Ad Valvas 1973-1974 - pagina 348

6

UITZENDBUREAUS EN UITZENDA RBEID: RECHTEN, AAR OOK PLICHTEN H e t i s o p v a l l e n d d a t d e l a a t s t e vijf j a r e n i n t o e n e m e n d e m a t e winkelpanden worden o n t r u i m d door kruideniers, schoen­ herstellers, sigarenwinkels, cafe's etc. e t c , w a a r o p kort d a a r n a een u i t z e n d b u r e a u h e t p a n d heeft b e t r o k k e n (als h e t t e n m i n s t e n i e t n o g w e e r e e n b a n k f i l i a a l , e e n koffiesjop of e e n n o t e n b a r is d i e z i c h d a a r v e s t i g d e ) . H e t v e r s c h i j n s e l u i t z e n d b u r e a u s i s in­ d e vijftiger j a r e n a a r z e l e n d t e v o o r s c h i j n g e k o m e n , h e e f t z i c h i n de z e s t i g e r j a r e n s t e e d s d u i d e l i j k e r g e m a n i f e s t e e r d o p d e a r b e i d s m a r k t e n n e e m t m o m e n t e e l e e n zeer b e l a n g r i j k deel v a n de a r b e i d s b e m i d d e l i n g v o o r zijn r e k e n i n g . E e n i n t e r e s s a n t e ontwikkeling op sociaal­economisch t e r r e i n . Een eerste vraag die opkomt bij een beschouwing over het ont­ staan, de ontwikkeling en de voortplanting van h e t uitzend­ bureau is: op welke pimten zijn de Gewestelijke Arbeidsbureaus (.hierna te noemen g.a.b.'s) te kort geschoten in h u n t a a k van het bemiddelen tussen vraag en a a n ­ bod op de arbeidsmarkt? Ant­ woord: de g.a.b.'s zijn niet te kort geschoten, omdat h u n doelstel­ ling: het bemiddelen tussen vraag en aanbod in vast dienstverband een geheel ander is dan v a n de uitzendbureaus (hierna te noemen u.b.'s), die tüdelijke­arbeid zoe­ kenden in relatie brengen met be­ dreven die tijdeiyk arbeid te verrichten hebben. Er dient een duidelijk onderscheid te worden gemaakt tussen t y d e ­ lijke full­timers, vaste full­timers, tijdelijke part­timers en vaste part­timers. NUTTIGE FUNKTIE De vaste full­ of part­timers die­ nen als regel h u n bemiddeling t e zoeken bij een g.a.b. De tijdelijke full­ of part­timers kunnen meestal beter terecht by een u.b. De g.a.b.'s verstrekken gratis b e ­ middeling. Wanneer de relatie werkgever­werkzoekende tot stand is gekomen, dan heeft h e t g.a.b. er geen enkele bemoeienis meer mee. Heel anders is de werkwyze van de u.b.'s. De categorieën werkzoekenden waar zij h e t op gemunt hebben zyn, om allerlei redenen, niet geporteerd voor een vaste relatie met een bepaald b e ­ dryf, compleet met gezagsverhou. ding en arbeidsdiscipline. Door te voorzien in de vraag n a a r tijde­ lijke werkkrachten van de zyde van h e t bedrijfsleven, bewust h e t u.b. een nuttige economische functie t e vervullen. Het mobili­ seert h e t vlottende arbeidspoten. tieel, zoals gehuwde vrouwen, studenten, gepensioneerden, 'vrije vogels' die tüdelijk arbeid willen verrichten om h u n vryheid te b e ­ kostigen, etc. etc. en stelt dit p o ­ tentieel beschikbaar ronder d a t er sprake is van een dienstver­ band tussen uitzendkracht en h e t Inlenende bedryf. Tot goed begrip dient een duide­ lijk onderscheid gemaakt te wor­ den tussen uitleenbedryven (kop­ pelbazen) en u.b.'s. « uitleenbedryven hebben een dienstverband met h u n werk­ nemers; de uitzendkracht Is niet in dienst van h e t uitzend, bureau, er bestaat slechts t e n behoeve van de uitvoering van de sociale wetgeving een fictief dienstverband; # uitleenbedry%'en lenen hun werknemers voor lange tUd uit; de relatie uitzendkracht/ uitzendbureau/inlener (of o p . drachtgever) is tydeiyk; be­ hoort a l t h a n s niet langer dan zes m a a n d e n te duren; 0 d^ uitleenbedryven zyn onge­ organiseerd; de uitzendbureaus hebben een bedryfsorganisatle, de ABU (Algemene Bond Uitzend­ bureaus) ; « uitleenbedryven hebben geen eigen c.a.o. uitzendbureaus hebben een door de Minister van Sociale Zaken algemeen verbindend verklaarde c.a.o. •

uitleenbedryven hebben v r y . wel uitsluitend technisch p e r . soneel in dienst; uitzendbureaus werken in hoofdzaak in de administra­ tieve sector (hoewel steeds

meer andersoortige dan k a n ­ toorkrachten door u.b.'s ter beschikking worden gesteld). MALAFIDE P R A K T I J K E N Vooral door toedoen van mala­ fide praktyken van uitleenbedry­ ven en h u n verstorende invloed van de arbeidsrust in de m e t a a l ­ en bouwsector, door h e t ronselen van vaste krachten op de ene plaats en h e t tegen beduidend hogere uurtarieven inzetten van deze geronselde arbeiders elders, heeft de overheid enige malen regelend moeten optreden. Eerst door de Wet op h e t ter beschik­ king stellen van arbeidskrachten (31 Juli 1965), die a a n de uitzend­ krachten sociale zekerheid gaf, vervolgens door een per septem­ ber 1970 by A.M.V.B. van k r a c h t geworden vergunningstelsel, d a t uitleenbedryven en u.b.'s o.a. ver­ plicht maandeiyks opgave te ver­ strekken aan het ministerie van Sociale Zaken van h e t a a n t a l beschikbaar gestelde uitzend­ krachten, gespecificeerd n a a r ca­ tegorie en fimctie. De overheid legt de nadruk op de tydelyke aard van de ter beschikkingstel­ ling van de uitzendkracht, biy­ kens voorschrift om de minister opgave te verstrekken van uit­ zendkrachten die langer dan drie m a a n d e n by hetzelfde bedryf werkzaam zyn en om schrifteiyke toestemming te verzoeken a a n de minister indien een uitzendkracht langer dan zes m a a n d e n by d e ­ zelfde opdrachtgever te werk wordt gesteld. Het is de overheid er dus veel a a n gelegen d a t de tydeiyke a a r d van h e t werken als uitzendkracht wordt gehand­ haafd. Het u.b. is dus in over­ treding wanneer a a n deze voor­ waarden niet wordt voldaan; h e t pleegt d a n een economisch delict en kan zyn vergunning kwyt r a ­ ken. De looncontroledienst oefent toezicht uit op de naleving der voorschriften. 0 E UITZENDKRACHT Een uitzendkracht is iemand die, om welke reden dan ook, als free­ lancer arbeid verricht, niettemin de voordelen der sociale verzeke­ ringswetgeving geniet, zonder zich te binden door een arbeids­ overeenkomst k r a c h t e n s art. 1637 e.v B.W. De tydeiykheid van de te verrichten arbeid is meestal de bepalende factor om zich als uit­ zendkracht te verhm­en. Veel Jongeren wensen zich eerst te oriënteren in de maatschappy a l ­ vorens een definitieve keuze t e doen. Studerenden wensen met behoud van h i m vryheid, voor zover mogeiyk, h u n financiële positie wat te verbeteren, gehuw­ de vrouwen willen h u n t y d buiten h u n huishouding b e n u t t e n om zich wat meer luxe te ver­ oorloven, gepensioneerden vinden h u n pensioen te laag en de dag te lang en zoeken daarom betaald emplooi. Er is een schier einde­ loze lyst samen te stellen van de variëteit actieve personen en h i m beweegredenen om als uitzend­ k r a c h t te werken. N a t u u r l e k heeft deze vorm van arbeidsver­ houding zyn voor­ en nadelen. Het gaat er m a a r om wat men het zwaarst laat wegen. Voordelen: geen opzegtermyn In geval van verbetering; a a n de behoefte a a n variatie in a a r d v a n h e t werk en bedryf wordt tegemoet gekomen; minder strenge arbeidsdiscipline; m e n komt gemakkeiyker a a n h e t

werk (oudere personen en g e h a n ­ dicapten) ; mogeiykheid om allerlei finan­ ciële verplichtingen te ontduiken fb.v. alimentatie). Nadelen: men k a n op een ongelegen m o ­ m e n t ontslagen worden, zonder een ontslagtermyn; geen binding m e t h e t bedryf en dus geen promotiekansen; de uitzendkracht k r y g t vaak de minst plezierige karweitjes te doen; geen gratificatie of tantième; geen sociale betrokkenheid van het bedryf met de persooniyke omstandigheden van de uitzend­ kracht. DE OPDRACHTGEVER NER)

(INLE­

De factor arbeid als produktie­ middel is byzonder kostbaar. Het is daarom begrypeiyk d a t door de ondernemer zo zuinig mogelijk d a a r v a n gebruik wordt gemaakt. Vooral ook n u momenteel door wetteiyke maatregelen en be­ moeienis der vakbonden het niet eenvoudig is om overtollig per­ soneel te spuien op de arbeids­ m a r k t , zal de ondernemer omzien n a a r wegen om de bezettings­ g r a a d van zün personeel zo laag mogeiyk te houden en aldus zyn constante kosten te bewaken. Elke goede ondernemer zal trachten om, waar mogeiyk, zyn constante kosten te verlagen door er, waar nodig, variabele kosten van te maJcen. Dit komt ook ten goede a a n de flexibiliteit van h e t be­ dryf. Dit is de reden dat veel be­ dryven bepaalde werkzaamheden opdragen a a n daartoe gespeciali­ seerde bureaus. B.v. reclame­ bureaus, public relationsbureaus en uitzendbureaus. W a t de uit­ zendbureaus betreft, h e t inscha­

Commercie hij arbeidsbemiddeJing Foto Eduard de Kam HET UITZENDBUREAU Dat h e t uitzendbureau als m a a t ­ schappeiyk fenomeen steeds be­ langryker wordt op de arbeids­ m.arkt is in de eerste plaats ver­ oorzaakt door de veranderende houding, vooral by Jongeren, ten aanzien van de factor arbeid als middel tot h e t verwerven van een inkomen. Men is wel bereid een prestatie te stellen tegenover een beloning, doch m e n schuwt de ge­ bondenheid a a n arbeidsplaats en arbeidstyd. De drang om middels vaste relatie met een onderne­ mmg carrière te maken is duide­ lyk minder geworden. De angst

Op het NVV­vrouwencongres dat onlangs in Utrecht werd gehouden was een van de conclusies dat het maar eens afgelopen moet zijn met de uitzendbureaus. De bedrijven zouden hun vrouwelijke arbeidskrachten alleen maar moeten betrekken via de gewestelijke arbeidsbureaus. De uitzendbureaus zouden veel geld verdienen aan deze handel in mensen. Bovendien wa­ ren de sociale voorzieningen beneden alle peil, zo luidde de conclusie. Veel studenten maken jaarlijks gebruik van de 'diensten' van een uitzendbureau. En dat is ook wel begrijpelijk, want de kosten van levensonderhoud stijgen elk jaar en het bedrag wat de stu­ dent van rijk of ouders krijgt blijft maar al te vaak achter bij deze stijging. Het grote probleem is echter dat de meeste stu­ denten zich nauwelijks bewust zijn van hun rechten en plichten als zij zich tot een uitzendbureau wenden. Om deze lacune enigs­ zins op te vullen vindt u deze week een stukje voorlichting over dit onderwerp.

kelen d a a r v a n heeft ook voor de bedryven (de inlener), evenals voor de uitzendkracht voor­ en nadelen. Voordelen: ingeleende arbeidskrachten k u n ­ nen zeer snel onverwacht open­ gevallen arbeidsplaatsen bezetten; geen wervings­ en/of selectiekos­ ten; geen loonadministratie voor i n ­ geleende krachten; ontslag op korte t e n n y n mc^e­ lyk; de vaste personeelsbezetting kan afgestemd worden op de normale bedryfsdrukte, omdat plekbelas­ ting met ingeleende krachten kan worden opgevangen; mogeiykheid van h e t doen bezet­ ten van vacatures waarin langs de normale weg niet kan worden voorzien. Nadelen: ­ selectie niet al t y d voldoende, waardoor kwaliteit van h e t werk te wensen over kan laten; by langdurig gebruik zyn inge­ leende k r a c h t e n duurder dan vast personeel; de ingeleende k r a c h t stoort zich in veel gevallen niet a a n de b e ­ dryf sdiscipline; inwerktyd soms te lang.

voor werkloosheid, die vooral ouderen n a a r de beschutting van een vaste baan dry ft, bestaat niet of nauweiyks by jongeren. Verder is ook de instelling van de gehuwde vrouw ten opzichte van arbeid buitenshuls sterk ver­ anderd, m e n s t a a t d a a r veel p o ­ sitiever tegenover. Ook de b e ­ dryven en overheidsinstellingen hebben door de nood een deugd gemaakt van wat een twintigtal jaren nog als verwerpeiyk werd beschouwd. By veel ondernemin­ gen, overheids­ of seml­overheids­ organen werd vroeger de gehuwde vrouw geweerd; tegenwoordig worden ze met liefde ontvangen. Het a a n t a l studenten d a t wegens h u n studie gemiddeld vyf j a r e n a a n h e t produktieproces is o n t ­ trokken, neemt via h e t uitzend­ bureau, als een achterdeur, toch deel a a n d a t produktieproces. Al­ leen al door deze factoren, en er zyn nog legio andere te noemen, k a n men stellen d a t u.b.'s, onge­ a c h t h u n ondernemingsvorm, een belangryk economisch (en ook sociaal) n u t hebben. H u n n u t ligt d a a r waar zy als vei­zamelde In­ stelling van vraag en aanbod van tydelyke arbeid bemiddelend o p ­ treden. Door h e t tydeiyk en o n ­ verbindend k a r a k t e r van de u i t ­ zending worden zowel by de u i t ­ zendkracht als by de inlener weerstanden weggenomen, h e t ­ geen leidt tot een belangryke uit­

een vericerpelijke

breiding tieel.

van

zaak.

het

arbeidspK)tcn­

WINST Een veel geuit bezwaar tegen uit­ zendbureaus is, d a t zy arbeids­ bemiddeling verlenen m e t h e t oogmerk daardoor winst te b e h a ­ len. Velen vinden d a t ethisch on­ bohooriyk. D a t hoeft het echter niet a priori te zyn. Het wordt pas bedenkelyk als h e t winst­ bejag gaat ten koste van de uit­ zendkracht; dan kan men spreken van uitbuiting van arbeidskrach­ ten. Vaak wordt er op aangedron­ gen d a t de onderhavige vorm van arbeidsbemiddeling op n o n ­ p r o ­ fitbasls zal geschieden, b.v. in de ondernemingsvorm van een stich­ ting, of van overheidswege door de g.a.b.'s. E r is echter geen en­ kele garantie d a t de non­profit ondernemingen hun uitzend­ k r a c h t e n beter zouden betalen en aantrekkeiyker secundaire arbeidsvoorwaarden zouden k u n ­ nen bieden dan de zuiver com­ merciële ondernemingen. Of het een onderneming en dus ook zyn medewerkers goed gaat is namely k een kwestie van een goede verhou­ ding tussen kosten en opbrengst Dat is niet een gevolg van de on­ dernemingsvorm, doch is a f h a n ­ kelyk van conjuncturele en be­ leidsfactoren. Het maken van winst is op zichzelf niet verwer­ peiyk voor uitzendorganisaties. De vraag is m a a r of h e t niet ten koste gaat van de p a r t y e n w a a r ­ tussen zy bemiddelen. De over­ heid heeft hier een t a a k om con­ trolerend en regelend o p te t r e ­ den. MAATREGELEN VAN DE OVERHEID I n feite is een uitzendkracht een free­lancer, d.w.z. h y verrricht een arbeidsprestatie tegen een overeengekomen beloning zonder d a t er sprake is van een dienst­ verband. I n de Wet op h e t ter beschikking stellen van arbeids­ k r a c h t (1965) wordt deze kwali­ ficatie niet ontkend, doch voor de toepassing van de sociale ver­ zekeringswetten en h e t inhouden van de loonbelasting wordt, fic­ tief, een normale dienstverhou­ ding van de uitzendkracht met h e t u.b. aangenomen. Door deze wet behield de freelancer zyn vryheid, terwyl h y een stuk so­ ciale zekerheid verwierf. Uitzend­ k r a c h t e n zyn meestal niet aange­ sloten by de een of andere vak­ bond. Niettemin is er n a lang­ durig overleg tussen de drie vak­ organisaties van k a n t o o r ­ en ad­ ministratief personeel enerzyds en de A.B.Ü. (alg. bond uitzend­ bureaus) een c.a.o. voor uitzend­ k r a c h t e n In de kantoor­ en ad­ ministratieve sector tot stand ge­ komen en inmiddels bindend ver­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen