Ad Valvas 1974-1975 - pagina 318

r

Het parlement mag het thans zeggen, na jaren

vanuit de bezuinigingspolitiek be­ kijken. Twintig procent zou men kunnen bezuinigen, was op een ge­ geven moment de verwachting. Vervolgens kreeg men meer oog voor de toeloop van het grote aan­ tal studenten. Trots wordt dit door minister Van Bij de komst van De Brauw op het Kemenade en staatssecretaris Klein departement waren er in feite op in de nota naar aanleiding van het de herstructurering twee opties. D e eindverslag over de herstructurering ene werd vertegenwoordigd door naar voren gebracht. Dat was don­ prof. Posthumus. Hij ging er van derdag voor Pasen. Nog geen week uit dat wie te veel ineens wil, niets daarna, de dinsdag na Pasen, kwam bereikt. Eerst de herstructurering een werkgroep van de A cademische doorvoeren, dan kan er wel verder Raad bij elkaar om het allerlaatste gekeken worden naar een integratie commentaar op de herstructurering van het hoger beroepsonderwijs. De op te stellen. De nota van de be­ andere optie voni^ zijn voorstanders windslieden was ook het laatste bij mensen als de hoogleraren De stuk dat zij produceerden voordat Moor, Wiegersnja en De Groot. Zij het wetsontwerp herstructurering maakten deel uit van een commis­ plenair im het parlement behandeld sie die zich bezig hield met de uit­ wordt. De werkgroep van de A R breiding van het wetenschappelijk kwam uiteindelijk met een ontwerp onderwijs. Zij wilden ineens een brief aani.de Tweede Kamer. Daar­ ruim en gedifferentieerd hoger on­ in sprak de A R als zijn mening uit derwijs. Dit moest er eerst komen, „dat de discussie van de afgelopen daarna zou de herstructurering van acht jaar heeft geleerd dat het het hoger onderwijs aan de beurt wetsontwerp in deze vorm niet het komen. geëigende' middel is voor de be­ Door ziekte van prof. Posthumus oogde doeleinden, en dat aan haar in de zomer van 1971 verwierf de andere alternatieven, zoals op ver­ richting De Moor bij De Brauw een schillende manieren vanuit de in­ grotere aanhang. Vooral omdat De stelilngen voor wetenschappelijk Brauw graag in grote lijnen dacht, onderwijs en vanuit de Tweede Ka­ ­sprak zo'n gigantische operatie hem mer is aangegeven, de voorkeur zou wel aan. Na terugkomst van Pos­ behoren te worden gegeven." Een thumus herstelde deze de oude be­ minderheid uit de werkgroep wil leidslijn, maar ging tevens met De het wetsontwerp daarom verwer­ Brauw aan het werk om gedachten pen. ^ over een geïntegreerd stelsel van Deze tegenstelling tussen de ge­ ~ " hoger ondel wijs op papier te zetten. dachten van het departement en de De tegenstelling bleef echter be­ universiteiten zelf heeft de discus­ staan. sie over de herstructurering vanaf Maar terug naar het begin van de het begin gekenmerkt. Men was het werkzaamheden van 'prof. Posthu­ nooit eens, men is het nooit eens mus. Eigenlijk is hij het met de stu­ geworden en men zal het ook nim­ denten en universiteiten vanaf het mer eens worden. Te meer daar de begin niet eens kunnen worden. discussie zich nu teruggetrokken heeft op door dogma's afgescherm­ „De conclusie moet toch wezen, de stellingen. dat de vragenstellers de achter­ grond, de levens­ en wereldbeschou­ In de loop van vele jaren is de wing, de onderwijsdeskundige en herstructurering trouwens aanzien­ wetenschappelijke opvattingen van lijk van karakter veranderd. Maar waaruit de nota geschreven is, niet liefst vier verschillende bewindslie­ hebben verstaan." Zo reageerde den hebben er hun goede zorgen prof. Posthumus op de eerste kri­ aan gegeven. Veringa begon met de tiek die van studentenzijde ftaar vo­ aanstelling van prof. Posthumus als ren werd gebracht op zijn voorstel regeringscommissaris. Deze bereid­ om tot een herstructurering van het de de herstructurering voor. Na vier wetenschappelijk onderwijs te ko­ jaar regering­De Jong lag het wets­ men. Het gebeurde enige dagen na ontwerp op tafel. In de zomer van het uitkomen van zijn eerste nota 1971 nam De Brauw het wetsont­ „De universiteit — doelstellingen, werp met enthousiasme over. Wel funktie, structuren" eind oktober kwam hij met wat kleine wijzigin­ 1968. Vanaf dat mbment was'het gen. Na de ministercrisis een jaar de bedoeling dat de discussie over daarna was het Van Veen die zich deze nota bezit zou nemen van de aan de herstructurering ging wij­ universiteiten. Dat lukte wel aardig. den. Dat mocht maar een jaar zo In antwoord op de vraag of er in zijn. Toen kwam Van Kemenade de loop der jaren veel veranderd is aan de beurt, die het genoegen zal aan zijn onderwijs­filosofie, maakt smaken, naar het zich laat aanzien, prof. Posthumus na drie jaar dis­ het wetsontwerp over de eindstreep cussie in een interview in Trouw te krijgen. In welke vorm is nu nog van 11 februari 1972 zelf de balans niet duidelijk. op: „Sommige dingen ben ik wel Het meningsverschil stond al aan anders gaan zien, maar de hoofd­ de wieg van de herstructurering. Op lijnen zijn wel gelijk gebleven." bijeenkomsten van deskundigen in het midden van de jaren zestig was er de tegenstelling tussen de men­ Lange geschiedenis > sen die het oude doctoraal wilden handhaven en er waren voorstan­ Beide citaten liggen zo'n beetje in ders van het Engelse systeem van eikaars verlengde, maar wel geen de tweetraps studie. Het resultaat enkele student zTal zich de moeite was dat Posthumus uiteindelijk getroost hebben eerst de problema­ kwam met een voorstel dat de tiek van de herstrukturering in de oude doctorale studie handhaafde, vingers te krijgen en er over te dis­ maar aan zowel de studie­ als de cussieren, om na afloop te horen cursusduur werden stringente be­ dat de regeringscommissaris er veel perkingen gesteld. van geleerd heeft, maar dat zijn ideeën onverkort gehandhaafd zijn. Toch was deze gang van zaken te Probleem studenten voorzien. _ De bezinning over veranderingen in De herstructurering van het weten­ het wetenschappelijk onderwijs was schappelijk onderwijs vloeit voort in die dagen vooral ingegeven door uit de maatschappelijke ontwikke­ het probleem van het grote aantal ling. Een van de voornaamste ele­ studenten dat begon, maar de eind­ menten daarin is de behoefte van streep niet haalde en door het p r o ­ ^ de maatschappij aan geschoolde bleem van de lange studieduur van krachten. Deze behoefte is niet van de studenten die wel slaagden voor de laatste tijd. De verwetenschap­ het doctoraal. De oplossing van pelijking van de maatschappij heeft Posthumus was dan ook een oplos­ weliswaar de laatste jaren een enor­ sing voor deze problemen. me vlucht genomen, maar kwam In de loop der jaren ging men ech­ direkt na de oorlog al op gang. Van ter anders tegen de herstructurering die tijd dateren ook de voorstellen aankijken. De groei van het aantal tot herstructurering van het weten­ studenten bleef al maar meer toe­ schappelijk onderwijs. nemen dan de verwachtingen en de In 1949 kwam de zogenaamde com­ kosten van het wetenschappelijk ste­ missie­Reinink tot de conclusie dat gen evenredig. Eerst wekten de stij­ de lemeenschap behoefte heeft aan gende kosten veel zorg. Langzamer­ twee soorten afgestudeerden: een hand ging men de herstructuering kleine groep, die de wetenschap be­ „De ondergetekenden zijn van mening dat met de nu ingevoerde wijzigingen aan vele bezwaren in univeristaire kring tegemoet gekomen is."

oefent, en een veel grotere om meer op de maatschappij gerichte func­ ties te vervullen. Deze splitsing van de universitaire opleiding heeft men in de loop der jaren via het baccalaureaatsexamenr­proberen te realiseren. De mogelijkheid een der­ gelijk examen af te leggen werd in 1960 in de wet opgenomen. De mis­ lukking was enorm. Voor zover studenten deze richting al kozen was het ook nog zo dat de meesten na hun baccalaureaatsexamen door­ gingen voefrhet doctoraal. D e roep om verkorting van studie­ duur kwam vooral uit het bedrijfs­ leven. Door de studentenoppositie werd dit gezien als een behoefte van de grote ondernemingen aan jonge plooibare academici, die een veredelde soort beroepsopleiding hadden genoten, waaruit de weten­ schappelijke opleiding was wegge­ srveden. Dit laatste vooral om het kritisch vermogen van de toekom­ stige bedrijfsmanagers onder de maat te houden: vakidioten zouden door het bedrijfsleven het meest op prijs worden gesteld. Nadat de mislukking van het bac­ calaureaat overduidelijk was gev/or­ den, belegde minister Diepenhorst in zijn ministeriele nadagen in '66­ '67 een bijeenkomst met een aantal deskundigen om na te gaan wat er nu gedaan moest worden. Onder hen bevond zich prof. Posthumus. Kort na de kabinetswisseling in april 1967 herhaalde minister Verin­ ga een dergelijke bijeenkomst. Van­ wege zijn eigen ondeskundigheid werd prof. Posthumus als voorzitter gevraagd. In de troonrede 1967 maakte het kabinet de te benoemen regeringscommissaris voor het we­ tenschappelijk' onderwijs bekend: prof. Posthumus. _ De eerste nota was er binnen het jaar. Wat daar in stond zal nauwe­ lijks een verrassing geweest zijn. Posthumus­ideeën waren niet onbe­ kend. In 1964 was hij voorzitter ge­ weest van de commissie „Studie­ duur" van de A cademische Raad en in maart '67^ had hij een viertal zeer de aandacht trekkende artike­ len geschreven in de N R C . Hierin vindt men al de grondgedachten van de latere voorstellen. A chteraf lijkt de conclusie onontkoombaar dat op zijn minst de contouren van de herstructurering al vanaf Posthu­ mus' benoeming ^­aststonden. De onderwijsfilosofie is gedurende het eerste jaar geformuleerd en met alle ambtelijke instanties zal wel overlegd zijn over de precieze uit­ werking van de contouren.

Spraakverwarring Op zich is er op deze methode niets aan te merken, maar in de

jT«!

t­

Posthumus:

voorbereider

wetsontwerp.

loop van de discussie zal er wel eens iemand geweest zijn die het idee had dat er met argumenten nog heel wat aan de plannen te veranderen was. Iets anders zal daarbij ook wel een rol gespeeld hebben. In de artikelenreeks in de N R C merkt Posthumus op dat in Nederland al 50 jaar wordt geroe­ pen om verkorting van de cursus­ duur. Maar in al die tijd is daar niets van gekomen. Heel wat po­ tentieel verzet heeft in de discus­ sies stoom kunnen afblazen. Hoe vast de zaken echter van te voren al lagen en hoe zeer met name de studentenoppositie een tijd lang met een schijngevecht bezig is geweest, wordt wel aangegeven door het citaat een aantal alinea's terug. De daar geconstateerde spraakverwar­ ring is in de hele discussie niet op­ gelost. Die woorden werden gesproken op een congres dat enige dagen na het verschijnen van de" eerste nota in Nijmegen werd gehouden. Wat toen nog de „kritische universiteit Nij­ megen" heette, zette in een pamflet de bezwaren uiteen. „De nota­Pos­ thumus, waarop de Nederlandse onderwijswereld een jaar heeft moeten waAten, is een enorme te­

Laatste wijzigingen in wetsontwerp samengevat De laatste wijzigingsvoorstellen met betrekking tot het wets­ ontwerp herstrukturering van minister Van Kemenade en staatssecretaris Klein komen samengevat op het volgende neer: 9 De kursusduur van de universitaire studies wordt tot ten hoogste vijf jaar (was vier jaar) verlengd. Op grond van her­ programmering wordt dan per studierichting bepaald wat de exacte kursusduur zal zfln. De minister kan ontwerp­program­ ma's toetsen als er meer dan vier jaar mee gemoeid is. 9 De inschrijvingsrechten worden versoepeld in die zin, dat een student die het extra­jaar voor de propedeuse niet of maar gedeeltelijk gebruikt heeft, dat jaar mee ^ mag nemen naar de doktorale fase. Tot dusver werd een jaar extra voor het afron­ den van de propedeuse gegeven en een ander jaar voor het dok­ toraal. — # De mogeiykheid wordt nu opengesteld dat studies ook nieuwe postdoktorale beroepsopleidingen kunnen aanvragen voor zeer specifieke beroepen, waarvoor al van het begin van de beroeps­ praktqk specialistische kennis en vaardigheden nodig zijn. 0 De wet dient pas van kracht te worden in 1978, naäat er ruim tqd is gegeven voor herprogrammering. In bepaalde gevallen — wanneer nieuwe ontwerpprogramma's worden gevraagd — zal de invoering een jaar later plaatsvinden.

leurstelling. De van ethiek do spekte praatjes, ( . . . ) staan in g enkele verhouding tot de giasha technocratische voorstellen die deze week heeft gepresenteerd. zwaar werd gemaakt tegen de wezigheid van een nieuwe anal van de universiteit en tegen de f praedeuse als een geschikt ,ekl middel. „De grote vondst van P thumus is een handigheidje: de n lukte baccalaureaatsopleiding k een andere n^am, en wordt kroond met een maatscliappe aanzien en de earning power vc nende titel van doctorandus". I pamflet concludeert, tenslotte' feite zijn voorstellen door en ii technocratisch en afgestemd op huidige behoeften van overheid bedrijfsleven." Dat de Posthumus­opleidmg wat opgepoetste baccalaiireai opleiding zou zijn is even vaak o kend als door anderen opgemei Toch is het verschil niet meer. dat voor het doctoraaUnieuwes de civiele rechten, zoals bijvo beeld de onderwijsbevoegdheid,! vastgesteld, terwijl dat voor baccalaureaat niet h e t geval w Het voornaamste element m voorstellen van Posthumus is het wetenschappelijk onderwijs de tijd gestructureerd wordt. I betekent weliswaar disciplinen van bet wetenschappelijk onder» en het laten verdwijnen van stuk vrijheid, maar op. zich 1 hiertegen geen bezwaar woiden maakt. Het wetenschappehji^ oud wijs was nog een van de wem vormen van onderwijs die structurering in de tijd kende. In loop der jaren zijn er echter tó! de voorstellen van Posthumus, na de bezwaren die er vanaf het al waren en die in het geciteei Nijmeegse pamflet naar voren men, een flink aantal bijgeVoma

Onderzoek „Universitair onderzoek en unit sitair onderwijs zijn Schering en slag van hetzelfde weefsel. " draden kunnen worden ondersé den; zij kunnen niet worden scheiden zonder vernietiging van structuur." A ldus de eerste zim

\

van de eerste nota­Posthumus. I aan Posthumus gericht verwijt' zijn voorstellen het onderzoek v de universiteit zou doen veidwij« werd in het verleden beantw" mét bovenstaand citaat. Dal het» de wetenschap aan de univeriste» na de invoering van de we'»

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen