Ad Valvas 1973-1974 - pagina 109

30 NOVEMBER 1973

21e JAARGANG — NUMMER 13

W E E K B L A D VRIJE UNIVERSITEIT

GASTHOOGLERAAR DAVID BOSCH:

'WIJ ZIJN HET DUNNE EIND VAN DE WIG' 'De boeken die ik bij de voorbereiding- van mijn colleges gebruikt heb «ijn inmiddels allemaal verbannen in Zuid Afrika en dat boek wat u me nu laat zien zal het land niet eens inkomen.' Zo begon het gesprek met prof. David Bosch, docent aan de Universiteit van Zuid Afrika, die deze weken een groot aantal gastcolleges geeft in Nederland. Het boekje dat volgens hem nooit in Zuid Afrika uitgegeven zal worden heet 'Je hoeft er niet geweest te zijn. Apartheid in praktijk'. Dat boekje doet niet anders dan op verschillende levensterreinen artikelen uit de Verklaring van de rechten van de mens te zetten tegenover driehonderd letterlijke citaten uit de huidige Zuidafrikaanse wetgeving. David Bosch doceert in Pretoria misslologie (zendingswetenschappen) aan een schriftelijke universiteit. En omdat hij schriftelijk is, mogen er blanken en zwarten studeren. Het is de enige universiteit waar dat toegestaan is. Van de tweeëndertigduizend studenten is vijfentwintig procent zwart. Bosch is naar Nederland gekomen in het kader van de culturele uitwisseling tussen Zuid Afrika en Nederland. Als missioloog heeft Bosch zijn aandacht sterk gericht op de zwarte theologie in Zuid Afrika. Daarover gaat ook het college dat ik bijwoonde. Er blijken elementen in voor te komen die ook ter sprake komen in het gesprek over apartheid en de rol die de universiteiten daarin bpelen.

Daarom eerst iets over deze theologie. Sfavenmentaliteit De 'Black theology of liberation' van de amerikaan James Cone is van de Verenigde Staten over komen waaien naar Zuid Afrika en kreeg daar verschillende mterpretaties. Sommige strommgen zochten het alleen in de bevrijding van de slavenmentaliteit: daarbij ging het om een existeren louter binnen de ruimte van de zwarte levensmogelijkheden. Anderen wilden het accent leggen op de verwerking van deze

door Maiirits Schmidt

('IJ')

zwarte theologie in de eigen, .ifrikaanse religies: "we worden lersmoord door westerse theologieën, die voor ons menselijke fabricaties zijn en dagelijks van mode veranderen.' Volgens Bosch zal de eigenlijke toekomst van de afrikaanse iheologie moeten liggen in de combinatie van de bevrijding van de slavenmentaliteit en het onderkennen van de sociologische verschillen tussen zwart en Llank, ook op levensbeschouwelijk en cultiu-eel terrein. Enkele elementen uit de zwarte theologie zijn: het te boven komen van de gedachte 'wit = waardevol', en daarnaar willen leven; verzet tegen 'tokenism', de neerbuigende vriendelijkheid

NBBS-VU RSA-barak, Boelelaan 1115 kamer 7. Tel. 020-48 38 90. Geopend m a t / m vrijdag 16.30-17.30 uur.

van de zogenaamde 'liberale' blanke, de integratie op blanke voorwaarden; gehoorzaamheid aan de eis van (oecumenische) eenheid met de blanke: voorwaarde daartoe is een gevoel van 'somebodyness' bij de zwarte, van waaruit hij op zijn beurt zending kan bedrijven onder de blanke; en tenslotte het verzet

tegen de piëtistische theologie van de blanke, die zich in de zending beperkte tot het zieleheil van de zwarte omdat hij zijn cultuur niet kende. In de evaluatie van zijn college legde Bosch er de nadruk op dat de zwarte theologie bepaald is door de sociale situatie en daarom niet als blijvend gezien moet worden. Het gaat om de zwarte bewustwording, maar daarna moet er gepraat worden over integratie, op voet van gelijkheid. In de discussie geeft prof. Bosch nog een toelichting waarom de zwarte de huidige liberale integratiepogingen verwerpt: De zwarte theoloog Baartmans verwerpt die omwille van de bewustwording, de eigen identiteit: 'Black man, you are on

WETENSCHAPSBUDGET 1974 Elk jaar verschijnt er een Wetenschapsbudget waarin de verantwoordeiyke minister — nu de minister van wetenschapsbeleid, de heer Trip — een overzicht van de door de overheid aan onderzoek en ontwikkeling uitgegeven middelen geeft. Meestal is dat een saai stuk, waarin veel tabellen en getallen voorkomen en waarin enig inzicht gegeven wordt in een aantal onderzoeken door de overheid gesteund. Het Wetenschapsbudget heeft als functie het parlement ihzicht te schaffen hl het wetenschapsbeleid van de regering, maar veel meer dan een verzameling woorden is het wetenschapsbudget nooit geworden. Hoewel de wetenschap in al zijn facetten grote invloeden heeft op de samenleving en tegelijkertijd die samenleving de gang van de wetenschap sterk beïnvloedt, hebben deze inter-acties zich meestal buiten de volksvertegenwoordiging afgespeeld. Politieke partyen hebben zich tot nu toe verre gehouden van het wetenschapsbeleid. De regering, de verantwoordelijke ministeries, de Baad voor het Wetenschapsbeleid, de Koninklijke Akademie van Wetenschappen, de universiteiten, ZWO en TNO zorgden goed voor het onderzoek! De wetenschappelijke gemeenschap weet wat het beste is en waarom zouden de politici zich daarmee bezig houden. Het is ook niet mogeiyk uiteraard dat het parlement zich bezig zou houden met de precieze inhoud van het onderzoek dat zich in de veelheid van onderzoeksinstituten in nederland afspeelt. Maar dat wil niet zeggen dat het parlement het onderzoek en de onderzoekswereld als een heilige koe dient te beschouwen. Nu is er de laatste Jaren een groeiende maatschappelijke en politieke belangstelling voor het onderzoek. Deze belangstelling is o.a. zo groot geworden omdat aan de ene kant de kosten aan dit onderzoek verbonden nogal toegenomen zijn, maar aan de andere kant ook omdat het groeiend besef dat de resultaten van het onderzoek niet altyd positief zyn en dat de wijze waarop de onderzoekswereld bygedragen heeft en kan bydi-agen aan de

maatschappeiyke ontwikkelingen aan een radikale herziening toe is. Vergeiykt men dit wetenschapsbudget met die van de afgelopen jaren, dan valt het op dat er een begin gemaakt wordt met een doorbreking van het isolement van het onderzoek. De overheid begint zün passiviteit te verliezen. Het volgende citaat geeft dat enigszins aan: 'Als voorbeelden (van beleidsonderbouwend onderzoek, dat wil zeggen onderzoek dat de overheid zal gebruiken voor het ontwerpen en uitvoeren van zyn beleid) kan worden gedacht aan een versterking van de wetenschappeiyke basis voor een structureel werkgelegenheidsbeleid, aan onderzoek dat verband houdt met de van vele zyden gesignaleerde schaarste aan grondstoffen, energie en i-uimte, aan onderzoek met betrekking tot het wonen, aan onderwysresearch, aan onderzoek met betrekking tot de vryetydsproblematiek. Wat dit laatste betreft kan de wetenschap een byzondere rol vervullen omdat een popularisering van de wetenschap, het bevorderen van zelf onderzoeken, het leren omgaan met de wetenschap, zoals thaus reeds door verschillende organisaties wordt nagestreefd, een belangryke directe en praktische bydrage tot de vryetydsproblematiek kan leveren. Andere voorbeelden zyn het onderzoek naar de mogeiykheden die schaalverkleining zouden opleveren, onderzoek naar de verschillende aspecten van gezondheid en het milieu, van Jeugdcriminaliteit, van bejaardenzorg, specifieke problemen van de middenstand.' Hoewel vrywel elke aandachtige ki-antenlezer deze lyst ook op had kunnen stellen en het dus niet zo verwonderiyk is dat de overheid dit ook allemaal opgemerkt heeft, zou het toch wel eens kunnen zijn dat dit de aanzet is voor een aantal fimdamentele veranderingen. Het is dan wel te hopen dat de overheid in het entameren van onderzoek in deze sectoren een les trekt uit de ervaringen met het besteden van gelden uit de beleidsruimte. Deze gelden zyn voor een groot deel terecht gekomen by op zich

DR. M. BAX: Politiek in Patrickville (p. 6) (foto Hans v. d. Boogaard, your own!' Dat doet hij om als gelijke te kunnen praten. Spiegelbeeld Het is duidelijk dat het Bosch daarom ook gaat: Integratie op basis van gelijkwaardigheid. Merkwaardigerwijs gelooft hij daarmee een man van het midden te zijn. Aan de ene kant de regering met zijn apartheidpolitiek, aan de andere kant de militante, radikale zwarte oppositie: 'deze groepen zijn als

door C. van den Berg (UK) zelf wel nuttig onderzoek, maar ook onderzoek dat men zou kunnen omschryven als normaal, hooggespecialiseerd onderzoek, dat toevallig niet op de normale wyze gesubsidieerd wordt. De afstand tussen de overheid en de onderzoekswereld is byzonder groot. De minister kondigt aan dat hy zeer aktief de onderzoekswereld zal consulteren en volgend jaar met een beleidsnota zal komen om zijn ideeën over de structuur van de onderzoeksorganisaties en over het door de overheid te voeren wetenschapsbeleid nader uiteen te zetten. Nu is een van de grote moeiiykheden dat we eigenlyk zo weinig weten van de nederlandse onderzoekswereld. Er zyn veel rapporten, maar die bevatten in de regel niet veel specifieke informatie. De bestuurderen van de diverse wetenschapsorganisaties weten uiteraard veel, maar staan dikwyis erg los van hun achterban en hebben ook de, dikwüls begrypeiyke, neiging alles vanuit hun eigen positie te bekyken. Het zou daarom wel eens nuttig kunnen zyn als de minister een aantal onafhankeiyke onderzoekers zou vragen hun ideeën over de toekomst van het wetenschapsbeleid en over de organisatie van de onderzoekswereld uitvoerig op papier te zetten en het liefst in boekvorm te publiceren. Het moet niet zo moeiiyk zyn daar geld voor te vinden op de begroting. Deze wyze van werken is in ieder geval goedkoper dan het Inhuren van een organisatiebureau. De imiversiteiten, waarin nu het denken over deze zaken ook op gang komt kunnen en moeten een zeer belangryke bydrage leveren, maar laten we dan duideiyke taal gaan gebruiken en zovel mogeiyk vaagheden veiinyden. Enkele kwantatleve gegevens

1. Verwachte uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in 1974: 3.817 miljoen gulden, waarvan 1.770 door de ryksoverheid en 2.047 door het bedryfsleven. 2. In 1968 waren de totale uitgaven, overheid en bedryfsleven: 2,2 pot. van het Bruto Nationaal Product, in 1974 is dat 2,0 pot, dus

spiegelbeeld hetzelfde', zegt hij. Zelf is hij lid van de politieke beweging 'Verllgte Aksie', waarin blanken en zwarten participeren In een politieke partij mogen zwarten en blanken niet samen deelnemen, en daarom is het een beweging. 'Als de regering dat wil verbieden moet er eerst een nieuwe wet aangenomen worden," zegt prof Bosch. 'We

Vervolg op pagina 2 een relatieve daUng. Deze relatieve daling is by het bedryfsleve.'i groter dan by de overheid. 3. De ontwerpbegroting van 197'j is voomameiyk een voortzettir" van die van 1973, Gezondheidszor-; en ZWO sty gen relatief. Landbouw en Industrie en Handel dalen. 4. Wat betreft de gi'ote technologische projecten houdt de oveiheid zich bezig met: het UI tracentrifugeprojekt, het snelle natrium-gekoelde reactoren-projekt, de Astronomische Nederlandse Sa telliet, de luchtverkeersleidingssatelliet, het Space-lab-programma, het telecommunicatie-satelliet programma, de li3S-draagraket-programma, en het Fellowship Projekt van Pokker/VWF. Een zekere eenzydigheid valt op. Kwantitatieve of eventueel kwalitatieve beschouwingen over het nut van onderzoek komen nauwelyks voor in het wetenschapsbudget.

Eindredafctie: Hans Bos, Jan Verdam. Medewerkinir: Bureau pers en voorlichting. Bedaktie-adres: De Boelelaan 1105 Postbus 7161 Amsterdam, telefoon 482671. KopU, niet bestemd voor de mededelingeittubriek, moet (getypt) uiteriyk maandagmorgen om 10 uur binnen zyn. Advertenties: J, G. Duyker, Amsterdamseweg 397, Amstelveen. Postbus 228. Tel. 020-43 2615; bgg 43181«.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen