Ad Valvas 1973-1974 - pagina 185

Ue JAARGANG — NUMMER 21

15 FEBRUARI 1974

„TEGEN

W E E K B L A D VRIJE UNIVERSITEIT

taoviwc

\IM {IOOO,^^

MeFïï. v/ftN tfciH eoy'coT" '

tu

Ö^N

smA%^

^^

PROF. MOHRMANN (KATH. UNIVERSITEIT NIJMEGEN):

SECÜLARISERINGSTENDENS IS 'GEESTELIJKE STRIPTEA SE' 'Ik ben niet eens zo vér gegaan', zegt prof. dr. Christine Mohrmann in een gesprek met de redactie van KU Nieuws over de niettemin tameiyk geharnaste slotakkoorden van haar afscheidscollege, 'en toch heb ik ontzettend veel reacties gekregen, zowel van mensen binnen als buiten de universiteit. Het merkwaardige is dat de meest enthousiaste, met Aan het eind van de afscheids­ lede die zij op 14 december vorig jaar in de aula hield liet prof. Muhrmann zich kritisch uit over wat zij omschreef als het 'onvervaard doorgaan op de weg der secularisatie' aan de Katho­ lieke Universiteit. Zij sprak in dat verband van 'geestelijke strip­ tease'. 'Het is een term die bij sommigen nogal hard is aange­ komen. Ik heb bij de voorberei­ ding van die rede heel lang gezocht naar een beeld dat zo goed mogelijk zou weergeven wat Ik eigenlijk wilde zeggen, en dat Is het volgende: Wat mij de laat­ ste, laat ik zeggen, vijf tot tien jaar sterk getroffen heeft, en onaangenaam getroffen heeft, is dat men er niet in is geslaagd om de gedachte waarop deze universiteit is gesticht en gebouwd 111 een hedendaagse vorm om te zetten. Ik kritiseer niet het feit dat er veel verandert, als dat niet gebeurde zou de universiteit een dood lichaam zijn, maar ik heb wel mijn kritiek op de wijze waarop deze veranderingen de laatste jaren hebben plaats gehad. Ik zie daar een negatieve trend; men laat veel vallen, zonder dat daar voorlopig jets adekwaats positiefs voor in de plaats komt. Er worden steeds meer dingen los gelaten, ik heb daar indertijd een paar uiterlijke voorbeelden van genoemd; eerst ging het 'rooms' eraf en toen heeft men lang moeten praten om het 'katholiek' erbij te houden en dat gebeurde dan tenslotte In een kwasie­etymologische bete­ kenis van 'algemeen'. Wat hier gebeurt komt inderdaad neer op een strip­tease; je legt telkens iets af en uiteindelijk sta je in je naaktheid. Als men op deze weg voortgaat sterft het 'katholiek' eenvoudig zijn eigen dood'.

Verschil Mevrouw Mohrmann, die in 1953 werd benoemd tot hoogleraar aan de Nijmeegse universiteit met als leeropdracht het oudchristelijk Grieks en het oudchristelijk, vul­ gair en middeleeuws Latijn, heeft de ontwikkeling van de Katho­ lieke Universiteit vanaf het be­ gin meegemaakt, en van zeer nabij. Ze heeft in Nijmegen ge­ studeerd, is er gepromoveerd en heeft ook toen zij elders doceerde altijd nauwe banden met de K.U. onderhouden: 'Ik kan daardoor waarschijnlijk ook erg goed zien hoe die ont­ wikkeling loopt. Om het zo kort mogelijk samen te vatten: er is nauwelijks een groter verschil denkbaar dan tussen datgene wat die universiteit eens was, of liever gezegd wilde zijn, en wat ze zo langzamerhand geworden is.' Dat zich veel gewijzigd heeft in de periode van vijftig jaar die de geschiedenis van de K.U. tot

op heden beslaat is natuurlijk een normale zaak, aldus prof. Mohrmann, 'in de tot stand koming van diverse veranderin­ gen heb ik eerlijk gezegd zelf ook mijn aandeel gehad'. Me­ vrouw Mohrmanns fundamentele kritiek geldt een ontwikkeling die, naar zij stelt, heeft geleid tot 'het momenteel ontbreken van werkelijk eigentijdse positieve waarden in de lijn van het eens voor ogen gestelde ideaal.'

delijk binnen het kader van het algemene seculariseringsproces dat zich in Nederl^.nd voltrekt. Secularisme omschrijft zij als 'het primair stellen van de zuiver menselijke waarde. Men ziet de menselijke gemeenschap als een volkomen aards, horizontaal verschijnsel en dat wat verticaal, religieus­gericht is wordt ver­ vangen door zuiver menselijke waarden Dat er op het ogenblik een trend is die meer mens­gencht is, dat is aanvaardbaar, Dat mens­

Synthese 'De Katholieke Universiteit heeft er altijd naar gestreefd om open te staan, om geen katholiek ghetto te vormen, maar bewust iets bij te dragen tot de Neder­ landse cultuur vaiwit het eigen, katholieke wereldbeeld. Men heeft wetenschap willen beoefenen en onderwijs geven uit een bewust christelijk­katholieke levensvisie en meende daardoor juist Iets te kurmen toevoegen aan de algemene cultuur. Een synthese dus van eigen en algemeen. In de ontwikkelingen van de laatste tijd constateerde ik nu een tendentie, dat men heel bewust en soms zeer verregaand dat eigene wil elimineren. Er vindt een vorm van secularisering plaats met een neiging naar de linkse kant'

Genegeerd Toen prof. Schrijnen op 17 ok­ tober 1923, ter gelegenheid van de plechtige opening van de Katho­ lieke Universiteit zijn rede 'Eigen Kuituur' uitsprak, bevond Christine Mohrmann zich onder zijn gehoor. Op 19 oktober van het vorig jaar hield prof. Dessaur een diesrede getiteld 'Weten­ schap tussen cultuur en tegen­ cultuur', ter introductie tot het komende lustrumcongres. Ook die rede heeft prof. Mohrmaim kritisch bekeken. 'Ik moet zeggen dat ik het feit dat deze diesrede gehouden is en gehouden kon worden het meest evidente symptoom vind van hoever het seculariserings­ proces zich heeft voortgezet dat ik mij kan denken. Juist op dit plechtige moment waarop wij vijftig jaar bestaan, wordt het christelijk en katholiek element volkomen genegeerd. De mogelijk­ heid van wetenschapsbeoefening in christelijke zin is door prof. Dessaur niet genoemd, terwijl ze die hetzij om het daarmee eens te zijn het zij om die te bestrijden aan een katholieke universiteit had moeten noemen.'

Christelijke vlag Prof. Mohrmann plaatst dê""door haa,r gesignaleerde seculariserings­ tendens aan de universiteit dui­

Op 1 februari verscheen in KU­Nieuws dit interview met prof. Mohrmann. Haar opmerkingen hadden gro­ tendeels betrekking op de situatie aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. De VU echter is ook een •bijzondere' Universiteit. De redaktie van Ad Valvas meende daarom dat zij de lezers dit boeiende interview niet mocht onthouden.

gericht zijn hoeft niet uit te sluiten een God­gericht te zijn. Maar als je zover gaat, dat je inderdaad zegt: wij beleven alles alleen op een zuiver menselijk niveau, dan kan dat zo edel zijn als het maar wil en dan kan men daar alle eerbied voor heb­ ben, maar dan moet je niet de christelijke vlag hijsen.'

Over de schreef Een werkelijk christelijk secu­ larisme is volgens mevrouw Mohrmann niet mogelijk, 'op grond van het wezen zelf van het Christendom'. Wel kan een zekere secularistische verschui­ ving plaats vinden m het be­ leven van bepaalde geloofs­ gegevens. 'Er ligt echter m het Katholicisme en de kerk een traditie, die in de loop der eeuwen dan wel de mogelijkheid bood tot verschillende vormen, maar die altijd een kern heeft gehad welke men heeft trachten vast te houden en moet trachten vast te houden. En juist daar gaat men hier in Nijmegen op het ogenblik toch wel over de schreef. Naar mijn mening heeft men aan de K.U. de weg naar een aanpassing aan de nieuwe structuren en verschijnselen niet kunnen vinden en draaft men daarom door. Daarbij is men o zo bang dat men niet mee zou gaan met wat op het moment modern is: ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het hier veelal slechts gaat om een mee­ drijven op de stroom'. En voorop drijft dan sedert langere tijd de theologische fa­ culteit; 'Ik wil geen namen noe­

een tendens van: Gode zij dank dat het nu eens een keer gezegd is, komen van de kant van protestantse theologen. Over het algemeen brengt men tot uiting het te betreuren dat in het patroon van het Nederlandse universitaire leven een element dat men al jaren als waar­ devol ervaart, eigenlijk, zoals zij dat zien ontrouw is aan zön traditie'. men en niemand aanklagen, maar ieder die dit proces bekijkt zal moeten concluderen dat er een sterke pushing power is uit­ gegaan van de theologische fa­ culteit. Dit IS dan met een zeker fanatisme overgenomen in het kader van de sociale wetenschap­ pen, terwijl de andere faculteiten hier dan in meer of mindere mate achteraan lopen.'

Niet

iedereen

Met nadruk stelt prof Mohrmann, dat lang niet iedereen die aan de Nijmeegse universiteit werkt voor zich deze weg wil volgen. 'Er werkt hier een groot aantal mensen die nog wel degelijk wel­ bewust trachten het oude ideaal, aangepast rn de tegenwoordige wereld, te beleven. Ik ben er van overtuigd, dat wanneer men naar buiten toe de indruk krijgt als zou er in een andere riching worden gestuwd, dit voor een groot deel het werk is van een bepaalde groep, of dat nu een minderheid is daar wil ik buiten blijven, maar in elk geval niet van de collectiviteit van werkers aan deze universiteit als zodanig.

Benoemingsbeleid Op de vraag hoe zij het predikaat 'katholiek' van de Nijmeegse universiteit op een zinvolle en functionele wijze inhoud zou willen geven, tegenover de door haar afgewezen seculariserings­ tendens, antwoordt prof. Mohr­ mann onder meer het volgende; Er zijn wel degelijk normen, die ook altijd in het Christendom hebben bestaan en nog bestaan, waaraan iemand zich te houden heeft wil hij zich christelijk en katholiek noemen, bijvoorbeeld — en ik weet dat dat helemaal niet lekker valt — een zekere gehoor­ zaamheid aan het centrale gezag van de kerk, ik noem maar iets. Dat zal zich bepaaldelijk niet iedere dag manifesteren, maar het zal toch blijken in bepaalde dlcisies wil men nog dat predi­ kaat hebben Hetzelfde geldt voor bepaalde morele normen Dit werkt door op een gemeenschap zoals de universiteit, in de eerste plaats in het benoemingsbeleid: dat wil helemaal niet zeggen dat men alleen katholieken moet aan­ stellen, maar wel dat men een benoemingsbeleid kan verwachten waarbij mensen worden aange­ trokken die althans niet tegen evidente christelijke waarden aanti­appen. In de tweede plaats mag men verlangen dat bij de colleges vastgehouden wordt aan zekere weer door het Christendom zowel hic et nunc als van den beginne af gestelde normen. Dit betekent niet dat elke vorm van weten­ schap daar permanent door ge­ tekend moet worden: vanzelf­

sprekend zal het in de theolo­ gische faculteit het meest naar voren komen, maar ook In andere takken van wetenschap kunnen levensbeschouwelijk­christelijke waarden een rol spelen. Er zijn natuurlijk faculteiten waar dit minder naar voren komt, maar dat verandert niets aan het geheel; het is zeker geen vrij­ brief voor secularisme.'

Belangstelling Een ander aspect vormt natuurlijk de motivatie van de studenten en de eisen die zij stellen aan onderwijs en onderzoek. Prof. Mohrmann; 'Om te beginnen. Niettegenstaande alle evoluties die er gaande zijn ook in de kerk van Nederland, zijn er toch nog heel wat ouders die hun kinderen naar een universiteit als deze zenden, omdat ze er prijs op stellen dat ze op zijn minst een soort onderwijs krijgen wat in het katholieke kader ligt, zowel wat geloof als wat moraal betreft. Die mensen gaan af op dat woord katholiek en dan wordt hen gewoonweg iets geboden wat zij niet verwachten en niet ver­ langen. Wat de studenten zelf betreft; ik heb in de loop der jaren toch vrij veel contact gehad met stu­ denten, ook buiten mijn eigen groep, en het is werkelijk niet zo

Vervolg op pagina 5

Eindredaktie: Hans Bos, Jan Verdam. Medewerking: Bureau pers en voorlichting. Guus Herbschleb. Bedaktie­adres: De Boelelaan 1105 Postbus 7161 Amsterdam, telefoon 48 26 71. Kopti, niet bestemd voor de mededelingenrubriek, moet (getypt) uiterlUk maandag­ morgen om 10 uur binnen zijn. Advertenties: J. G. Duyker, Amstelveen. Postbus 228. Tel. 020­441675

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen