verhoudingen.

Nieuwe wet Prof. van Z u t h e m vindt de nieu­ we wet wel een begin, m a a r heeft als voornaamste bezwaar dat de autonomie van de werkgever niet wordt aangetast. Er is alleen k o n ­ tröle achteraf mogelijk. De vak­ beweging moet a a n s t u r e n op a n ­ dere wetgeving. Bij de AKZO­ affaire (die zich precies a a n de wet heeft gehouden) is wel zeer direkt h e t falen van deze wet aangetoond. De heer Sweens toont zich erg enthousiast over de nieuwe wet. Hij ziet als probleem de realise­ ring van de wet in h e t bedrijf zelf. HiJ komt herhaaldelijk terug op de mogelijkheid biJ onenigheden de rechter in te schakelen. Albert Benschop vraagt zich af of de huidige struktuur wel moge­ lijkheden biedt voor een indus­ triële demokratisering. De klassd'­ tegenstellingen zijn hiervoor nog t e scherp, de arbeider blijft nog steeds de onderliggende party al mag hij d a n officieel een woord­ je meespreken in de onderne­ mingsraad. Een werkelijke industriële demo­ kratisering lijkt voorlopig nog wel in h e t verre verschiet t e liggen. TINEKE DE R I J K

konf erenties de a a n d a c h t v a n h e t publiek trekken en misschien een mentaliteitsverandering bewerk­ stelligen. MP: Hoe was het In Santiago? H u u b : De stad lijkt op een zuid­ europese stad. De arme wijken liggen er omheen, zodat er ge­ noeg gedelegeerden zullen zijn die geen armoede hebben gezien. MP: Hoe ging h e t er toe voo; journalisten? H u u b : I n h e t UNCTAD­gebouw waren perskamers, typemachines en gesloten tv­circuits om de konferentie overal te kunnen vol­ gen. Het was wel leuk dat de n e ­ derlandse delegatie om de twee dagen briefings hield. Ze deelden daar mee w a t h u n s t a n d p u n t was en je kon er vragen stellen. De nederlandse delegatie heeft in de marge gewerkt: soms wel pro­ gressief, soms niet konsekwent. MP: W a t vond je v a n het socia­ listische experiment in Chili? H u u b : De positie v a n Allende is nogal labiel. Grote groepen vin­ den d a t hij niet ver genoeg gaat. Daartegenover s t a a t d a t de rijke groepen zeer ongerust zijn en een deel h e t land reeds verlaten heeft. Velen vrezen een greep n a a r de m a c h t ; zowel v a n links als v a n rechts. Aan de andere k a n t is Chili een land m e t een impone­ rende parlementair­demokratische traditie die niemand graag om zeep schijnt t e willen helpen. MEINE PÏETEK VAN D I J K

# Vervolg van pagina i

KOLLEGEGELD boikot of betalen v a n h e t 'oude' bedrag. Nadat in de vergadering de els was gesteld, d a t bij een doorvoering v a n h e t wetsontwerp van universiteitswege geen kon­ tröle op de koUegekaarten zou moeten worden uitgeoefend, be­ sloot m e n m e t h e t a a n n e m e n van een motie, waarin de besturende kolleges werd verzocht openlijk h e t studentenverzet t e steunen. Bij psychologie was door een groep studenten een hearing ge­ organiseerd m e t steun van het moderamen van de subfakulteit. Na een afweging v a n de argu­ menten pro en kontra de maat­ regel spraken de weinige aanwezi­ gen zich uit voor de invoering van studieloon ipv het n u door de minister voorgestelde schuldensy­ steem. Aan de subfakulteitsraad werd een petitie m e t 300 hand­ tekeningen overhandigd, w a a r m verzocht werd zich tegen h e t wets­ ontwerp uit te spreken zoals de fakulteltsraad letteren deed. Ten­ slotte werd verzocht om op de dag v a n de demonstratie h e t on­ derwijs te staken.

Demonstraties Als afsluiting van de aktie von­ den twee demonstraties plaats, op maandagavond en dinsdagmid­ dag. De eerste, georganiseerd door h e t Aktiekomitee Amsterdams Onderwijs was gericht tegen de kollegegeldverhoging en de be­ kende grieven van h e t lagere en middelbare onderwijs: te grote klasseschaal, te weinig gebouwen en de schoolgeldverhoging. Van de twee a drieduizend deelnemers liepen er overigens slechts enkele tientallene van de VU mee. Dinsdagmdidag 30 mei demon­ streerden 10.000 studenten (dus één van elke tien die Nederland er telt) in Den Haag tegen de verhoging van de Kollege­ en in­ schrijfgelden. De demonstratie eindigde op het Binnenhof, d a t echter niet alle studenten kon be­ vatten. Onder h e n bevonden zich naar schatting 500 VU­studenten die in de voormiddag met bus­ sen van Uilenstede waren ver­ trokken, de ASVA­trein van het Centraal Station hadden genomen of zich per lift n a a r de residentie hadden begeven. De demonstratie mikte op de ver­ deeldheid binnen de konfessionele partijen over de kollegegeldverho­ ging en was mede bedoeld om de vergadering te beïnvloeden van de kommissie uit de Tweede Ka­ mer die op 1 juni over deze zaak vergaderde. P I E T E R J A N VAN DELDEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen