Ad Valvas 1974-1975 - pagina 39

AD VA LVA S — 13 SEPTEMBER 1974

3

ZUIDELIJK A FRIKA ­KONGRES:

BLANKE WELVAART DOOR ONDERDRUKKING ZWARTEN

HERBERT

PETER

CHITEPO

1890 begon Rhodes a a n de ver­ overing, en begon meteen stukken grond uit te delen aan huurlingen. De A frikanen werden tot land­ arbeiders en pachters gedegra­ deert. Opstanden werden door su­ •perieure bewapening neergeslagen. I n 1914 moest de Britse overheid zelfs ingrijpen om te zorgen dat er tenminste nog een beetje l a n d voor de A frikanen over bleef. A lles wat er gebeurde was er op gericht de blanken in een betere positie t e brengen. Dat is dan ook de wortel v a n h e t verzet. N a de Tweede W e ­ reldoorlog werd een a a n t a l or­ ganisaties opgericht die op wilde komen voor de rechten van de zwarte bevolking. Steeds als deze bewegingen teveel a a n h a n g kregen werden 'ze ver­ boden. V a n d a a r dat In 1963 de ZANU werd opgericht, die in onderhandelen geen heil meer zag, m a a r besloot t e g a a n vechten voor de rechten van de A frikaanse be­ volking. De ZA NU zag de onderdrukking van de zwarte bevolking ook niet langer meer als louter h e t gevolg van racisme, m a a r ook als uitbui­ ting in kapitalistiese zin. De ZA NU heeft dan ook een demokraties en sosjalisties program; vanaf h e t begin was ze op twee nivo's ge­ organiseerd: de officiële partij tüe de bevolking ging mobiliseren, en de ondergrondse die de gewapen­ de strijd ging voorbereiden. Op h e t ogenblik is een groot gebied in het noordoosten bevrijd, waar het regiem van Smit alleen nog via terreuraksies v a n zich l a a t blijken.

Dit was h e t t h e m a van het Zui­ delijk­Afrika kongres d a t dit j a a r op vrijdag 6 en zaterdag 7 sep­ tember in de aula van de VU werd gehouden. Zondag was er voor mensen die zich in Nederland met aksies rond Zuidelijk A frika bezig­ houden nog een werk­kongres in de sociëteit op Uilenstede. De or­ ganisatie was in h a n d e n van de Anti­Apartheidsbeweging Neder­ land, h e t A ngola Comité en de werkgroep Zuidelijk A frika A m­ sterdam, waarbij werd samenge­ werlït met h e t buro buitenland en de disputorem'aad van de VU. Vrijdagavond werd in de inleiding van Jacques Meerman aangegeven hoe m e n het verband tussen a r ­ beidersstrijd en vrijheidsstrijd ziet; het apartheidssysteem is niet een systeem van gescheiden geiyke ontwikkeling, m a a r een systeem dat de blanken welvaart brengt dooi­ de onderdrukking v a n de zwarte bevolking. D a a r o m is h e t verzet van de gekleurde' bevol­ kingsgroepen tegen h u n misera­ bele werk­ en woonomstandig­ heden niet alleen een strijd voor verbeterinè van h u n bestaan, m a a r ook een strijd tegen h e t apartheidssysteem. V a n d a a r d a t de arbeidersstrijd goed aansluit bij de gewapende strijd tegen de blanke minderheidsregiems in Zuidelijk A frika. D a a r n a was h e t woord a a n Reg September, iemand die in zijn ge­ boorteland Zuid­A frika als kleur­ ling t e boek staat, en die dit land wegens politieke activiteiten heeft moeten verlaten. HiJ is vertegen­ woordiger van h e t A frican N a ­ tional Congress (A NC) in Londen. Hij wees er op d a t Zuid­ A frika een enorm belangrijke positie i n ­ neemt in h e t imperialistiese sys­ teem: Zuid A frika neemt 75% van de goudproduksie in de kapitalis­

tiese wereld voor h a a r rekening, en beschikt over vele andere delf­ stoffen, terwijl er tevens enorme buitenlandse investeringen in ZA gedaan zijn, die daar een der hoogste winstpersentages ter we­ reld halen (dankzij de hongerlo­ nen die a a n de zwarte arbeiders worden betaald.) Hij wees er hier­ bij op dat een isolatie van Zuid­ Afrika, en dus een stopzetten van de buitenlandse investeringen een grote steun in de strijd zou zijn, dit l.t.t. D h r van der Meer van h e t christelijk werkgeversverbond. Naast de arbeidersstrijd voert het ANC een gewapend strijd omdat ze niet gelooft dat alleen door stakingen de struktuur van de maatschappij t e vei­anderen zal zijn. Een optreden van de muziekgroep 'De Volharing' besloot deze avond van h e t kongres. De volgende ochtend was er een lezing door Breyten Breytenbach die vooral gmg over de afschuwe­ lijke woon­ en werkomstandighe­ den van de zwarte bevolking, die de achtergrond en de reden vor­ men voor het toenemende verzet van de zwarte bevolking, 's Mid­ dags werd er een film vertoont: 'The last grave a t Dimbaza', in 1973 illegaal opgenomen door l e ­ den van h e t Pan­A fricanist Con­ gress ( P A O en die de verschillen in levensstandaard voor blanken en zwarten in Zuid A frika zeer duidelijk schildert, en tevens liet zien wat voor afschuwelijke toe­ standen er heersen in hervesti­ gingsgebieden (in dit geval Dim­ baza) • waar de afrikanen n a a r toe gestuurd worden die in het produksieproses geen plaats meer hebben. Zaterdagochtend werd er ook ge­ sproken over de rol van de vak­ beweging t.a.v. Zuidelijk A frika.

Daarbij waren twee mensen van de Nederlandse vakbeweging u i t ­ genodigt: Nel Tegelaar, hoofdbe­ stuurslid van het N W , en Theo Lohuis, stafmedewerker van de Stichting Ontwikkelingssamen­ werking Vakbeweging. (SOSV) De ingang voor de vakbewegingen om zich met de problematiek b e ­ zig te houden zijn de slechte werk­ omstandigheden van de zwarte werknemers in Zuid A frika, en bijv. het feit dat zwarte werkne­ mers zich niet mogen organiseren. I n 1966 is Zuid A frika uit de in­ ternationale arbeidersorganisatie gestoten, en in 1973 werd een a a n ­ tal scherpe resoluties aangenomen, waarin de wantoestanden in ZA veroordeelt werden. Nationaal werd door de vakbon­ den gewerkt op het gebied van investeiingen­ en emigratiepoli­ tiek. A an investeringen in Zuid Afrika wil m e n een a a n t a l bin­ dende voorwaarden stellen t.a.v. de arbeidsvoorwaarden en het op­ heffen van de apartheid in de on­ derneming. I n september 1973 zijn 80 firma's aangeschreven die belangen in Zuid A frika hebben, om te infor­ meren hoe h e t in h u n bedrijven zit met de apartheid. De reaksies varieerden v a n : niet reageren, ontkennen van de belangen in ZA , tot het weigeren de vakbond in­ formatie te verschaffen over de situatie in h e t buitenland. SOSV: in 1972 is de vakbeweging gestart met een projekt om de le­ den mformatie te verschaffen over de relatie tussen de arbeiderssi­ tuatie in het westen en in de der­ de wereld, om zo solidariteit te kweken; daarmee loopt de Neder­ landse vakbeweging internationaal gezien voorop. I n de diskussie die volgde werd er nogal wat kritiek geleverd op de vakbeweging, in

Vervolg van pagina 2

burgemeester bij wie ze een stuk m a c h t zien, waar ze n a a r toe k u n n e n gaan. M a a r in h e t huidige systeem is deze m a n te ambtelijk, te bureaucratisch; ook hij is spe­ cialist geworden, de bestuursdes­ kundige. Sytze P a b e r wil n a a r een burgemeester toe, die als h a n d ­ langer fungeert van de burger in de bureaucratie. Een m a n , die kennis heeft van de bureaucrati­ sche spelregels, die de mensen in d a t systeem kent, m a a r die zeer duidelijk voeling houdt met de be­ volking en prestige heeft n a a r twee kanten. Daarvoor is h e t vol­ gens Paber nodig d a t er bestuurs­ organen ( gewesten of provincies nieuwe styi) tot stand komen, die duidelijke ordeningsbevoegdheden hebben voor een samenhangend gebied. Niet technische m a a t s t a ­ ven moeten de p l a n n e n voor een nieuwe bestuurlijke vormgeving beheersen, m a a r die vormgeving moet vooral worden bezien in h e t licht van mogelijkheden om t e ­ genwicht te bieden tegen de ster­ ke centralisatie op rijksniveau. Door nu ordenende t a k e n officieel t e concentreren bij een bovenge­ meentelijk bestuursorgaan wordt de burgemeester als promotor (enigszins) de wind uit dé' zeilen genomen, een ontwikkeling die in overeenstemming zou zijn met de veranderde inzichten t e n aanzien v a n de gemeentelijke autonomie. Het doelmatig functioneren van de overheidsorganisatie is ermee gediend, terwijl bovendien een wisselwetkingsproces op gang k a n komen tussen bestuurden en b e ­ stuurders in gewestelijk verband. F a b e r acht h e t niet ondenkbaar d a t dan by de vervulling van h e t burgemeesterschap de rol van eerste burger meer op de voor­ grond komt te staan. Het burge­ meesterschap zal zich, vindt hij, moeten ontwikkelen tot een com­ munalistisch 'bruggehoofd' bin­ nen de bureaucratie. Verkiezing van de burgemeester zou daarbij tot gevolg hebben, d a t de banden m e t de bovengemeentelijke bu­ reaucratie grotendeels worden doorgesneden, waarmee de grote attractie van h e t burgemeesters­ a m b t (de schakelfunctie tussen

h e t communalistische en bureau­ cratisch subsysteem) verloren zou gaan. Faber wijst rechtstreekse verkie­ zing van de burgemeester om die reden af. Hij wil een benoeming door de Kroon, waarbij zowel de Commissaris der koningin als de gemeenteraad een aanbeveling mogen indienen. Behalve door de De in Groningen zetelende A fde­ twee opzichten onaangename ge­ Kroon moet de burgemeester dan ling Rijksstudietoelagen heeft de­ volgen: ook door de r a a d moeten kunnen ze zomer een onverwachte s t u n t a. faculteiten en studentendeca­ worden ontslagen. Tenslotte moet uitgehaald; men heeft medio a u ­ nen kregen vele telefoontjes de burgemeester d a n recht h e b ­ gustus keimisgevingen uitgezon­ v a n studenten, die geheel ten ben op een 'passende' rijksfunctie den, waarin te lezen stond, welk onrechte de indruk hadden ge­ als hij gedurende een bepaalde toelagebedrag de ' geadresseerde kregen, dat veel te laat of nog periode (Faber noemt bijvoorbeeld student 'EVENTUEEL' zou k u n ­ helemaal niet over h u n studie­ 12 jaren) in dezelfde gemeente nen krijgen. I n de meeste geval­ vorderingen was gerapporteerd. zijn ambt vervuld heeft en even­ len was namelijk enkel en alleen D a t veroorzaakte enige onnodi­ eens als hij door de r a a d wordt nog m a a r h e t financiële aspect ge belasting m a a r een kwalij­ ontslagen. Drs. Faber hecht veel van de toelage­affaire bezien, dus ker effect .was, d a t wantrouwen belang a a n benoeming door de de gegevens omtrent het inkomen kon worden gewekt t.a.v. de Kroon, omdat de hogere overheid van de ouders, gezinssamenstel­ zorgvuldigheid waarmee deze d a n belang houdt by burgemees­ ling e.d. belangen behartigd plegen t e tersbenoemingen. Overigens gaat Aan de h a n d van die gegevens worden. drs. Paber er vanuit d a t commis­ werd a a n de student voorgerekend saris en r a a d overleg plegen over b. studenten, die vreesden, dat de lloe hoog de toelage zou k u n n e n h u n aanbevelingen, waarbij beide beoordeling van de studiepres­ uitvallen. I n de meeste gevallen partijen er belang bij hebben dat taties niet onverdeeld gunstig waren die gegevens eind juli wel de inhoud ervan (ongeveer) gelijk zou uitvallen of die zulks reeds verwerkt en omstreeks die tijd zal zijn. De bindingen met de bo­ van h u n faculteit vernomen moest h e t voer voor de computer vengemeentelijke bureaucratie hadden, werden door het be­ worden klaargemaakt. Men h a d waarborgen tenslotte een zeker richt over de hoogte van h e t toen in Groningen ook wel 90% vakmanschap en zorgen er tevens toelagebedrag in de waan ge­ van de faculteitsrapporten over voor, d a t er geen al te zware a a n ­ bracht, d a t de toekenning toch VU­studenten binnen, m a a r men slag gepleegd wordt op de doel­ wel door zou gaan. A nderen, was een week of zes achter met matigheid van de eensheidsstaat. die beseften d a t een ongunstig Uit de enquête onder de gemeen­ ~­iiet verwerken daarvan. faculteitsadvies de doorslag zou tenaren is komen vast te staan I n welke mate en in welke geval­ geven, konden in elk geval con­ d a t een meerderheid van de bur­ len m e n m e t een voorlopig bericht stateren welk bedrag h u n neus gerij af wil van de huidige benoe­ te doen had, m a a k t e de A fdeling voorbijging. minugsprocedure, waarbij voor­ Rijksstudietoelagen duidelijk door standers v a n verkiezing door de te verwijzen n a a r één of meer let­ Na de vragen over wensen op h e t r a a d en voorstanders van r e c h t ­ ters van h e t alfabet. Daarvan wa­ gebied van kinderbijslag, die ver­ streekse verkiezing elkaar onge­ r e n er twintig nodig om alle klip­ warrend hebben gewerkt bij h e t veer in evenwicht houden. Opval­ pen aan te duiden waarop de zaak Invullen van het z.g. B­formulier lend is d a t bijvoorbeeld ook de nog stranden kon. in het voorjaar van 1974 en in meerderheid v a n de confessionele niet weinig gevallen een onge­ kiezers de huidige procedure wil De student die een verwijzing n a a r wenst effect met betrekking tot P signaleerde, las onder die letter, laten vallen. I n h e t voorstel van h e t toegekende bedrag teweeg d a t een herziene beslissing zou drs. F a b e r delen r a a d en Kroon hebben gebracht, werd door de volgen, n a d a t men van universi­ de verantwoordelijkheid voor de bovenbedoelde kennisgevingen o p ­ teitswege van de studieresultaten burgemeestersbenoeming en kan nieuw onzekerheid geschapen. in kennis was gesteld. Zoals boven er — j n i t s tegelijkertijd een b e ­ Wie biy is met dit beleid mag het gememoreerd was zulks ten a a n ­ stuurlijke reorganisatie tot stand zeggeoi zien v a n meer d a n 90% van de komt — een ^ t u a t i e o n t s t a a n jj^^ buremi van de waarin de burSS^èes^er veel n>ëer ^ a a m ' r a g e i B ^ Ó r J i : ^ a ^ T ^ " s " ^ l i^­" »> 3f;h r:^ dan nu de f u ^ f l P * S : ? ^ e ' v a n "ftisf «^etSRKTTe minfder­^öfgvuldige h a n ­ . ' i ­ . * ­ . j i ' , studentendecanen helpen opvullen van h e t vacuum delwijze van h e t desbetreffende tussen burger en bureaucratie. overheidsorgaan h a d in teimiinste

mers aftasten hoe de hogere bu­ reaucratie tegenover 'zijn' beleids­ voornemens staat. Ook zal. hij voortdurend, bewust of onbewust, rekening houden met opinies, die hi) ' i n de samenleving en s t a a t s ­ organisatie waarneemt'. Dat neemt niet weg, d a t de b u r ­ gemeesters gewiekste pleitbezor­ gers zijn van h e t gemeentelijk b e ­ lang. De bestaande mogelijkheden worden door h e n vaak op creatie­ ve wijze uitgebuit. Met behulp van specialisten proberen zü ge­ bruik te m a k e n van mazen in h e t financiële en juridische netwerk. Volgens drs. P a b e r is deze acti­ vistische Instelling er oorzaak van d a t bi) de meeste gemeentenaren de overtuiging leeft, dat de bur­ gemeester zich gedraagt als 'com­ munalistische spitsspeler' i n h e t geheel van de staatsorganisatie. 'Zij moeten zich bij h u n oordeels­ vorming namelijk voornamelijk baseren op h e t functioneren van de burgemeester b i n n e n h e t com­ munalistische systeem. Daardoor zullen zij in de regel niet in h u n overweging betrekken, d a t de bur­ gemeester als gemeentelijke b e ­ langenbehartiger refereert aan opvattingen en denkbeelden, die niet exclusief gehuldigd worden in de eigen gemeente, m a a r die min of meer 'gemeengoed' zijn in de samenleving en staatsorgani­ satie'. I n dat stelsel past de rol van eer­ ste burger niet, iets w a a r de ge­ meentenaren erg veel waarde a a n hechten. Zij willen ' h u n ' burge­ meester zien als een m a n waar ze n a a r toe zouden k u n n e n lopen. Zij hopen d a t hij h e t 'menselijk gezicht' van de bureaucratie is. Een goede eis in een samenleving waarin de burger niet tegen de bureaucratie op kan. Er is volgens Faber een ontstellende kloof t u s ­ sen de burger en de mensen die bureaucratisch ' a n g e h a u c h t ' zijn. Ze kennen de weg niet, r a k e n zoek in de papierwinkel. Bestuur­ löKe­opeiibaai'hHtar'wilkraden, so­ ciale­ raadslieden helpen hen daarbij niet. Wel, in h u n idee, de

die zin dat men vond d a t ze toch t e weinig deed. 's Middags was er verder nog een lezing door Peter Katjavivi over h e t verzet in Namibië. Peter K a t ­ javivi is vertegenwoordiger van de South West A frican Peoples Organisation (SWA PO) in West Europa. De huidige fase van de strijd i n Namibië die in het eind van de vijftiger j a r e n begon is voortgeko­ men uit de vakbondssti­ijd. De a r ­ beiders uit Namibië zijn t r e k a r ­ beiders. Zij tekenen voor een be­ paalde tijd een kontrakt, e n in die tijd moeten ze bij de fabriek waar ze werken wonen in een soort konsentrasie­kamp achtige dorpen, terwijl ze al de tijd dat ze werken h u n familie niet mogen zien. Er is m a a r één voordeel a a n dit systeem, en dat is d a t de a r ­ beiders omdat ze steeds in een andere fabriek moeten werken een ?eer uitgebreid netwerk van per­ soonlijke kontakten kunnen o p ­ bouwen. I n 1971­'72 werd de hele ekonomie van Namibië door een staking voor enige m a a n d e n p l a t ­ gelegd. Naast deze arbeidersstrijd wordt een guerilla gevoerd, die gezien wordt als een normale uitbreiding v a n de strijd. Een v a n de belang­ rijkste hinderpalen biJ de bevrü­ dingsstrijd vormen de buitenland­ se investeringen die de basis vor­ men van de ekonomie, en dus ook van h e t onderdrukkingssysteem. Zaterdagavond was er dan nog de lezing van Herbert Chitepo, die sinds 1965 voorzitter is v a n de uitvoerende r a a d (het hoogste or­ g a a n ) , van de Zimbabwe A frican National Union. De n a a m Rhodesië wordt niet meer gebruikt omdat d a t de n a a m is van Cecil Rhodes die h e t land voor Engeland veroverde. Rond

A KA TJ VIVI

'De overwinning van h e t volk van Zimbabwe is zeker; de vraag is niet of, m a a r wanneer we zullen winnen'. EDUARD DE KA M

RIJKSSTUDIETOELAGEN

Misleidende mededelingen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen