Ad Valvas 1971-1972 - pagina 245

AD ¥ÄL¥ÄS

17 MAART 1972

Commissie­Van der Ban wil met monddood iveekhJad universitaire opiniehladen bedreigen

MOET UNIVE RSITAIRE PE RS EENHEIDSWORST WORDE N? De 'Commissie ad lioc onderzoek interuniversitair mededelingen­ orgaan' (beter l)ekend als de Commissie ­ Van der Ban) heeft na twee jaar eindelijk verslag; uit­ gebracht over h a a r bevindingen: een meerderheidsadvies a a n de Academische Raad om te komen tot een universitair weekblad, waarbij gegoocheld wordt met de term 'belanghebbenden', de potentiële lezers, die volgens het advies variëren van 10.000 tot 200.000. I n ieder geval schat de kommissie het aantal lezers van het 'Nederlands Akademisch Weekblad' toch zeker op 25.000, een oplage die het gehele tertiaire onderwijs moet gaan bestrijken. Wat het rapport van de kommissie in feite voorstelt, is het terugschroeven van een snel­ groeiende universitaire opinie­ pers naar regionale mede­ delingenbladen. Letterlijk sehijft de kommissie: 'Veel belangrijke vraagstukken hebben echter een latidelijk ka­ rakter. Mededelingen en opinie­ vorming hierover kunnen dan ook het beste plaats hebben in lan­ delijke organen'.

Voorbijgaan

jf

Ze konkludeert dat de universi­ teitsbladen niet in deze landelij­ ke nieuwsvoorziening meedraai­ en en het 'bewijsmateriaal­'^ be­ staat uit een lijst van onderwer­ pen uit 1970, die niet of nauwe­ lijks ter sprake zijn geweest in de plaatselijke bladen. Afgezien van het feit dat weerlegging van die lijst met eens zo'n groot pro­ bleem zou zijn. gaat het eindrap­ port gemakshalve voorbij a a n de ontwikkeling in 1971, die a a n het universitaire persfront drie nieu­ we formules heeft gebracht; Nieuws (Nijmegen: oplnieregi­ strerend weekblad. Ad Valvas (VU ­ AmsterdamI, registrerend en opiniërend, en de UK (zie Ad Valvas). Daarnae>st heeft Polla Civitatis (GU A'dam) duidelijk meer kleur gekregen (lees; opinie) en kan ook het Utrechts U n i ­ versitaü'e Reflexen zich steeds moeilijker a a n de stroomversnel­ lingen onttrekken. Al deze bla­ den geven naast nieuws, informa­ tie en opinie uit eigen universi­ teit een breed skala a a n landelij­ ke onderwerpen. Soms gebeurt d a t in samenwerkingsverband (denk aan het hoger onderwijsdebat met De Moor, Hofstee, Lamerls e.a. en de publikaties rond de h e r ­ strukturering), m a a r ook d a n is er .sprake van eigen bewerking en selektie (soms kommentaar) van de resp. U­bladen.

Demagogisch Uitermate demagogisch is dan ook de redenering van Handelsblad­ journalist Van Spaandonk (26 febr. jl.) ­ lid van de Commissie Van der B a n ­ die h e t argument 'diversiteit van de universitaire pers' wegwuift met de stelling d a t er kopij wordt uitgewisseld en d a n tot de volgende grove generalisa­ tie komt; Sinds k o r t k a n m e n d a n ook in al die bladen dezelfde In­ terviews, verslagen enz. lezen'. Pure leugens, want de onderwer­ pen waar het de kommissie (en Van Spaandonk) om gaat zijn zaken als McKinsey, Posthumus, studiefinarxiering, toelatingsbe­ leid e.d. Onderwerpen die door alle U­bladcn op een geheel eigen wijze zijn behandeld. Alleen het­ Posthumus­interview van de UK heeft meerdere bladen gehaald, m a a r duidelijk bewerkt en soms voorzien van tegenargumentaiie en historische overzlcliten.

Ondeskundigheid De ondeskundigheid van de K o m ­ missie­Van der B a n blqkt niet alleen uit de geringe studie die ge­ maakt is van de plaatselijke uni­ versitaire bladen, m a a r ook uit de prietpraat die verkocht wordt over journalistieke formules, over technische zaken en begrotingen. Het gebrek a a n een wezenlijke journalistieke inbreng is d a n ook zonder meer duidelijk. De kommissie die bestaat uit prof. dr. ir. A. W. van der Ban, drs. J. Th. M. P u n n e m a n (Nij­

meegs voorlichter), J W. M. van Spaandonk (NBC­Handelsblad), mr. J. H Deurvorst. drs. C. van Gruting (OTO­voorzitter) en mej. dr. C. L. Habraken is zich van de­ ze ondeskundigheid overigens dui­ delijk bewust door de wijze waar­ op ze h a a r opdracht heeft uitge­ voerd. Ik citeer;

Dat prof. Van der Ban m e t op de hoogte is van druktech­ nieken is h e m vergeven, m a a r P u n n e m a n (die Nieuws uitgeeft) i^n Van Spaandonk kunnen weten dat een blad met weekendfor­ m a a t een veelvoud moet be'.li­a­ gen van 4 pagina's (de konse­ kwentle van rotatiedi'uk).

'Van een onderzoek door middel van enquêtes in bredere kring naar de behoefte in Nederland aan een centraal interuniversitair actueel mededelingenorgaan iverd door de kommissie luelbewust af­ gezien'.

Ook begrotingstechnisch rammelt er h e t nodige. De illusie dat een landelijk blad het drukken, opma­ ken, verzenden en beheer (adm.) zou kunnen betalen uit de abon­ nementsgelden (ƒ 10,- oplage 35.000) en advertentiegelden is roerend.

Waarom? Dat zou inschakeling betekenen van 'een deskundig professioneel bureau' d a t een overzicht zou moeten maken van alle bestaande universitaire infor­ matiebronnen en daarvan de in­ formatiewaarde vaststellen: 'De kommissie achtte het ir. de ge­ geven omstandigheden, mede ge­ let op h a a r andere overwegingen (welke? ­ red ) niet verantwoord de Akademische Raad tot deze .stap te bewegen'.

Voorstellen Vervolgens komen er een aantal konkrete voorstellen; 'Een opzet waarin een zakelijke nieuwsvoorziening gericht op be­ stuurs en onderwijs­ annex oii­ derzoek­problematiek van de uni­ versiteiten en hogescholen voor­ op staat, m a a r welke tevens ruim­ te biedc voor beknopte opiniëren­ de bijdragen van derden ( . . . . ) De zakelijke informatie blijft echter de boventoon voeren en dient het gei^ichi van liet blad te bepalen'. 'Opir.iereglstrerend' noemt de kommissie een dergelijk blad. Tn tegenstelling tot de twee andere • r.iOt;ehjkheden. ale worden onder­ scheiden opinieblad en medede­ lingenblad. Wat verstaat de kommissie onder »pinieregistrerend blad? — redaktie met eigen (profession nele ) verantwoordelijkheid bin­ nen het kader van de formule van het blad (doelstelling); — de opinie wordt getolereerd door de uitgever; — nadruk valt op de opinie en de interesse van de lezers; ingezon­ den stukken zijn hoofdzaak; — redaktie neemt geen stand­ punt in tav kontroversiële zaken; — volledige zakelijke informatie wordt niet nagestreeffl, wel alge­ mene (achtergrond) informatie tav algemene vraagstukken en be­ leidspunten.

Te gek Wat in de opsomming duidelijk ontbreekt is het punt 'nieuwsga­ ring'. Uit het rapport spreekt een journalistieke mentaliteit van af­ wachten. De ingezonden stukken zullen wel komen en de redaktie mag dan beslissen wat er m konit. Ook de plannen uit Den Haag zullen er wel komen (zijn er al ­ h e t blad is feitelijk al te laat) en die moeten dan zo uitvoerig m o ­ gelijk (algemene achtergrond in­ formatie» in het blad. Over nieuwsgaring geen woord. Het zal zelfs de leek duidelijk zqn dat opinievorming en kommen­ t a a r dmv nieuwsgaring en selektie tot stand komen. Dus ook door het ontbreken van deze facetten. Alleen wordt het in dat laatste ge­ val wel een dubieuze vorm van journalistiek. Dat de redaktie er geen eigen standpunt op n a mag houden, is natuurlijk te gek om los te lopen. Monddood maken heet zoiets en h e t wordt ook in de reklamewe­ reld gehonoreerd met vorstelijke salarissen. De journalistieke kreupelen van het Nederlands Akademisch Weekblad ((Jrie vaste redakteu­ ren) krijgen d a n ook aardige kom­ pensaties voor het feitdat er van hen geen initiatieven en meningen worden verlangd; van 25 mille voor de redakteuren tot 40 mille voor de hoofdredakteur.

Iliiisïe De omvang van het blad (week­ endformaat zal 14 pagina's zijn.

De advertentieopbrengst van landelijke taladen loopt voortdurend terug (ga m a a r eens praten met de Nieuwe Linie - die heeft een dergelijke oplage), terwijl de r e gionale bladen gelijkblijven of stijgen. Een verschijnsel, dat ook niet wordt ondervangen door zgn. 'deelmarkten' (ga m a a r eens p r a ten met Intermediair en Academia). Daaibij is landelijke akkwiesitie veel dvmrder en arbeidsintensiever. Om deze begroting waar te maken, zou het landelyke weekblad zeker een netto-advertentieopbrengst van S 3000,— per nummer moeten halen, n a a s t een abonnementsgeldopbrengst van ƒ 250.000 per Jaar (ea dat laatste zie ik ook niet). Een dergelijke advertentieopbrengst zou minimaal 7 pagina's per nummer vergen. Maar ook de adverteerders worden langzamerh a n d bewust en weten drommels goed dat een opinieblad aanzienlijk beter gelezen wordt dan een blad met bijna uitsluitend zakelijke mededelingen en ingezonden stukken (daarover zijn onderzoeken geweest, die door de Commissie-Van der B a n kennelijk niet gelezen zijn).

Konklusie De konklusie moet dan ook zijn dat de Kommissie-Van der B a n na twee j a a r 'studie' tot een ad hoe-beslissing is gekomen. Met één uitzondering: drs. C van Gruting, die een minderheidsnota heeft ingediend waarin een grotere inbreng van de redaktie wordt bepleit en wordt gesproken over

'aktuele berichtgeving en opinievor^ning . Verder bepleit Van Gruting ook toezending a a n 'alle betrokkenen bij h e t tertiair onderwijs' (oplage 209.000). Zijn argumentatie is over het algemeen aanzienlijk sterker dan die van de meerder-heid, m a a r daarom des te gevaarlijker. Want ook Van Gruting bepleit amputatie van de regionale universitaire pers. Dit om zeep helpen van de diversiteit m de universitaii-e pers is onlangs ook gestimuleerd door drs. A. van der Meiden (voorlichter en eindredakteur v a n h e t Utrechtse 'U - Universitaire R e flexen), die voorstander is van één landelijk universitair dagblad met een editiestelsel voor de verschillende instellingen. Zo begon het Vrije Volk ook en het eindigde in Rotterdam. Bij de universitaire pers zal dat wel Den Haag zijn. Wat is nu de onderliggende teneur van al deze voorstellen t o t centralisering en» concentratie? POEN.

Diversitiet, behoud van identitt en onafhankelijkheid zijn abstra' te begrippen voor de harde we kers van de bezuinigingswoede. Drs: Van G r u t m g behoort da toe - hij wijst in zijn argumenta! nadrukkelijk op de begroting« van de universiteitsbladen - t ook Van der Meiden, die h woord bezuinigen als pleit-arg ment voor zijn ideeën hanteert. De eenheidspersworst komt stee dichterbij, zoals ook Sunschrj 53 (Perskoncentratie) duideli maakt en het bittere grapje i de achterpagina van de laats Student; Het Laatste Woord; enige krant in Nederland. Nog even en we doen er h zwijgen toe in komfortabele leu' stoelen, in kamers van zeker nv­ per journalist (Commissie v Ban) en met een inkomen en ei doelstelling die garanderen dat i dere akademische vakantie inde daad als zodanig gebruikt ki worden. KEG TEN ZIJTHOI (Hoofdredakteur UK Groninge?

'Grensincidenten' bij instituten voor sociaal wetenschappelijk onderzoek Aan de VU bestaat een Sociaal Wetenschappelijk Instituut. D a a r zfln in h e t verleden vaak verzoe­ ken binnengekomen om 'het ver­ loop van de gereformeerde ge­ meente in bijv. Waddinxveen' en 'problemen van orde op scholen met de Bijbel' te onderzoeken. Men hoopte nl. d a t dit soort pro­ blemen op een christelijke univer­ siteit pro deo gedaan zouden k u n ­ nen worden. Dit bleek niet het geval. Dat was voor de subfakulteit so­ ciale wetenschappen aanleiding a a n direkteuren voorstellen voor een nieuw institnut te doen d a t dan financiële steun van de Ver­ eniging zou krijgen. De doelstelling werd als volgt ge­ formuleerd: 'Het instituut doet onderzoek in opdracht van derden ten dienste van kerk, s t a a t en maatschappij'. Het nieuwe instituut werd in een brochm'e van de landelijke orga­ nisatie van de VU (augustus 1971) genoemd als een van de Projek­ ten waarvoor financiële steun van verenigingsleden werd gevraagd omdat h e t niet onder de lOO'^t­ financiering uit 'Den Haag' valt Zo zeker als h e t er leek t e komen, zo moeilijk wordt het dit instituut nu gemaakt.

Bang voor konkurrentie Prof. S. P . Pokkema schreef als dekaan v a n de fakiüteit sociale wetenschappen een brief a a n de

rektor magnifikus en deze wend­ de zich daarop schriftelyk tot di­ rekteuren. Prof. Fokkenja was bang d a t h e t op te richten para­universitaire instituut zou gaan konkurreren met het reeds bestaande Sociaal Wetenschappelijk Instituut, of

Nieuw instituut start in mei met twee onderzoeken met a n d e r e afdelingen, vakgroe­ pen of instituten. Prof, De Gaay F o r t m a n was het hiermee eens en voegde d a a r a a n toe d a t h e t insti­ t u u t misschien een te groot beslag op de middelen van de vereniging zou gaan leggen. Prof. G. Kuiper Hzn. het brein achter de plannen, antwoordde daarop het Kollege van Direkteu­ ren dat a a n de doelstelling toege­ voegd moet worden: onderzoek voorzover dit niet ondergebracht kan worden in h e t reguliere r e ­ search programma'. Hy pleit er tevens voor dat het nieuwe insti­ tuut, voordat h e t een opdracht

aanvaardt, overleg pleegt met afdelingen, vakgroepen en insi tuten der VU die belanghebbeï zouden k u n n e n zijn.

Goedkeuring Het probleem is dus in het k< dat er behoefte is a a n een Ins tuut, waar toch misschien ge behoefte a a n is. Alle bovenaang haalde brieven zijn op de laati direkteurenvergadering opgevoe) Direkteuren die in eerste insta tie h u n goedkeuring reeds vf leend hadden a a n het institu zullen hier ondanks de kritiek v niet op terugkomen. Immers '( rugkomen op een reeds genoni principebesluit is gezien de era gegeven publiciteit minder v< standig' aldus prof. Kuiper, 'me vanuit het gezichtspunt van binding van de leden der verei ging met de universiteit.' Ill dezelfde brief deelt prof. Ki per tenslotte mee dat er al n een drietal instellingen kontakt opgenomen over een eventuele c dracht. Het gaat hier om prob men als 'hoe het christelijk k rakter van het onderwys in d( tijd gestalte te geven' en 'wat Ie. er onder de tegenwoordige fli student'. Mondeling werd mij nog meeê deeld dat het instituut ondar de" vertraging misschien in n reeds gaat draaien. MEINE PIETER VAN Dl,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen