Ad Valvas 1973-1974 - pagina 190

r GE SLA CHTSZIEKTEN:

DE VERGETEN MEDEMINNAAR Door Wiehe Braam, G e s l a c h t s z i e k t e n v o r m e n e e n h e t e r o g e n e g r o e p v a n z i e k t e n , die s l e c h t s e n k e l e o v e r e e n k o m s t e n v e r t o n e n , n a m e l i j k d e wijze v a n b e s m e t t i n g d o o r g e s l a c h t s v e r k e e r e n h e t feit, d a t de m e n s ' g a s t h e e r ' i s v a n d e v e r s c h i l l e n d e v e r w e k k e r s . H o e w e l i n p r i n c i p e de geslachtsziekten via geslachtsverkeer in al h a a r facetten worden o v e r g e b r a c h t ( d a t geldt t e n m i n s t e voor de 'klassieke' g e s l a c h t s z i e k t e n g o n o r r o e e n syfilis), zijn e r ook n o g a n d e r e m a n i e r e n v a n b e s m e t t i n g mogelijk, zoals v i a b e d d e g o e d ( s c h a a m l u i s ) . V e r s p r e i d i n g v i a t o i l e t t e n is e e n f a b e l t j e !

Soorten van geslachtsziekten De klassieke geslachtsziekten gonorroe en syfilis mogen by eenieder wel als bekend worden verondersteld. O m d a t beide zich de laatste Jaren in een toenemende populariteit mogen verheugen en ze van de 11 geslachtsziekten de 'gevaarlijkste' zijn, richten voorlichting en waarschuwende vinger zich met n a m e op deze twee. De andere twee klassieke geslachtsziekten, h e t ulcus molle (zachte sjanker) en h e t lymfogranuloma venerum komen In Nederland uiterst zelden voor (importziekten by voomameiyk zeelieden) en worden hier verder buit e n beschouwing gelaten. Minder bekend zyn de 'andere g e slachtsziekten', de Candida en t r i chomonas infecties (welke beide vaker voorkomen d a n de gonorroe), de schaamluis, de scabies en nog drie andere vormen van geslachtsziekten. Schema 1 gonorroe en syfilis

andere geslachtsziekten (door geslachtsverkeer verspreide infectieziekten by vrouwen in Engeland - 1971)

Hoe wordt iemand besmet? I n overgrote meerderheid gebeurt dit natuuriyk door geslachtsverkeer met een besmette partner. Een coitus met iemand die een besmetteUjke vorm van syfilis heeft, zal in ongeveer de helft van de gevallen tot een infectie leiden. By de gonorroe zyn deze getallen veel hoger, nameiyk 90— 100 pet. Maar ook by 'gewoon vryen', met n a m e oraal-genitaal (ofwel pypen) of manueel-genitaal (ofwel vingeren), kun Je by voorbeeld syfilis oplopen. Zelfs 'netjes' by elkaar slapen kan je s c h a a m luis opleveren of een tongzoen syfilis. Om je dus absoluut tegen allerlei geslachtsziekten te wapenen moet je eigenhjk overal afbhjven. Maar dan zou je om geen verkeersongeluk op te lopen je gehele leven thuis op Je krent moeten zitten. Een zeker risico loop j e overal in Je leven, m a a r in elk geval is het goed om er wet meer van te weten. Als je er m a a r tydig by bent, je goed laat behandelen f^n je partner(s) inlicht, is er n e t s aan de hand.

Voorkomen Omdat er in Nederland geen melJ ngsplicht bestaat, zyn we voor caJstlsche gegevens (behalve een

* '»««««rJ^W'.^ i#.=W5«feJi:,.«-»-«..^...t:.-Xg^.^... .., T

'S «a*/

uitgebi-eid onderzoek in 1967 door Bijkerk) op het buitenland aangewezen, waar uit alle landen een stygende frequentie van gonorroe wordt gemeld. Nadat geleideiyk na de tweede wereldoorlog (met ee nabsolute top in het voorkomen van geslachtsziekten) door intensievere bestryding met vooral penicilline de frequentie van gonorroe en syfilis in de jaren 50 een laagtep u n t had bereikt, t r a d d a a r n a weer een over de gehele wereld gesignaleerde styging op, welke nog steeds lykt voort te gaan. De optimisten zeiden halverwege de 50'er jaren d a t de geslachtsziekten praktisch bedwongen waren en In de toekomst in ons land even zeldzaam zouden zyn als byvoorbeeld de builenpest. Daarom werd het net van 56 Adviesbureaus voor de Geslachtsziektenbestryding geslecht. Tientallen bureaus werden gesloten. Wel wat overhaast, want n ^ 1960 begon er een geleideiyke styging van vooral gonoiToe. I n 1971 was h e t a a n t a l nieuwe gevallen van geslachtsziekten het aantal van 1946 gepasseerd. I n Engeland was 1970 voor de gonorroe h e t j a a r van de victorie. De verbreiding passeerde toen h e t niveau van de mazelen en werd daarmee n a de verkoudheid de meest voorkomende infectieziekte van Engeland. Opmerkehjk is, d a t het aandeel van de vrouwen in de laatste jaren stygt. I n verhouding neemt h e t a a n t a l geslachtsziekten by vrouwen sneller toe dan by m a n nen, z y lopen op vroegere leeftyd een geslachtsziekte op (6 van de 10 zyn Jonger d a n 24 j a a r ) en meer d a n de helft van de vrouwen met gonorroe weten niet dat zy deze ziekte by zich dragen omdat ze in het geheel geen verschynselen vertonen. Een tweede opmerkeiyk feit is, dat in verhouding h e t a a n t a l gonorroe gevallen veel sneller stygt dan de syfilis aanwas. Was de verhouding syfUls : gonorroe in 1948 nog 1 : la, In 1967 bedroeg deze in Nederland reeds 1 : 10 en in de USA was deze verhouding in 1971 reeds 1 : 25. Deze relatief sterke toename van gonorroe Is gedeelteiyk wel te verklaren uit de toegenomen promiscuïteit, h e t sneller wisselen van partner. By gonorroe is h e t reeds 2 ä 4 dagen n a de besmetting mogeiyk een a n der te besmetten, tegenover by syfilis na 3 ä 5 weken. G a a n we, als statistisch grapje er van uit dat een pas besmet individu zo snel als dat biologisch mogeUjk is weer een ander besmetten, d a n zouden er, voordat er één nieuwe syfilis patient by komt, reeds 512 gonorroe patiënten zyn. By 4 nieuwe syfUis gevallen zyn er d a n mmiddels 536 miljoen gonorroe infecties bygekomen. Een tweede factor is mogeiyk h e t ontbreken van een bloedreactie op latente gevallen van gonorroe (zoals de Wasserman-reactie voor syfilis)

de toename van het a a n t a l 'gelegenheidsprostituees', de relatief "hoge promiscuïteit onder homofielen en de toename van de promiscuïteit door h e t gebruik van de pil, hoewel de invloed daarvan wordt overschat^ LEEFTIJD Er bestaat een duideiyke relatieve (en absolute) toename van het aantal jeugdigen d a t geslachtsziekten oploopt (schema 2). Schema 2 <14 jaar 15—19 j a a r 20—24 j a a r 25—29 j a a r 30—39 j a a r 40—49 j a a r —>50 jaai

1,5 % 25 % ) 64 % 39 % ) 18 % 11 % 4 % 1,5 % (leeftydsverdeling van gonorroe patiënten in de USA - 1972).

De procentuele toename in de groep 15—24 jarigen bedroeg t u s sen 1967 en 1970 in de USA reeds meer d a n 50 pet., in Engeland verdubbelde het a a n t a l zelfs. 9 Juist ook onder studenten bes t a a t er een grote toename tot zo'n 25 pet. per j a a r , alhoewel juist studenten (theoretisch biykbaar) geacht moeten worden het meest van geslachtsziekten af te weten... GASTARBEIDERS Van de in 1967 in Nederland geregistreerde nieuwe gevallen van geslachtsziekten (by h e t verderop genoemde onderzoek van B y kerk) van 28pot. buitenlander, waaruit gevoeveUjk k a n worden afgeleid, dat h e t percentage geslachtsziekten onder gastarbeiders in Nederland behoorhjk hoog IS. I n de Amsterdamse poliklinieken is d a t ook duideiyk t e merken. Er zyn geen aanwyzingen d a t ze geslachtziekten in belangryke m a t e n a a r Nederland 'Importeren'. HOMOFIELEN I n Engeland is 4 op de 10 syfilis en 1 op de 10 gonorroepatienten homofiel en in de dichtbevolkte gebieden is dit zelfs 3/4 resp. 1/4 van de syfilis en gonorroe gevallen. Zonder overigens te willen foraliseren hjkt dit een gevolg te zyn van de grote m a t e van promiscuïteit in deze groep. PROSTITUTIE De prostitutie Is niet meer h e t grootste gevaar, waarschyniyk omdat zy zich wel bewust is van de risico's die zy loopt, als bescherming h a a r 'klant' een condoom omdoet en by de minste twyfel medische hulp zal inroepen. 'Het grootste gevaar zit t e genwoordig in de "amatrlce", het meisje dat slechts incidenteel en met steeds wisselende partner sexueel kontakt heeft,' zoals in de (door m a n n e n geschreven) literatuur wordt gemeld. Een duideiyke dubbele moraal wordt er d a n ten toon gespreid, terwyi dit bovendien door de feiten wordt weersproken: een onderzoek in Denem a r k e n by gonorroe patiënten onder de 20 Jaar wees uit, dat slechts 19 pet. van de meisjes de infecterende p a r t n e r korter d a n een week kende, terwyi dit percentage by jongens 67 pet. was.

OORZAKEN Als reden voor de sterke toename van geslachtsziekten zyn veel factoren a a n te wyzen, waarvan als voornaamste wel geldt de zich snel wyzigende opvattingen ten aanzien van de sexuallteit. Verder kunnen genoemd worden de toenemende verstedeiyking (drie kwart van de Nederlanders wordt besmet in de vier grote steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht), de styging van de welvaart (toerisme en vrye t y d ) .

Geschiedenis Op grond van enkele Bybelteksten neemt men wel a a n d a t de oude Joden wisten, d a t bepaalde ziekt e n door de byslaap konden worden overgebracht Deze m.l. weinig overtuigende teksten zyn t e vinden in Samuel I I : 3-29, w a a r in David Joab vervloekt en h e m n a a s t broodsgebrek, de dood door het zwaard, h e t op krukken lopen

ook iQog 'vloeiing' (gonorroe) of melaatsheid toewenst en in Leviticus 15 : 1-4, d a t over onreinheid by m a n n e n en vrouwen h a n delt en voorschriften geeft a a n een man die a a n een ziekeiyke vloeiing uit zyn vlees lydt. 9 Deze Bybelteksten hebben overigens wel h u n gevolgen gehad. I n de Griekse vertaling van de Bybel, de Septuagint, wordt h e t Hebreeuwse 'vloeiing' vertaalt met gonorrhoea. R u i m 600 j a a r later vertaalt de kerkvader, de heilige Hieronymus, in zyn ulgaat dit woord, op gezag van de beroemde Romeinse arts Galenus, met fluxus seminis ofwel z a a d vloed. Onder invloed van de tekstuitleg gaat men de etter van de gonorroe interpreteren als onvolkomen sperma en gaan sommigen in analogie met Sodom en G o m o r r h a van gomorrhoe spreken. 0 De n a a m syfilis werd h e t eerst gebruikt door een Italiaanse arts Glrolamo Pracastorio (1530) in een gedicht 'Syphilis sive Morbus Galliens'. Dit gedicht verhaalt de situatie op h e t eiland Haiti, waar Columbus het eerst in de Nieuwe Wereld aankwam. Op d a t eiland leefde een herdersknaap Syphilis, hoeder van een kudde van koning Alcithous. I n een droogteperiode kwam het vee om v a n dorst. SyphUis vervloekte de hemel en in h e t byzonder de zon. De zonnegod heeft hem hiervoor zwaar gestraft met etterige puisten en zweren en hevige pynen. Naar deze k n a a p zou de ziekte zyn g e noemd. De syfilis h a d echter nog vele andere namen. De F r a n s e n hadden h e t waarschyniyk h e t meest by h e t rechte einde; zy noemden het de ziekte van Napels. Verder kent men, naast de n a m e n syfilis, lues en h a r d e s j a n ker (van het Franse woord c h a n cre — zweer), nog zo'n 550 andere namen.

Nederlanders bevonden pet. m a n n e n en 26 pet. vt 9 Meer dan de helft van slachtsziekten komen voo 4 grote steden, namelgk van de syfilis I en II en van de gonorroe patiënten de plaats van besmetting dan komen de 4 grote st nog 'slechter' af: 3/4 van slachtszieken wordt hier Amsterdam spant wel dt 1/3 van alle besmettingen derland vindt hier pla 9 Als we de 'geslaclits dichtheid' bekyken, komt land er ten opzichte van landen nog gunstig van m a 3). Schema 3 syfilis (I en II) 1965 België Denemarken Finland Prankryk Noorwegen Zweden Engeland Canada USA Nederland (1967)

1,4 10,3 8,8 9,3 6,9 1 6,2 J 3,7 3,2 I 11,9 1 5 (aantal patiënten met ; en II) en gonorroe per lOl woners in enkele Euroil

0 De grote uitbraak van geslachtsziekten is begormen by uit het in 1492 pas ontdekte Amerika teruggekeerde Spaanse huursoldaten. Deze vormden een onderdeel van het leger van 36.000 huursoldaten en 800 puellae p u blicae, dat onder bevel van de Franse koning Karel VIII in 1495 voor Napels lag. Na ontbinding van dit leger verspreidde zich de ziekte met de werkloze soldaten over geheel Europa en bereikte in 1496 de Lage Landen. Men sprak over de Morbus Gallicus en later over Lues Venera (=:besmettelyke lustziekte), toen h e t verband met geslachtsverkeer bleek. 9 I n Nederland sprak m e n v a n 'grote pokken' in tegenstelling tot de Ti'aterpokken, de 'kleine pokken', die toen ieder kind in zyn Jeugd kreeg. Constantyn Huygens heeft het verschil tussen de kleine en grote pokken duideiyk gemaakt: of oud of jongh of ryck of bloote, met pocken moeter elck eens aen; Neel was te leeiyk voor de groote; de l'deine kost zy niet ontgaen.

Nederland Omdat er in Nederland geen a a n gifteplicht van geslachtsziekten bestaat zyn we voor betrouwbare gegevens aangewezen op een in 1967 verricht onderzoek van H. Bykerk onder Nederlandse a r t sen voor h u i d - en geslachtsziekten. Het betreft hier de nieuwe gevallen van gonorroe en syfUls (Ie en 2e stadium met tevens h e t 'vroeg 3e' stadium, welke laatste categorie we verder buiten beschouwing zullen l a t e n ) . 9 Van alle opgegeven nieuwe gevallen van geslachtsziekten betrof 8,5 pet. syfilis I en I I , 88,2 pet. gonorroe, 0,8 pet. h a d een dubbelinfectie en 2,5 pet. leed a a n vroege syfilis I I I . Van de gehele groep was 72 pet. Nederlander en 28 pet. buitenlander. Onder deze

Amerikaanse landen). De dichtheid in Nederls] varieert van plaats tot i de 4 grote steden is de dj per 100.000 inwoners hoog d a n in gemeentenin| der d a n 100.000 inwonersj de dichtheid in Noord-: m a a l hoger ligt dan in i LEEFTIJD Een vergeiyking tussen i tydverdeling in het onderaj Bykerk in 1967 en eenoij van de G G en GD in " In 1971 (schema 4) duldeiyke verschuiving n a a r de jeugdiger leefill| pen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen