Ad Valvas 1973-1974 - pagina 122

r

Er is iets misgegaan met het hoger onderwijs J Aanvankelijk enthousiasme maakt plaats voor ontnuchterin door CEES PABER De Open Universiteit in Engeland, die nu drie jaar functioneert, is in allerlei (pers) commentaren naar een doorslaand siicces toe­ geschreven. Iedereen is er rasend enthousiast over. Het is een ge­ weldige vooruitgang. Eindelijk staat hoger onderwijs open voor werkelijk iedereen. Als je nu niet wilt is het je eigen schuld. Je kunt in ieder geval. Goed, er is so nu en dan wel wat kritiek gekomen op de Open Universiteit, maar dat kwam van de gebruikelijke eli­ taire zuurpruimen. Neen, de Open Universiteit is een succes. De Open Universiteit moet wel een succes zijn. De Open Universiteit sou eigenlijk een succes moeten sijn. Maar sij is het (nog) nieti Nu de storm van enthousiasme wat geluwd is en de roep van het, in feite gehoopte, succes langzaam aan uitgewerkt is, komt nu op het gewone dagelijkse werk de sakelijke kritiek los. Er zijn een tiental punten, waar­ op deze kritiek zich vooral richt, * De Open Universiteit probeert zich nadrukkeiyk als universiteit waar te maken. Dit heeft iets krampachtigs. Tevens geeft zij daarbij het bestaande onderwijs­ systeem een steuntje in de rug van vrij onverdachte zijde. In plaate van het mes te zetten In het bestaande hoger onderwijs, wordt de Open Universiteit een soort van overlegger, die het moet afleggen tegen de traditionele universiteiten. Dit laatste vooral door juist het voornaamste punt waardoor zij zich kan onderschei­ den van de traditionele universi­ teiten en dat wordt aangeduid met het woord 'open' weinig na­ druk te geven en te verwaarlozen en vooral de schijnwerper te rich­ ten op zichzelf als vmiversiteit. Een vanzelfsprekend, vooral door­ dat de Open Universiteit nog maar drie jaar bestaat, uiterst hache­ lüke zaak.

Voorselectie « De Open Universiteit doet in de praktijk ook aan een soort van passieve voorselectie. Zy die in­ Bchryven en waarvan aangenomen wordt dat zU bepaalde voorkennis missen, ondergaan een soort van voorselectie. Deze potentiële stu­ denten worden namelijk onder zachte drang verwezen naar zo­ genaamde voorbereidende cursus­ sen op de Open Universiteit. Deze cursussen worden o.m. samenge­ steld en georganiseerd met behulp van de Workers Educational As­ sociation Ceen soort van vrijwil­ lige organisatie, die zich voorna­ melijk bezighoudt met het opvij­ zelen van het educatieve peil van de arbeiders). Deze cursussen moeten niet verward worden met de zgn. baslsciirsussen (founda­ tion­courses) van de Open Uni­ versiteit zelf, die ledere student zonder meer moet volgen. In feite worden al die studenten, die ge­ acht worden niet voldoende voor­ kennis te hebben, in eerste in­ stantie afgewezen door hen naar voorbereidende cursussen te ver­ wijzen. De Open Universiteit Is dan wel open voor iedereen, maar je moet toch aan een aantal voor­ waarden voldoen. Er is nog meer passieve voor­ selectie aanwezig blJ de Open Uni­ versiteit. De Open Universiteit timmert voor de mensen uit de zogenaamde lagere milieus niet genoeg aan de weg. Vandaar dat niet meer dan 23 procent van de mensen uit deze milieus In Enge­ land op de hoogte is van het be­ staan van de Open Universiteit. Dit cijfer komt uit een onderzoek (Louis Harris poll) dat door de

Open Universiteit zelf is georga­ niseerd. Door de potentiële stu­ denten uit bepaalde milieus niet op te wekken om te gaan stude­ ren en door de mensen die geacht worden bepaalde voorkennis te missen, In eerste instantie met zachte drang af te wijzen doet de Open Universiteit vanzelfspre­ kend wél aan selectie. Het is zo­ als een vooraanstaande medewer­ ker van de Open Universiteit het uitdrukt: 'Veel mensen uit de ar­ beidersklasse reiken niet naar al die dingen die de O.U. hun sou Jcunnen bieden. De O.U. kan op dit moment niets anders leveren dan zij nu doet door alle politieke druk die uitgeoefend wordt. De O.U. voert wel een zogenaamde 'open­deur'­politiek, maar de ken­ nis wordt voornamelijk aangebo­ den via correspondentiemateriaal en je hebt daarvoor een zeker ni­ veau Van goed kunnen lezen (en schrijven) nodig. Eerst zou je be­ paalde mensen een cursus van 6 maanden moeten geven hoe uit boeken te kunnen leren'. Als het zo gesteld is, is niet alleen de opnamecapaciteit van de Open Universiteit beslissend voor het aantal studenten. Het woord open kan dan ook wel gevoeglijk tussen aanhalingstekens worden gezet.

Te brede opzet * Er zijn nogal wat bezwaren, vooral van de kant van de stu­ denten van de Open Universiteit, tegen de vorm, de onderwerpen en de inhoud van de verschillende cursussen. Er Vindt geen consu­ mentenonderzoek plaats. Men gaat niet uit van de belangstel­ ling van de studenten voor be­ paalde onderwerpen. De onder­ werpen van de verschillende cur­ sussen worden samengesteld en gekozen v nuit de belangstelllngs­ sfeer van de docenten. De onderwerpen zljn ook vaak te breed opgezet en voldoen daar­ door niet aan de specifieke be­ langstelling van de studenten. De­ ze belangstelling is vaak zeer ge­ richt, doordat men over het alge­ meen te maken heeft met studen­ ten die een bepaalde dagtaak heb­ ben en daarin verandering willen brengen, om wat voor reden dan ook. Op zichzelf zlJn de verschil­ lende onderdelen waaruit de cur­ sussen bestaan, voortreffelijk van vorm en inhoud. Wanneer zQ echter niet aansluiten bij de spe­ cifieke Interesses van de student schieten zij, al zijn zij nog zo voortreffelijk, hun doel voorbij en worden zij ondergeschikt aan het resultaat, wat Je ermee kunt be­ reiken, door ze enkel en alleen te volgen. De verschillende cursussen wor­ den ook op vrij rationele wtjze samengesteld. Men probeert het beste van het beste dp academisch niveau bijeen te brengen. Het nia­ terlaal wordt dan oök vaak ver­ kocht aan andere universiteiten, zelfs in het buitenland. Dat is na­ tuurlijk allemaal mooi en wel, maar juist aan al die super­de­ lux? academische ctirsuasen is bij de studenten van de Open Uni­ versiteit geen behoefte.

Natte vinger * Daar komt nog bij, dat het vaak niet belangrijk Is wat men­ sen leren, maar hóe zü leren (al­ dus Edward Short, vroeger La­ boOT­minister Van onderwijs). De manier waarop de cursussen wor­ den gepresenteerd via schriftelijk onderwijs, radio, tv., studiecentra en zomerschool is een vrij unieke combinatie voor het presenteren. van hoger onderwijs. Door de on­ derwijstechnologen van de Open Universiteit wordt echter toege­ geven dat veel van him werk met d natte vinger gebem^. Van bui­ ten de Open Universiteit wordt hun veel lof toegezwaaid, omdat op zo'n schaal als de Open Uni­ versiteit dat doet, (nog) bijna nergens via zoveel verschillende methoden en middelen het hoger onderwijs wordt gepresenteerd. Biimen de Open Universiteit ta juist de afweging van de keuze

van aJ die verschillende metho­ den, t.o.v. elkaar, aan kritiek on­ derhevig. Het is de studenten dui­ delijk geworden, dat de verschil­ lende methoden allemaal met veel zorg worden omgeven. De vraag of de studenten aan een bepaalde methode de voorkeur geven, voor een bepaald onder­ werp, wordt echter totaal niet in­ gecalculeerd.

Cees Faber, audfovisueel ex­ pert en onderwijsonderxee­ ker van de Vrije Universiteit, schreef voor het samenwer­ kingsverband van untversi­ teits­ en hogoschoolbladen bijgaand artikel over de open universiteit. Net terug uit Engeland signaleert hij de ontnuchtering en de frustra­ ties van deze audiovisuele 'volksuniversiteit'. Het artikel in deie vorm werd overgenomen uit Ut­ rechtse Universitaire Reflexen.

* Wat de docenten willen, ge­ beurt. Er moet nu eenmaal een bepaald aantal uren radio en te­ levisie gevuld worden. De keuze van een bepaalde methode wordt dan ook veelal bepaald omdat het nu eenmaal moet, en niet door wat voor de studenten het beste is. Hiernaar zouden de onderwijs­ technologen van de Open Univer­ siteit graag wat meer onderzoek willen doen. Zij krijgen daarvoor de kans niet. Door de vrijwel af­ wezige samenhang tussen de ver­ schillende cursusonderdelen is wetenschappelijk onderzoek naar inhoud, methoden en middelen vrijwel tot geheel niet mogelijk. De taak van de onderwijstechno­ logen ligt meer bij het feit, dat de cursussen er zün, dan bü de vraag of ze wel goed zijn en of ze aanslaan. Men kijkt dan ook uit naar initiatieven op het gebied van dit onderzoek van bulten de Open Universiteit.

Begeleiding » Voorts Is van belang de dis­ cussie tussen die academici, die aan de ene kant voor leren­op­ »fstand zijn en anderen die daar­ tegen zijn. Er ziJn nogal wat te­ genstanders tegen leren­op­af­ stand zonder meer. Volgens veel onderzoekers is het <te) zelfstan­ dig verwerven van leerstof op af­ stand (via ojn, radio en tv) een uiterst penibele isaak. Veel onder­ zoekers van naam Wiltshire en Bayliss, Schramm en Maceoby, Halloran en Him,meluyeit) ' zeg­ gen dat zonder adequate begelei­ ding het leren op afstand in feite praktisch onmogelijk is. De roep om meer 'conversationally­learn­ ing (het leren door directe com­ mimicatle tussen leraar en leer­ ling) wordt steeds sterker binnen de Open Universiteit. Niet voor niets zijn er van het begin af overal studiecentra op minder dan 15 km afstand voor elke stu­ dent aan de Open Universiteit Maar deze studiecentra, die een zeer belangrijke ondersteunende rol wordt toegedacht worden door minder dan de helft van de stu­ denten bezocht. Juist die studen­ ten, die vaak door allerlei pro­ blemen, gezin, woonruimte, voor­ opleiding, naar een studiecentrum zouden moeten komen, kennen daar vrijwel tot totaal niet. Daar komt voorts by, dat de tutors (leraren), die de studenten in de studiecentra begeleiden, op zeer traditionele wijze met de studen­ ten omgaan en de leerstof bege­ leiden. Dit hoOTt niet bij de ge­ heel nieuwe aanpak van de Open Universiteit. De begeleiding ia echter van vitaal belang en daar­ voor zijn de studiecentra en tu­ tors een bepaald zwakke plek In het systeem.

« Voorts is voor de studiecentra gebruik gemaakt van vooral be­ staande schoolgebouwen. Terwijl juist die mensen die aan de Open Universiteit studer«i, niet meer naar zo'n benauwd lokaal met stoelen, tafels, schoolborden, be­ horen te worden teruggebracht. Er wordt dan ook gesteld dat de studiecentra gesitueerd zouden moeten zijn in pubs met een on­ derwij stapper en leraar achter de bar. Alhoewel dit natuurlijk ridi­ cuul is, gaat het om het scheppen van de juiste leeromgeving. Deze omgeving, de goede cursussen en een juist gebruik van methode en middelen worden voor de student van de Open Universiteit naar het tweede plan verschoven. Het suc­ ces van de Open Universiteit is niet gelegen in incidenteel goed schriftelijk materiaal en de pro­ gramma's voor buitenstaanders, maar in wat de studenten er wij­ zer van worden, » Door de hiervoor geschetste problemen wordt het studeren aan de Open Universiteit voorname­ lijk bepaald van uit het resultaat. De motivatie is de te behalen academische titel. Het belangrijk­ ste is dat je als het ware door er maar genoeg tijd aan te besteden en vooral te letten op wat aan het eind staat, je toekomstig suc­ ces kunt afdwingen. Het jagen naar de titel is dan ook ontzettend belangrijk. In feite wordt hiermee meteen aangege­ ven, dat de studenten van de Open Universiteit worden opge­ jaagd door het maatschappelijk systeem. ledere titel hoort per de­

OPEN OPEN OPEN OPEN OPEN OPE OP O

die van andere unlj enige manier waj. Universiteit zich J verlenen van een j nen meten met dj imiversitelten is dot fleke karakter eni dat is één van dièl studenten die aan al versitelt gestudeerd f Dat specifieke karaï juist binnen en Universiteit als rejl waarom een titel i Universiteit in ongi steekt ten opzicht« die aan de traditio teiten zijn verkref met een titel van j | versitelt presenteer | zonder geval. Het i heleboel mensen »dl aan de wand zün, ( afgestudeerden van 4 versitelt zo moeilykj nen vinden in ovej met de verkregen titi

Traditionen * Er iestaat de i voor mensen die hun werk hebben om ditionele universiteit De traditionele univei ben In Engeland d(l university­extension f al die cursussen en i | onderdelen, die zy i re studenten geven i behoren te geven aagl bmnen een bepaald f

U N IV UN I UN U

'finitie een stap hoger op de maat­ schappelijke ladder in te houden. Het jagen naar de graad Is voor de meeste studenten dan ook een obsessie, die bij de geringste te­ genslag tot een nachtmerrie wordt. Met deze negatieve motiva­ tie voor het volgen van onderwijs aan de Open Universiteit is nie­ mand, de studenten noch de Open Universiteit gediend. Het plezier in het volgen van onderwijs aan de Open Universiteit is dan ook vrijwel afwezig. Het is een uiterst serieuze zaak. * Als de graad voor de studen­ ten zo belangrijk is, dan moet die graad ook die waarde hebben, die hü normaal heeft wanneer hiJ aan een traditionele imiversiteit wordt behaald. Hierover was le­ dereen aan de Open Universiteit tot voor kort zeer positief. Natuiu'lijk is dat zo. Een graad is een graad. Zoals het nu er voor Staat is dat helemaal' niet zo. Een graad bijvoorbeeld in de exacte vakken van de Open Universiteit wordt volgens ambtenaren van het ministerie van onderwijs in Londen, lager gewaardeerd dan

verzorgingsgebied van sitelt, die er interes« ben. Deze cursussen wordf door de zogenaamde Ie departementen van Biteiten en worden in

bestaande

SCIIMI

Hier ontmoet de Btudi cent van de unlversltei| hü te maken met die die onderwerpen <er isj een keuze mogelijk uit onderwerpen) waar M stelt. Voorts kan de ' eindelijk ook door het van bepaalde ereiiii\ voor het met goed rei gen van een bepaald zijn eigen manier en tempo — bij voldoende een titel behalen. Deze dan behaald bijvoorb« University of Londoa Deze 'university­extensj ontzettend belangrük onderwijssysteem In S Is zo uitgebreid, dat de versitelt daarbij verga dwerg is. Het aansluiten bij de langstelling van de stül

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen