Ad Valvas 1973-1974 - pagina 364

t

ff

V A N ROOMSCHEN H U I Z E *T

ff

'^^'^^­^'­i^

CURIOSA UIT HET KATHOLIEK VERLEDEN

' ^ il

Deze tentoonstelling is samengesteld uit de collectie van het Bisschoppelijk Musemn voor Religieuze Kunst te Haarlem, en wel uit die bestanddelen die, om h u n kwetsbaarheid en om h u n betrekkelijk late ontstaan, m a a r zelden 'aan bod komen' en gewoonlijk opgeborgen blijven in de portefeuilles van het depot. De meeste van de geëxposeerde voorwerpen dateren van het einde van de 18e tot het begin van de 20ste eeuw. De komst van de Fransen en de stichting van de Bataafse Repu­ bliek (16 mei 1795) bracht de kathoUeken in Noord­Nederland de lang verbeide vrijheid en ge­ lijklaeid. Wel was tegen het eind van de 18de eeuw hun toestand iets beter geworden, door de al­ gemene geest van verdraagzaam­ heid en door de steun van de Pa­ triotten. In 1780 mocht de pause­ lijke nuntius Busca, die vanuit Brussel de missie bestuurde, een visitatiereis houden en het vorm­ sel toedienen. Dit laatste was hier bijna een eeuw lang niet gebeurd. Ook werden in 1786 door de Sta­ ten van Holland de recognitie­ gelden, waarmee de katholieken zich enige godsdienstvrijheid had­ den kunnen kopen, afgeschaft. Maar van volkomen vrUheid en

burgerlijke gelijkheid was voor 1795 nog geen sprake. Op een prent van Hendrik Roosing waar­ op de 'Gelijkheid' in beeld ge­ bracht is, staan dan ook rond de Vrijheidsmaagd — die ten teken van de gelijkheid een gelijkzijdige driehoek in de hand houdt — al­ lerlei bux'gers geschaard, en onder hen een bisschop in vol ornaat... Spoedig daarna kregen de katho­ lieken eigen échte kerken. Een oorspronkelijk middeleeuwse ka­ pel te Leiden werd, op aandrin­ gen van koning Lodewijk Napo­ leon aan de katholieken terug­ gegeven en met zijn subsidie in­ gericht, de nu nog bestaande Lodewijkskerk. Een tiental jaren later werd op het Singel In Am­ sterdam de Catharinakerk (.voor­ heen 'Geloof, Hoop en Liefde')

gebouwd. Een prent met allerlei zinnebeeldige voorstellingen her­ innert aan de inwijding van dit gebouw, dat in 1933 gesloten n in 1939 gesloopt is. Nu staat er de Bibliotheek van de Gemeentelijke Universiteit. Bij symbolische voorstellingen vaoi ­ de Kerk zijn het telkens de sa­ cramenten die mede uitgebeeld worden, en in afzonderlijke af­ beeldingen is aan het vormsel een belangrijke plaats toebedeeld. Toen in 1792 nmitius Cesar de Brancadoro dit sacrament in Am­ sterdam kwam toedienen, werd er een danklied gedrukt om hem te verwelkomen. Van de toediening in het Maagdenhuis werd twee jaar later een gravure verspreid, gemaakt naar een tekening 'naar liet leven' door J. Bulthuis. De toediening van de sacramen­ ten schept een band tussen de ge­ lovige en de priester, die op de herinneringsprentjes y telkens VI aagt om een gebed voor zijn persoon. Dat de meeste herders een grote plaats innamen in het hart van de mensen, blykt uit de vele gedachtenisprenten na hun overlijden. Een vroeg voorbeeld is de prent die werd uitgegeven by het overlijden van de pastoor van het Amsterdamse Begijnhof, Leo­ nardus Marius (1588­1652), die hier voorgesteld wordt liggend op zijn doodsbed. Hij was de auteur van het boekje over het mirakel van Amsterdam 'Amstelredams eer ende opcomen', dat vele druk­ ken beleefde. Curieus is het getekende portret van Antonius Haasechus, in 1586 op 125­jarige leeftijd overleden, na honderd jaar pastoor geweest te zijn. Hij was dan ook, volgens het onderschrift, een vyand van Venus, Bacchus en Mars! De expositie bevat verder enige oude katechismusboekjes, een aantal prenten die als hulpmid­

REKENKAMER: VOORA L KLEINE VERSPILLINGEN

Niemand heeft een hekel a a n ambtenaren, m a a r juist daarom zal menigeen jaarlijks m e t genoegen i n de k r a n t e n lezen wat de Algemene Rekenkamer weer voor opmerkingen heeft over de handel en wandel van het Nederlandse ambtenarendom. Die algemene Rekenkamer waar zo'n 240 ambtenaren werken, is een zelfstandige controle­instantie voor overheidsinstellingen, die vooral t r a c h t toezicht te houden op de uitgaven. Veel bemoeienis heeft de Beken­ kamer ook met het onderwijs, hetgeen niet verwonderlijk Is, om­ dat ongeveer een kwart van de overheidsuitgaven daarvoor be­ stemd is. Met name over de uni­ versiteiten en hogescholen valt nogal wat te zeggen. Probleem voor de Rekenkamer is bijvoorbeeld waarom de Utrechcse universiteit zonder overleg met de minister van Binnenlandse Zaken zich in december 1972 terugtrok uit een samenwerking met het Bu­ reau Integratie Personeeladmini­ stratie (IPA), nadat zij als enige universiteit hiertoe was overge­ gaan, omdat de andere aarzelden met centralisatie van de perso­ neeladministratie. Een andere vraag werpt de Reken­ kamer op als zij wil weten wat er nu eigenlijk gebeurt met de ruim 100 miljoen die Jaarlijks wordt uitgetrokken voor onderwijsre­ search. Kritiek heeft de Rekenkamer op het feit dat de accoimtantsrap^ porten van de universiteiten steeds later ter goedkeuring en controle by de minister binnen komen. De

Door Ruud Soeter meeste universiteiten en hogescho­ len moesten in 1973 hun rapport over 1967 nog inleveren, terw«! wettelijk slechts een overschrijding van twee­en­een­half jaar is toe­ gestaan. By de Rijksuniversiteit in Leiden constateerde men zeer hoge uitga­ ven in verband met het in bezit krijgen van panden die staan op een plek waar nieuwbouw zal ko­ men. By de TH Eindhoven bleek de be­ zettingsgraad van veel machines in de werkplaatsen zeer laag. Ten aanzien van Diergeneeskunde in Utrecht dringt de Rekenkamer weer aan op aanpassing van de ta­ rieven die om bepaalde redenen lager zün dan van de particuliere dierenartsen. Met voldoening meldt de Keken­ kamer dat staatssecretaris Klein, eindelijk iets heeft gedaan aan de neveninkomsten van beursstuden­ ten. Veel student­assistcnten, die

een beurs hadden, gaven namelijk hun inkomsten uit die baan niet op, waarschijnlijk omdat ze biy

Ig:^

'J'

del bij de godsdienstige vorming gebruikt zyn, herinneringen aan bedevaartsoorden, huiszegens en andere devotionalia. Hoe nauw de katholieken in Ne­ derland zich verbonden voelden met Rome, blijkt uit de talrijke gravures en andere drukwerken die uitgegeven werden bij de ambtsaanvaarding, jubilea en het overlijden van diverse pau­ sen. De tentoonstelling heeft aller­ minst de pretentie een volledig

waren eindelijk eens een wat rui­ mer inkomen te hebben. Sinds vo­ rig jaar krijgen alle beursstuden­ ten in februari een formulier thuis waarop ze moeten invullen wat ze verdienen, op straffe van inhou­ ding van de derde uitbetaling Hiermee gaat Klein verder dan zijn voorganger, die het 'uit tac­ tisch oogpunt wenselijk achtte deze zaak niet aan te pakken, waarschyniyk omdat hü toen ^,och al moeite genoeg had met de col­ legegeldboycot (15 maart 1973). De overige bij­verdieners zyn moeilijk te pakken. Student­assistenten zullen de Re­ kenkamer deze actie niet in dank afnemen, evenmin als het pogen om de doorbetaling in de academi­ sche vakanties afgeschaft te krij­ gen.

1

Deeld te geven. Het hier gebodene is slechts een greep uit een rijke overvloed, waaraan — naar wij hopen — menigeen genoegen zal Deleven. De tentoonstelUng 'van Room­ schen Huize' wordt gehouden in het restaurant Hoofdgebouw van de VU, de Boelelaan 1105, en wordt donderdag 11 juli om 16.30 uur geopend door pater J. van Kilsdonk sj. Iedereen is van harte ivelkom.

Met dit soort activiteiten en speur­ werk lykt de Rekenkamer nogal gemakkeiyk recht te zetten en weinig ingrypende verspillingen beet te hebben. De grotere finan­ ciële problemen en missers (bij­ voorbeeld bouwfouten) blijven bui­ ten schot. Bovendien mag men zich afvragen of dit bedrog van student­ assistenten niet samen­ hangt met de gemiddeld allesbe­ halve ideale sociaal­economische positie van de studenten. De oude vraag dus: wat is essen­ tiëler het 'misbruik' dat individu­ en maken van voorzieningen ot de afstemming van de overheidsuit­ gaven op een maximaal nut voor 'de' economie, dat wil zeggen voor­ al het bedryfsleven. ('U').

EERSTE STUDENT LICHAMELIJKE OPVOEDING OVER DE EINDSTREEP Vrydag 28 jmii 1974 werd voor de eerste maal aan de VU door prof. dr. C. C. F. Gordün de doctoraal bul Lichameiyke Opvoeding uitgereikt, en wel aan de heer J. W. I. Tamboer. Ter gelegenheid van dit heugeUjke feit woonde prof. mr. I. A. Diepenhorst de plechtigheid by. Drs. P. C. W. van Wieringen sprak als ab actis van het bestuur een rede uit, waarby hy deze uitreiking kenschetste als een myipaal in de geschiedenis van de Interfaculteit L.O., hetgeen hy echter niet zo op­ merkeiyk vond omdat byna elke gebeurtenis in de pas in 1971 gestartte opleiding een myipaal is, hq dankte daarom dhr. Tamboer te meer voor de vlag en wimpel die hy aan deze paal had gebonden, hy slaagde nl. cum laude. Drs. J. W. I. Tamboer biyft part­time verbonden aan de Interfaculteit L.O. en zal daarnaast werk­ zaam zyn aaa de Academie voor Litdiameiyke Op­ voeding te Arnhem.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen