Ad Valvas 1971-1972 - pagina 279

21 APRIL 1972

AD VALVAS

PETER BOS KMA OVER POLITIEKE

V

J.M

ERANTWOORDELIJKHEID:

Binnengekomen In InforRtatfe­ceütriiPi

Ontdoe wetenschap van ide Het WVO­kongres 'Wetenschap en politieke verantwoordelijkheid' werd ingeleid door Peter Boskma, van oorsprong n a t u u r k u n d i g e ; n u werkt hij op het Polemologisch Instituut in Groningen. Als Md van h e t VWO (Verbond van W e ­ tenschappelijke Onderzoekers) is hij aktief betrokken bij het be­ werkstelligen van de m a a t s c h a p ­ pelijke verantwoordelijkheid van wetenschapsmensen. Omdat over het algemeen vooral de b è t a ­ m e n ­ sen de n a a m hebben niet m a a t ­ schappelijk bewust te zijn, was h e t uitgangspunt van h e t gesprek: Stellen bètamensen zich werkelijk zo a­poliliek op en zo ja, wat zou­ den de oorzaken d a a r v a n kunnen zijn, is er een verandering aan de gang? Op het ogenblik wordt het een noodzaak dat bètamensen zich bewust zjjn van iiun m a a t s c h a p ­ peiyke verantwoordelijkheid. De­ ze wetenschappen s­ijn bronnen van macht, zy hebben een groot potentieel tot verandering en b e ­ ïnvloeding van de maatschappij. Vroeger ondervonden vooral de natuurwetenschappen belangrijke belemmeringen vanuit de theolo­ gie en filosofie Nog aan het eind van do vnrigp eeuw Immers werd de evolutie­theorie van Darwin verworpen omdat de bijbel een ander ontslaan van de wereld gaf. Een ander voorbeeld is Galilei' Als reaktie hierop onl stond in h'^t begin van deze eeuw een houding van intersubjektivitoit. ven v/aardenvrije kennis M a a r de n a ­ tmirwetenschanpen groeien uit van een marginale wetenschap tot een belangrijke prodnktiofak­ tor en zo toL een grote bron van macht. De hele industriële maat­ schappij van t­^genv'oordig is ont­ staan door oen idustrialisatior<r<>­ ces dat onmigeUik gewee.st ' o n zijn zonder '}p kennis van de n^­ tuurweten ^cii T npen,

Kenferïnf Na de atoombom komt de grote kentering in h»t gevoel van w a a r ­ denvryhei'1. H»t grootste deel van de fysische wereld heeft meege­ werkt a a n h<;t o n t s t a a n van die hom en het blijkt d a t deze fysici zich zonder m"er hebben a a n s e ­ past en niet voldoende bewust /""jn geweest van de gevolgen. Een van de oorzaken hiervan is de r n l i t a i r e strategie, de n a t i o n a ­ le status die, voorop s t a a t Weten­ •schappelijke kennis is mondiaal, het zou dus mondiaal gericht moeten zyn Een feit is eciitf^r d^t men zich binn«'« een beponlde staat bevindt en daardoor beïn­ vloed en benerkt wordt. Tietzelfde dont zich voor in h'^t bedrijfsleven, men zit .ahv 'ge­ vangen in de bedrijfsstruktuvir' De bedrijf.s.struktuur blijkt over het algemeen ongeschikt te zijn voor een intensieve amenwer!5:ing met e wet«nschap, het bedrijfs­ beleid wordt vaak bepaald door ekonomische prioriteiten zonder na te gaan welke de sociale im­ plikaties zijn.

Besluif¥orming Bij h e t besluitvormingsproces in zowel het bedrijfsleven als bij de overheid zou er een direkte deel­ name van wetenschappers moeten zijn. Het grote probleem hierbij is dat van geheimhouding Hoe kan een bepaalde openheid tot stand komen, hoe kan men be­ werkstelligen dat men besluit­ vormingsprocessen onder demo­ kratische kontröle kan houden. Deze processen worden sterk b e ­ oaald door kompetitie en kon­ k­urrentieoverwegingen tussen be­ dvjiven. De ongeremde strategi­ S'^he bewapcningswedlooD stuurt eveneens een niet onbelangrijk deel. Ook hier werkt door de struktuur van nationale souverei­ ne s t a t e n (te vergelijken met b e ­ ririif.sstrukturcn). Wetenschappe­ l'jk onderzoek wordt­ door de machtscentra in deze strukturen hoofdzakelijk gebruikt om de door hen als relevant beschouwde nro­ b'emen op te lossen. De toegang tot h e t gebruik van onderzoek voor verheldering of onlossing vnn problemen door bijv. aktieko­ m'tees is bij zonder klein. D a a r ­ door is het wetenschappelijk on­ derzoek vaak ondersteunend voor de hiërarchische ordening van de samenleving.

"«»»anf^sringen J< imdamentele verandermgen zijn echter npodzakelyk o.a. ivm de

milieuproblematiek en de Derde Wereld. Research in bepaalde ge­ bieden zal gestimuleerd moeten worden. Het konflikt tussen door s t r u k t u r e n beïnvloede besluitvor­ mingsprocessen en de eigenlijke vorm die ze door de m a a t s c h a p ­ pelijke problemen zouden moeten hebben wordt steeds manifester. Het zal in de toekomst niet meer mogel\jk moeten zijn d a t er een nucleaire energie, opgezet vanuit liet mensbeeld 'de mens beheerst de wereld' opkomt Het wordt on­ verantwoordelijk om met meer

Een brokje gerefoi meerde tiadiUe IS i s ZK71 in de vitrines en aan de uanden van een deel van hei Komo'na' 'egebouw Utlenslede loaar tot 5 mei de Standaard­ten­ toonstelling, ter gelegenheid van de opricliting van dene krant, hon­ derd jaar geleden, is te zien. Wie er een kijkje neemt ontdekt de sterke band die dit blad heeft ge­ had met de Vrije Universiteit door er vele kolorm/ieri over te vullen Geen icand'^ ook als de lioofd? edacteur van de Standaard en oprichter van de VU eén en dezelfde persoon sijn: Abraham Ktiyper. Dat vader Abraham een man­

mm

PERSKONSENTRATIE Rektor­magnifikus prof. mr. W. F. de G a a y F o r t m a n opent don­ derdag 27 april om 10 uur h e t sy..nposium over perskonsentratie dat, zoals wij reeds meldden, plaats heeft in tJilen.stede en is georganiseerd door de Vereniging voor wetenschappelijk onderwijs oij gereformeerde grondslag; de basis van de VU. 0;5 dit symposium gaat h e t over de vraag op welke wijze de over­ heid h a a r verantwoordelijkheid kan beleven voor een zodanig ekonomisch klimaat voor de pers, d a t de verscheidenheid van gees­ telijke en maatschappelijke stro­ mingen in ons volk tot uitdruk­ king k a n blijven komen. In dit t h e m a bespreekt VU­hoog­ leraar ekonomle dr S van Popta de ekonomische politiek en de geschiedenis van de ekonomie en prof. dr. P. J. Boukema, AR­Eer­ ste­Kamerlid ea hoogleraar a a n de juridische fakulteit van de VU liet staatsrecht. Het geheel staat onder leiding van VU­lektor kom­ munikatiewetenschappen en voor­ zitter van de redaktieraad v a n Ad Valvas, eb'. E. Diemer. Na de middagpauze volgt een fo­ rmndiskussie olv VU­hoogleraar ekonomie a a n de sociale fakulteit en voormalig A R ­ T ^ e e d e ­ K a m e r ­ lid dr. B. Goudzwaard. I n een ter gelegenheid van dit symposium verstrekte informatie­ m a p zijn zowel stellingen weerge­ geven van de sprekers op deze bijeenkomst als van andere bü de perswereld betrokkenen zoals dr. J. M H. ,J Homels, wetenschap­ pelijk medewerker van h e t Insti­ tuut voor Massacommunicatie van de Katholieke Universiteit Nij­ megen; de voorzitter van de Ned Chr. Grafische BedrijLibond G Jens; drs W van Norden, voor­ zitter Raad van Bestuur Pers­ combinatie NV; hoofddirekteur staatsdrukkerij en uitgeversbe­ drijf Th. H. Oltheten; PvdA­

technologie de problemen van de technologische samenleving op te lossen. Er is een fundamentele herbezinning a a n h e t ontstaan, een nieuwe filosofie van n a t u u r ­ wetenschappen en techniek. Men g a a t toe n a a r een andere w a a r ­ denoriëntatie, n a a r het idee een onderdeel te zijn van een biolo­ gisch systeem. De natuurweten.'achappen zijn he­ lemaal verweven met de huidige maaischappijstrukturen waardoor een ontwikkelingsproces in een

andere richting slechts op gang komt.

moeilijk

Het blijkt d a t een intensieve wis­ selwerking tussen wetenschap en samenleving van fundamenteel belang is om tot een oplossing van deze problemen te komen. Wetenschap is geen 'ivoren toren' iets, en het is een belangrijk a s ­ pekt van de maatschappelijke en politieke verantwoordelijkheid van ieder wetenschapper om die we­ tenschap te 'ontideologiseren'. TINEKE D E RIJK

netjosputter was is so langzamer­ hand loel bekend; niet alleen ver­ afqood door zt/n volgelingen, maar ook door zijn na'Mten. Een stuk­ je van deze kultus, deze persoons­ verheerlijking, vinden we terug in het Ko'rnbinatiegebomo, waer mi­ mstersteek, pen, mkt}X)t en bi'ief­ opener, allen Grote Wapenen van Abraham de Geiceldige, een rui­ me plaats hebben gekregen. Kuyper Icomt er ook duidelijk be­ ter vanaf dan zijn latere opvolger in de hoofdredaktie: Hendrik Co­ lijn. Wellicht omdat deze — voor­

al nu — politiek wat moeïlyker ligt en vaak in minder gunstige zm wordt geciteerd, of gewoon om­ dat hij niet zo'n grote was? Wel is er een stuk vergeelde kopij van zijn hand te bezichtigen en o.a. een boze brief vanuit Londen over een dividenduitkering terwijl de krant verlies had geleden. Verder ontdekten we dat de Vrou­ wen­VU­hulp in 1937 al drie ton bijeen had gespaard. Het is een calvinistisch­sobere tentoonstelling — uiteraard, zullen de liefhebbers van de eigen sfeer zeggen — die met Kuyper on­ ze huidige studentengeneratie toch tvel vermag te inspireren. PWB

Tw. eede­Kamerlid en voormalig parlementair redakteur van de NRC, dr. H. J. Roethof en VU­ stvident politikologie en hoofdre­ daktem­ van P h a r e t r a Gerbrand Peenstra. Eén stelling van Roethof lichten we eruit: 'De betekenis van h e t SUN­rapport over de perskonsen­ tratie is onderschat.' PWB

KROONLEDEN

Kuyper Co.

IIIOTÄD lil Van 11 april tot 11 mei wordt in de bibliotheek van h e t I n s t i t u u t voor Sociaal-ekonomische Studie van Minder'Ontwikkelde Gebieden (ISMOG) van de Universiteit van Amsterdam a a n d a c h t besteed a a n de derde wereldhandelskonferentie (UNCTAD III) met een tentoonstelling van boeken, k a a r t e n en

f , 1 fiADEMISCHE K\ kiTUALITEITEN statistieken ov«r UNCTAD. De NOVIB heeft er ook een stand en tevens wordt er een Derde-WereldWinkel ingericht. Bij voldoende belangstelling worden daar een a a n t a l dagen per week diskussies georganiseerd waar de mensen,van de derde-wereld-wiiikel en medewerkers van ISMOG over de problematiek van de derde wereld k a n worden gepraat.

Fasessme in deze tijd Op 25 upril komt dr. A. L. Constandse n a a r Uilenstede om te p r a t e n over 'fascisme'. W a t is h e t histories gezien? Iloe manifesteert h e t zich vandaag de dag? Zijn inleiding wordt omlijst door twee films van Cineclub: — PLINS, gemaakt door het IVens-kolloktief over de onderdrukking van arbeidsonrust bij Renault in 1968; — SPANJE 68, een fascistisch re-

% Attituden van studenten. Uit­ voerig verslag van een landelijk onderzoek d a t in 1969­'70 onder leiding van L. A. Welters werd Ingesteld door de imiversitaire werkgroep studentenonderzoek te Rotterdam. Onderzocht werden de attituden met betrekking tot de invloedsverdeling op de uni­ versiteit, de maatschappij, a t t i t u ­ den met betrekking t o t de univer­ siteit als leef­ en werkmilieu en studiemotieven en werkkringvoor­ keur. 9 W a t is De Brauw met de uni­ versiteiten van plan? Een brochu­ re van VWO, BWA en VAWO waarin een analyse gegeven wordt van de maatregelen die minister De Brauw in petto heeft voor h e t wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs. 0 Enquête inzake studie en eet­ gewoonten onder studenten aan de Universiteit van Amsterdam. Een onderzoek n a a r de feitelijke gebruikmaking van studeer­ en eetakkommodatles voor studen­ ten en n a a r de houding van stu­ denten tegenover een gekonibi­ neerd studie­eet­ontspannings­ projekt. 9 F. Machlup. Inleiding tot de onderwijsekonomie. Onderwijs en ekonomische groei behandeld van­ uit drie gezichtspunten: de pro­ duktieve bijdrage van h e t onder­ wijs, de toenemende vraag n a a r onderwijs, de toenemende kosten van h e t onderwijs. 9 Het propedeuse­examen 1971: staken, zakken en slagen Laatste r a p p o r t van een serie over h e t on­ derwijsexperiment 1970­'71 van de subfakulteit der sociaal­kulturele wetenschappen a a n de VU door J. Dronkers.

VU nam afscheid van Lelbhrandt en Euwema

Aangezien dr. G. J. Leibbrandt en drs. M. Eeuwema onlangs b u n werkzaamheden a a n de UN.4ZA hebben beëindigd en beiden een werkkring buiten de VU hebb»n aanvaard, heeft de Commis.sie voor de Buitenlandse Betrekkin­ gen van hen en h u n echtgenoi i'j. woensdagavond 12 april afscheid genomen. De heer Leibbrandt was 21 jaar a a n de ULC/UNAZA verbonden^ eerst als 'vice­recteur academique' en later als 'administrateur du budget extraordinaire' (o.a. belast met externe fundraising). Hij is n u giem beschreven a a n de h a n d van benoemd als plv. seki'etaris gene­ interviews met arbeiders, geeste­ raal op het ministerie van onder­ lijken en studenten. wijs, bela,st met hoger onderwijs. P l a a t s : Uilenstede­Amstelveen De heer Eeuwema werkte bijna 2 Kombinatiegebouw, zaal v. d, dis­ j a a r in Kisangani als 'directeur putorenraad (bij het café), 20 uur. des finances'. Hij heeft nu een be­ Toegang: ƒ 1 , — . noeming a a n v a a r d als comptrol­ ler' op h e t centraal burepu von de Vereniging tot christelijke verzor­ ging van geestes­ en zenuwzieken t e Bennekom. % Gemanipuleer met kroonleden Het nauwe kontakt dat met de is een nieuwe akt van minister De ULC bestond moge blijken uit het Brauw. Aan de ene k a n t bedankt feit dat tot nu toe in totaal 43 een kroonlid (ir. J. Bosnia voor v u ­ m e d e w e r k e r s Kisangani be­ h e t bestuur van de T H Twente) zochten als gastdocent; adviseur omdat zijn benoeming m a a r niet of docent. afkwam vanwege 'gebrek a a n tyProf Mulder, voorzitter van de pistes' op h e t ministerie van on'ÜLC­commissie' stond enige tijd derwijs. Het koninklijk besluit stil bij de vi'aag n a a r de zin Van kwam als mosterd n a de m a a l de door de VU verleende assisten­ tijd. De procedure is als volgt getie, ook nu door de reorganisatie g a a n : 3 m a a r t K B ; 15 m a a r t op lepaalde kontakten zijn uitgevallen ministerie; 16 m a a r t benoemingsen andere zeker minder direkt formulering; 23 m a a r t getypt; 25 geworden zijn. Hij konstateerde m a a r t gelezen; 27 m a a r t verzondat het netto­resultaat zowel voor den. Ergens misschien een toch de VU als voor degenen die daar wel plezierige gedachte dat De gewerkt hebben en nog werken Brauw wellicht h e t slachtoffer beslist positief moet worden be­ wordt van zijn eigen bezuiniginoordeeld: enerzijds hebben allen gen. ontwikkelingsproblematiek opge­ 9 Aan de andere k a n t is er het daan en anderzijds mag gesteld gemanipuleer met h e t ki'eëren worden d a t eenvoudig voldaan is van een job voor de hoofdinspekaan een opdracht die past binnen teur voor de geestelijke volksgede doelstelling van de VU.' zondheid prof. dr. mr. P . A-. H.^ De hulp van de VU a a n de UNAZA wat betreft assistentie a a n de daar Baan, die door De Brauw en nog aanwezige VU­medewerkei'S Stuyt a a n Utrecht is toegedacht wordt voortgezet. Dat van abrupte aonder de Universiteitsraad daar beëindiging van de samenwerking en tevoren in t e kennen. D a a r is geen sprake is blijkt uit het feit het laatste woord nog niet over dat drs. J. Greven komend najaar gezegd. De imiversitaire wereld als docent n a a r de theologische r a a k t langzamerhand gewend a a n fakulteit van Kisangani zal gaan. een blunderende De Brauw, die blijkbaar een schoolbord voor z'n hoofd heeft. % 'Niet alleen lukratieve baantjes 45 gulden per m a a n d voor ge­ voor kroonleden,' vindt de finan­ derfde studietijd. ciële kommissie van de Leidse 9 Allerwegen dreigt nu een stu­ Universiteit: alle studenten die Qpntenstop voor h e t komende stu­ a a n de universiteit bestuur.swerk diejaar. En dan te bedenken dat verrichten moeten daarvoor be­ hot a a n t a l studenten zo sterk toe­ taald v/orden, en niet alleen de nee iit dat zelfs Tilburg er ronci UT,­leden; die krijgen wei een 1980 al op 11.000 rekent en 16 000 gi'ijpstuiver­ uit de pot van De in 1990, tegen 3400 nu. Brauw. De kommissie denkt a a n

\

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen