Ad Valvas 1973-1974 - pagina 297

AD VALVAS ­ ­ 10 MEI 1974

PROMOTIES

BENOEMINGEN

DRS. G. ELLEN I n de organische chemie spelen behalve ionen waarby de lading zich op een zuurstof­ of stikstof­ atoom bevindt — b.v. carboxylaat anionen en alkylammonium ionen en dergelijke — ook ionen een rol waarbij de lading zich op een Korte samenvatting van h e t proef, whrift 'Een bishomooycloprope­ nyl kation en enige tetracycliscfae trishomocyclopropenyl katlenen' waarop drs. G. Ellen te Amster­ d a m donderdag 11 april promo­ veerde tot doctor in de wiskunde en natuurwetenschappen. Promo­ tor was dr. G. W. Klumpp. koolstofatoom bevindt. Als deze lading positief is spreekt men van een corbokation. I n h e t alge­ meen zijn deze carbokationen geen stabiele deeltjes. Om toch de eigenschappen ervan te kunnen bestuderen kan m e n in principe twee wegen bewandelen; ten eer­ ste kan men de omstandigheden zodanig kiezen d a t dergelijke ionen wel stabiel zijn; d a t is bijv. h e t geval by lage temperaturen in extreem zure media, zoals m e n g ­ sels van fluorsulfonzuur en aiiti­ moonpentafluoride ('magie acid' genaamd. Bij de tweede methode worden reakties bestudeerd, waarbij car­ bokationen als kortlevende inter­ ­­mediairen voorkomen. De reaktie­ snelheid en de gevormde Produk­ t e n geven d a n informatie o m ­ trent het kation d a t tydens de reaktie een rol speelt. I n het al­ gemeen geldt, d a t dit soort r e a k ­ ties sneller verloopt n a a r m a t e h e t kation stabieler is. Het is allang bekend, dat een positieve lading op een koolstof atoom in een m o ­ lekuul sterk gestabiliseerd wordt door een naburige dubbele bid­ ding of cyclopropaanring. Dit komt doordat dan de lading niet meer op eén atoom gekoncen­ treerd blijft, m a a r als h e t ware wordt 'uitgesmeerd' over meerde­ re koolstof atomen. Later werd ontdekt dat konjugatie van de

dubbele binding of cyclopropaan­ ring m e t .,het positieve centrum geen strikte voorwaarde is voor h e t optreden van deze stabilisa­ tie: indien h e t molekuul a a n b e ­ paalde geometrische eisen voldoet, is ook stabilisatie mogelijk als h e t positieve atoom door een CH2­ groep van de dubbele binding of cyclopropaanring gescheiden is. Men spreekt d a n ' van~ homokon­ Jugatie en in bepaalde _ gevallen van homoaromaticiteit. ^ I n dit proefschrift wordt de syn­ these beschreven van een a a n t a l voorheen onbekende polycyclische verbindingen, die qua struktuur geschikt zijn om dergelijke h o m o ­ aromatische kationen te geven. Vervolgens zijn geschikte deriva­ ten van deze verbindingen onder­ worpen a a n ioniserende omstan­ digheden. Uit,de gemeten reaktie­ snelheden bij" verschillende t e m ­ peraturen(en a a n de h a n d van de ontstane Produkten kon worden gekonkludeerd d a t de verwachte homoaromatische kationen in­ derdaad waren opgetreden. Door vergelykingen van de gevonden resultaten met de literatuurgege­ vens betreffende andere homo­ aromatische kationen, konden be­ paalde konklusies worden getrok. ken omtrent h e t verschil tussen dubbele bindingen en drieringen in dit soort reakties.

\

Personalia Geert Ellen, op 16 november 1942 te Schoonebeek geboren, studeer­ de scheikunde a a n de Vrije Uni­ versiteit te Amsterdam. Het k a n ­ didaatsexamen werd afgelegd in j a n u a r i 1967 en h e t doktoraal­ examen in november 1969 (hoofdvak organische chetnie, by vak fysische chemie). Sinds 1 december 1969 is hij als weten­ schappelijk medewerker verbon­ den a a n de VU. Het adres van de promovendus luidt: Bovenover 107 te Nieuwen­ dam. Het proefschrift werd gedrukt bij Görich Weiershauser te Marburg.

DRS. D. G. DE GROOT I n kristallijne metaleh zijn de bouwstenen, de atomen, o p regel­ matige wyze gerangschikt in roosters. Elk van deze atomen is in h e t bezit van een a a n t a l elek­ tronen. Slechts een deel v a n de totaal aanwezige elektronen, de Korte samenvatting van h e t proef­ schrift 'On r.f. size effect m e a ­ surements a n d t h e fermi sur­ face in indium' waarop drs. D. G. de Groot te Vinkeveen op donder­ dag 2 mei promoveerde tot doc­ tor in de wiskunde en n a t u u r ­ wetenschappen. Promotor was dr. A. Lodder, co­referent dr. J. H. P. van Weeren.

/

zogenaamde geleidingselektronen, kunnen vrij in h e t rooster be­ wegen en wel ieder met zyn eigen onderscheiden snelheid en ener­ gie. Zij worden slechts in h u n be­ wegingsvrijheid geremd door botsingen met eventueel aanwezi­ ge vreemde atomen en door bot­ singen met h e t trillend rooster, waarvan de trillingen des te h e ­ viger zijn n a a r m a t e de omge­ vingstemperatuur hoger is. Bij zeer lage temperatuur (ca. —270 C) kunnen de elektronen relatief grote afstanden door h e t m e t a a l afleggen. Onder invloed van een uitwendig aangelegd magneetveld doorlopen deze elektronen specifieke ba­ nen, waarvan de vorm en grootte afhankelyk is van de snelheid en energie van het elektron. Met be­ hulp van elektriese velden, byv.

K o r t e samenvatting van h e t proef­ schrift 'Methylation of yeast r i ­ bosomal RNA' waarop drs. J . Klootwijk te Amsterdam op vrfl­ dag 26 april promoveerde tot doc­ tor in de wiskunde en n a t u u r ­ wetenschappen. Promotor was prof. dr. R. J. P l a n t a . ribosomaal RNA wordt kort n a zyn o n t s t a a n enigszins in zyn s t i u k t u u r veranderd door m e t h y ­

I n veel onderzoek op h e t terrein van de veiligheid zijn voorname­ lijk de technische aspekten b e ­ studeerd. Psychologen hielden zich in h e t verleden ook wel met de veiligheid bezig, m a a r zy h e b ­ ben vooral gezocht n a a r persoon­ Korte samenvatting van h e t proef­ schrift 'Veiligheid, een kwestie van motivatie' waarop drs. J. H. T. H. A n d r l e s ^ n te Badhoeve­ dorp op woensdag 24 april pro­ moveerde tot doctor in de so­ ciale wetenschappen. Promotor was prof. dr. P. J. D. Drenth.

normen bij direkte en hogere lei­ ding ten aanzien van de relatie veiligheid — produktie, de m a t e waarin de direkte leider openstaat voor de groepsleden, h e t goed op elkaar ingespeeld zyn van de groepsleden en de verwachting die groepsleden hebben betreffende het n u t van veilig werken. Het onderzoek toonde a a n d a t h e t mogelijk en zinvol is om indus­ triële veiligheid — een terrein waar theorievorming nog weinig ontwiklceld is — te bestuderen met behulp van psychologische theorieën en onderzoeksmetho­ den.

lijkheidstrekken die zouden lei­ den tot ongevalsneiging. Het h u i ­ dige onderzoek echter richtte zich op aspekten van leiding­ geven, groepsverhoudingen en in­ dividuele_ houdingen, die van invloed zijn op de motivatie tot meer of minder veilig werken. Twee aspekten in h e t veilig werkgedrag konden worden o n ­ derscheiden nl. voorzichtigheid en veiligheidsinitiatief. Deze worden beïnvloed door verschillende fak­ toren in de sociale situatie. B e ­ langrijk in dit verband zyn de

Personalia J. H. T. H. Andriessen, op 11 augustus 1941 geboren, studeerde van 1958 tot 1967 Arbeids­ en O r ­ ganisatiepsychologie a a n de Vrye Universiteit. Hy is t h a n s werk­ zaam als medewerker a a n de vak­ groep Arbeida­ en Organisatie­ psychologie van de Vrije Univer­ siteit. ' Het adres van de promovendus luidt: Egelantierstraat 48 te B a d ­ hoevederp. Het proefschrift is gedrukt bjj Görich Weiershauser, Marburg.

DRS. J . BULTHUIS Hoewel vloeibare kristallen al bij­ n a honderd j a a r geleden werden ontdekt, is h u n praktische toepas­ sing, bijv. in de elektronika, van vrij recente datum. Nematische vloeibare kristallen k u n n e n ge­ makkelijk worden uitgericht door Korte samenvatting van h e t proef­ schrift 'NMR in liquid crystalline solvents. Complications in deter­ mining molecular geometries', waarop drs. J. Bulthuis te P u r ­ merend op 9 mei promoveerde tot doctor in de wiskunde en n a t u u r ­ wetenschappen. Promotor was prof. dr. ir. C. Maclean.

radio­frekwentie (r.f.) velden, k u n n e n deze elektronen in h u n baan versneld worden en a a n ­ leiding geven tot waarneembare stromen, waarvan de ga'ootte af­ hankelijk is v a n de gemiddelde ^vrije weg, die de elektronen t u s ­ sen twee opvolgende botsingen kunnen afleggen. Echter .niet alle geleidingselektronen n e m e n deel a a n dit proces m a a r slechts zy met de grootste energie, de P e r ­ mi energie. I n dit proefschrift wordt h e t onderzoek beschreven, waarby voor het geval van in­ dium de vorm en grootte van de banen^ beschreven door elektro­ nen met de Permi energie be­ paald wordt door a.h.w. de dikte (engels: size) van h e t p r e p a r a a t als liniaal t e gebruiken. D a a r ­ n a a s t worden gemiddelde vrye weglengten van deze elektronen bepaald.

middel van een elektrisch of m a g ­ netisch veld en wanneer ze wor­ den gebruikt als oplosmiddel wordt deze oriëntatie overgedra­ gen op de moleculen van de o p ­ geloste stof. Als zo'n oplossing wordt bestudeerd m e t kernspin­ •resonantie — of NMR, nuclear magnetic resonance — biykt d a t de dipoolkoppelingen tussen twee kernen­ binnen een molecuul niet worden uilsemiddeld zoals in een gewone isotrope vloeistof. Een dipoolkoppeling is o.a. a f h a n k e ­ lijk van de afstand tussen de b e ­ treffende kernen en als m e n n u m a a r voldoende dipoolkoppelin­

Personalia Dirk Geert de Groot, op 14 augus­ tus 1938 te Eindhoven geboren, was van 1956 tot 1959 werkzaam by het Natuurkundig Laborato­ rium der N.V. Philips. I n 1959 ging hij wis­ en n a t u u r k u n d e a studeren a a n de VU en legde in 1963 het kandidaatsexamen at, in 1967 gevolgd door h e t dokto­ raalexamen, hoofdvak natuur­ kunde. De heer De Groot is sinds 1968 wetenschappelyk medewer­ ker a a n de VU en werkzaam op h e t gebied van de Vaste Stof P y ­ sika (Permi oppervlak van m e t a ­ len).

Aan de orde is de vraag of in de geloofsleer onderscheiden kan woriien tussen fundamentele en niet­fundamentele gedeelten, z y n alle onderdelen even 'zwaar*? W a t is de 'kern' van h e t geloof; die zou m e n dan a a n niet­Christenen

Het adres van de promovendus luidt: Aetsveld 4 te Vinkeveen.

DRS. J . KLOOTWIJK Bibosomen zyn deeltjes die in elke levende cel zorgdragen voor de vorming van eiwitten. Het zyn specifieke kompleksen van RNA (ribosomaal RNA) en een groot a a n t a l verschillende eiwitten. D a t

VEILIGHEID, EEN KWESTIE VAN MOTIVA TIE

lering, d.w.z. de aanhechting van methylgroepen. Deze methyle­ ring, die essentieel is voor een goede ribosoomvorming werd n a ­ der bestudeerd. Het blijkt een zeer specifiek proces te zijn: de m e ­ thylgroepen worden aangehecht a a n slechts bepaalde plaatsen in h e t RNA en voor elk RNA­mole­ kuul identiek. Tevens konden de enzymen die hiervoor v e r a n t ­ woordelyk zyn wordeh a a n g e ­ toond in geïsoleerde gistcelker­ nen. Het adres van de promovendus luidt: 3e Oosterparkstraat 7 1 te Amsterdam. Het proetschrift is gedrukt by ELCI­Mijdrecht, v.

gen in een molecuul kan meten, k a n de moleculaire geometrie — weliswaar relatief — worden b e ­ paald. Bij deze wijze van geometriebepa­ ling kunnen bepaalde complicaties optreden. Zo wordt bijvoorbeeld een vergelijking met resultaten van andere methoden (microgolf spectroscopie, elektronendiffrac­ tie) bemoeilijkt door moleculaire vibraties. Een andere complicatie is de mogelijke interactie tussen vibraties, of andere bewegingen binnen h e t molecuul, en de bewe­ gingen die h e t molecuul voortdu­ rend terugdringen n a a r zijn voor­ keursoriëntatie. Deze en . a n d e r e problemen worden in h e t proef­ schrift a a n de orde gesteld. Personalia J a k o b Bulthuis, geboren te Kollu­ merzwaag op 1 oktober 1941, s t u ­ deerde scheikunde a a n de Vrye Universiteit en legde in juni 1967 h e t doktoraal examen af. Vanaf mei 1969 is h y verbonden als we­ tenschappelyk medewerker a a n h e t Scheikimdlg Laboratorium van de VU. Het adres van de­promovendus luidt: P. A. Kramerhof 6 te P u r ­ merend. Het proefschrift is uitgegeven by uitgevery R O D O P I N.V. te A m ­ sterdam.

INTERESSANT ONDEZOEK IN DE FYSIKA VAN DE VASTE STOF

Dr. A. tipdder is benoemd tot lector in de fysika van de vaste stof; met n a m e in de theoretische aspecten daarvan. Op donderdag 18 april hield hij een openbare les waarin de volgende p u n t e n a a n de orde k w a m e n : I n de fysika van de vaste stof zyn de afgelopen ü e n jaren resultaten geboekt, die h a a r sterk in a a n ­ zien hebben doen stygen. Door verbeterde kristalgroeimethoden en groter geworden computers is h e t mogeiyk geworden h e t p r o ­ bleem van h e t perfekte, oneindig uitgestrekte, regelmatige kristal op' te lossen. Daardoor zyn op­ pervlakte­effekten, en effekten die o n t s t a a n als imperf ekties a a n ­ gebracht worden, binnen h e t kwantitatieve vizier komen te liggen. Het onderzoek d a t voor­ gesteld wordt, de theoretische en experimentele bestudering van elektrontoestanden en elektrisch t r a n s p o r t In. metalen past geheel in dit kader, is dus aktueel en wetenschappelyk relevant of wel interessant. W a t is interessant onderzoek? Is een willekeurige fysikus in s t a a t daar een betrouwbaar oordeel over te geven. Argumenten wer­ den aangedragen, om aannemelyk te maken d a t dit niet gegaran­ deerd is. Een fysikus heeft een baan, wosdt dus betaald en is soms al of niet door h e t inteelt verschynsel vervreemd van zyn vak. Tot slot plaatste dr. Lodder een opmerking in verband m e t de doelstelling van de Vrye Univer­ siteit. K a n er gesproken worden van een gebrek a a n zelfkennis of van een krisissituatie?

STELLING Pogingen om te komen tot een meer h u m a n e oorlogsvoering, bövoorbeeld door h e t verbieden van bepaalde wapens, zqn irreëel. (J. Hoeve, VU Amsterdam)

DRS. J . R. M. DIERMA NSE

Korte samenvatting van h e t proef­ schrift 'De fundamentele en niet­ fundamentele geloofsartikelen in de theologische discussie', waarop drs. J. M. R. Diermanse te F r a ­ neker op vrijdag 10 mei p r o m o ­ veerde tot doctor in de godge­ leerdheid. Promotor was prof. dr. G. C. Berkouwer. kunnen duidelyk m a k e n en tevens zouden kerken elkaar d a n in deze kern k u n n e n vinden. Het biykt dat in de eerste eeuwen der kerk twee lynen voorkomen: die v a n de gehoorzame aanvaarding van h e t doopsymbool als h e t funda­ mentele èn die, waarby dit sym­ bool slechts basis is voor h e t fu­ damentele: h e t doordringen in 'het hogere'. De eerste lyn heeft gewonnen; het wordt onderwer­ ping­zonder­meer a a n wat de kerk leert, zonder te weten wat d a t is. De scholastioi proberen een dog­ matisch systeem te ontwerpen; de principia zyn dan h e t funda­ mentele. De Reformatoren zien soms als fundamenteel w a t m e t dg_zaligheid te m a k e n heeft, m a a r al spoedig wordt héél de leer, héél de Schrift fimdamenteel. Later t r a c h t men via steeds i n ­ gewikkelder ontwerpen h e t fun­ damentele te vinden, wat niet lukt. I n de twintigste eeuw o n t ­ kent B a r t h d a t wy vla systeem­

vorming zouden kminen onder­ scheiden tussen fimdamenteel en niet­fundamenteel; in elke si­ tuatie zal vanzelf wel biyken wat fundamenteel is. By Bavinck, Berkouwer, in de oeciunenische beweging en by Vaticanum I I treft ons (evenals reeds by B a r t h ) de Christologische concentratie. Het probleem blykt te z y n : de overgang van deze concentratie (vanuit h e t in­Christus­zyn) n a a r de geobjectiveerde leer. AÈ de leer objectief vastgesteld kon worden, zou men zo h e t fundamentele vinden; d a t biykt echter niet h e t geval te zyn. D a n volgt nog een beschouwing over de relatie tussen het geloof als mijn daad — en de leer. W a t geloof is k a n de psychologie niet laten zien: wy gaan hiervoor de Bijbel na. Zo wordt echter de rol van de kennis ta het geloof niet duidelyk; evenmin komt de ver­ bindingsschakel tussen m y n g e ­ loof en de leer in zicht. I n elk geval zyn de vermogens van onze ratio beperkt. Waimeer Bonhoef­ fer (tegenover B a r t h ) spreekt van 'Stufen der Bedeutsamkeit', blykt h y niet een onderscheid fundamenteel — niet­fundamen­ teel te bedoelen. Ons probleem heeft ook een wysgerige a c h t e r ­ grond, nl. die van de relatie sub­ ject —object. I n elk geval is de 'kennis' in de theologie beperkt — en sul generis. Overeenstemming over wat in de geloofsleer fundamenteel ge­ noemd k a n worden is dus slechts incidenteel bereikbaar. F u n d a ­ menteel is in elk geval óók h e t primaire geloofsantwoord: gebed, lied en h e t für­andere­da­seLa in de zin van Bonhoeffer contra B a r t h . (Ontologie in plaats V9.n Transzendental­Phüosopliie).

Personalia J o h a n Murk Riënts Diermanse werd op 5 september 1937 te Den H a a g gebaren, Hy legde in 1961 h e t kandidaatsexamen theologie af a a n de Vrye Universiteit, in 1965 gevolgd door h e t doktoraal examen. Sinds augustus 1965 is de heer Diermanse predikant van de Gereformeerde Kerk te P r a n e ­ ker. Het adres van de promovendus luidt: Turf kade 4a te Franeker. Het proefschrift is uitgegeven by Uitgevery T. Wever B.V. te P r a ­ neker.

STELLING Het is gewenst om gedurende promotieplechtigheden a a n de Vrije Universiteit de promovendus beter tegen zichzelf te bescher­ men. De slotzin uit h e t door h e m voor te lezen formulier, luidend: ­ 'Terwyi ik hiermede besluit, zie ik h e t oordeel tegemoet wat beslissen zal, of mij de eer w a a r ­ n a a r ik ding, zal worden gegund', dient derhalve geschrapt t e worden. (M. J. Paber, VU te Amsterdami

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen