Ad Valvas 1974-1975 - pagina 15

AD VA LVA S — 30 A UGUSTUS 1974

s

duidelijk uit welk land ze komen, m a a r ze worden waarschijnlijk i n licensle door Zuid­A frika ver­ vaardigt. Het zijn wapens die oorspronkelijk uit Frankrijk en Engeland komen en Ik zou niet verbaasd zijn als ze ook uit Ne­ derland kwamen. S m i t h probeert wel steeds de kracht van zijn le­ ger op t e voeren. Hü wilde zelfs een tweede bataljon A frikaanse soldaten bij elkaar brengen. M a a r d a t zijn alleen m a a r dromen, net zo goed als hij elk j a a r weer a a n ­ kondigt d a t er een miljoen b l a n ­ ken n a a r Rhodesië zullen emigre­ ren.

WIJ MOETEN VECHTEN IHTEN EN EN WINNEN Hans Bos: I k heb gehoord dat er in Zimbabwe meer d a n één be­ vrijdingsbeweging is. J e h e b t de ZANU en ZA PU. W a t is het ver­ schil tussen deze twee en wat is de relatie? Chitepo: Het beste is d a t ik een historische achtergrond schets van deze twee. Van 1957 tot 1963 was ons volk verenigd in één organi­ satie die in de loop der j a r e n verschillende n a m e n gehad heeft. Echter, stuk voor stuk werden ze verboden door de regering van de blanke kolonisten en werden de leden in de gevangenis gezet. I n 1963 werd door ons allen de ZA PU opgericht. Het duurde nauwelijks een j a a r voordat het ook verboden werd. Op dat moment begonnen velen van ons zich af te vragen of dit wel de juiste weg was om onafhankelijkheid in Zimbabwe te bereiken. E n velen van ons kwa­ men tot de conclusie d a t de con­ stitutionele weg van overleg voor ons niet mogelijk zou zijn. We zouden een andere a a n p a k moe­ t e n vinden om ons doel te b e ­ reiken. D a t is de rede d a t de ZA ­ NU (Zimbabwe A frican National Union) werd opgericht. Onze leus was 'confrontatie', dus lichamelyk verzet tegen onderdrukking en d a t heeft zich weer ontwikkeld tot ge­ wapende gevechten zoals die t e ­ genwoordig voorkomen. M a a r er waren toch nog mensen die von­ den d a t de constitutionele weg nog open was en zij bleven in de ZAPU die in Zimbabwe zelf PCC genoemd wordt, de People's Care­ taker Council. H e t verschil tussen ons was dus oorspronkelijk alleen de a a n p a k van h e t probleem. Maar juist het verschil in dit basis­principe heeft ervoor gezorgd d a t wi) steeds ver­ der van elkaar afweken. I n de ZANU hebben wij volledig gebro­ ken met de zachte a a n p a k die zelfs de zogenaamde europese li­ beralen niet zou misstaan en we werken nu a a n een p r o g r a m m a van zelfstandigheid. E n we doen het wel zelf, d a t is ons voornaam­ ste doel en we zullen onszelf be­ vrijden. E n in de afgelopen elf j a a r zijn een groot a a n t a l mensen tot de slotsom gekomen d a t dit juist was, dat dit de enige weg is. Het heeft wel resultaat gehad. Op dit moment k u n n e n we voorwaarden stellen en d a t konden we niet in 1963. E n juist omdat dit gebeurt komen onze organisaties wel dich­ ter bij elkaar m a a r we zijn er nog lang niet.

Z o a l s i n A d V a l v a s v a n d e v o r i g e weeli i s b e s c h r e v e n v e r g e z e l d e H a n s Bos een a a n t a l s t u d e n t e n en een wetenschappelijk m e d e w e r k e r o p e e n s t u d i e r e i s n a a r Z a m b i a . Via H e n k v a n R u l l e r , zijn g a s t h e e r , z a g h i j k a n s e e n v r a a g g e s p r e k t e m a k e n m e t H e r b e r t C h i t e p o , v o o r z i t t e r v a n d e ZA NÜ ( d e m i l i t a n t e Rhodesische bevrijdingsbeweging). H e r b e r t Chitepo zal i n h e t k a d e r v a n h e t Zuidelijk A frika­ k o n g r e s , d a t o p 6 e n 7 s e p t e m b e r o p d e VU g e h o u d e n w o r d t , k o m e n s p r e k e n o v e r d e s t r i j d i n zijn l a n d .

een immens slagveld geworden, de wegen zijn ondermijnd door ons leger dat, op de grond, de zaak vrijwel in h a n d e n heeft. I n deze periode v a n twee j a a r heeft Smith gemerkt d a t hij in grote moeilijkheden zit. Zijn belangrijk­ ste doel was de m a c h t van ZA NU t e breken m a a r d a a r is hij niet in geslaagd. De reden was d a t ZA ­ NU geen leger v a n vrijheidsstrij­ ders was d a t het land binnen­ kwam. Het was een volk d a t op­ stond om zich te verzetten en d a t kun je niet breken. D a t is de grote fout van Smith; hij denkt dat wij infiltranten zyn en daarom heeft hij zijn toevlucht gezocht tot intimidatie van h e t volk door het sluiten van scholen, ziekenhuizen, deportatie van hele dorpen enzovoorts. Ook heeft hij beschermde dorpen aangewezen m a a r in wezen verschillen deze in niets van de concentratiekampen tydens de Duitse bezetting. Door deze handelswijze krijgen wij a l ­ leen m a a r meer steun v a n de o n ­ derdrukte bevolking. B.B.: Hoe is de ZA NU opge­ bouwd? W a t is de organisatori­ sche structuur? Chitepo: De leiding berust bij de opperste raad die is samengesteld uit mensen die zich volledig in k u n n e n zetten. A l voordat ZA NU verboden werd in Zimbabwe zijn we al begonnen met het militair t r a i n e n van onze mensen omdat we geboren waren met de overtui­ ging d a t we zouden moeten vech­ ten. Op dit moment heet de mili­ taire vleugel ZA NLA (Zimbabwe African National Liberation A r­ my). Voor de rest is de partij o p ­ gebouwd uit lokale en regionale vertegenwoordigers die by elkaar de politieke vleugel van Z A NU vormen. NIET A LLEEN MA A R RA CISME

H.B.: Hoe overtuig j e de mensen in Zimbabwe en m a a k je ze b e ­ wust? H.B.: Heeft ZA NU in Zimbabwe Chitepo: Er is daarbij nauwelijks veel aanhangers? van een moeilijkheid sprake. Een Chitepo: Voor iedereen die de ge­ groot deel van h e t werk wordt ge­ beurtenissen in Rhodesië heeft ge­ d a a n door l a n Smith, hij helpt ons. volgd is het duidelijk d a t ZA NU Elke maatregel die hij neemt de belangrijkste politieke organi­ heeft tot gevolg dat meer afrika­ satie is geworden van h e t afrl­ n e n zich gaan verzetten. kaanse volk in Zimbabwe. Wat er gebeurt is. is d a t de meerderheid Stel je eens een groepje dorpjes van h e t gewone volk, dus de boe­ voor in h e t noord­oosten. Elke ren en de arbeiders zich ook gaan familie mag niet meer d a n 2 tot realiseren d a t er geen andere weg 4 hectare l a n d bebouwen omdat d a n de onze is, d a n door militant er niet meer land beschikbaar is, verzet tegen de onderdrukking en zo wordt er gezegd. M a a r in de uitbuiting door de kolonisten. buurt ligt d a n een ongelofelijk Vanaf de dag d a t de blanke kolo­ giote boerderij van een blanke nisten in Rhodesië geconfronteerd boer of maatschappij die vaak werden met moderne wapens ge­ zelf in Engeland of A merika zit. hanteerd door zwarten, dat was Waarschijnlijk wordt op deze op 28 april 1966, heeft ZA NU ge­ boerderij niet meer d a n 10 tot 15 probeerd de voorhoede te blijven procent van het land gebruikt. De van de zwarte afrikanen. Vanaf rest ligt braak. I n een dergelijk die dag hebben we bij talloze ge­ omstandigheid is het niet moei­ vechten kleine successen geboekt lijk om de mensen ervan t e over­ m a a r het nadeel was dat ze te tuigen d a t dit onrechtvaardig is geïsoleerd waren, het was geen en dat we d a a r v a n af moeten. deel van een samenhangend pro­ Maar ja, er zit ook een ideolo­ gramma. We ontdekten dat de gische k a n t a a n de zaak. W a t is belangrijkste oorzaak erin lag d a t n u precies het probleem in Zim­ we het gewone volk niet hadden babwe. Op h e t eerste gezicht lijkt gemobiliseerd. We moesten ze le­ het alleen m a a r racisme te zijn, ren dat de gewapende strijd ook enkele blanken willen de beste de h u n n e was en d a t ze hiervoor ­ dingen voor zichzelf houden. Maar opgeleid moesten worden. Van zo eenvoudig is het niet. R h o ­ emd '69 tot '72 hebben we ons desië is gekolonialiseerd door de daarom beziggehouden met poli­ inzet van waarschijnlijk de meest tieke bewustmaking van h e t volk. geslaagde en meest drastische We hebben bewijzen dat we gelijk commerciële Engelse m a a t s c h a p ­ hadden, we zijn in s t a a t geweest pij, de British South­A frica Com­ om de steun van de bevolküig te pany. Het was bedoeld als een winnen en h u n daadwerkelijke gebied om uit te buiten met ge­ deelname en het gebied dat wij bruikmaking van zowel de n a ­ onder controle h a d d e n is stelsel­ tuurlijke als de menselijke h u l p ­ matig gegroeid. Op dit moment bronnen. E n dat alles om de a a n ­ bes].aat d a t zo'n 75.000 km^ e n deelhouders in Engeland zoveel zó'h 2 ~rriiljoen A frikanen. Het is mogelijk winst op te leveren.

Kortom Rhodesië is h e t gevolg van het imperialistische en kapi­ talistische systeem. A ls je R h o ­ desië wilt bevrijden zul je dus het hele systeem moeten aanvallen. HULP H.B.: W a t voor soort hulp k u n n e n de westerse landen a a n de ZA NU geven? Chitepo: Ik zal eerlijk zijn. Onze grootste nood is d a t wy moeten vechten en wmnen. Ik zal daar geen doekjes om winden want d a t zijn we echt van plan. E n ik weet zeker d a t h e t ons zal lukken, w a n t meer d a n ooit is Smith n u in de verdediging. Zaken die we h i e r ­ voor nodig hebben zijn geweren en andere wapens die ons moeten helpen dit doel te bereiken. M a a r j e weet d a t niet iedereen In de wereld het daarmee eens is. Er is echter ook een a a n t a l mensen die zeggen d a t wij een gerecht­ vaardigde oorlog voeren m a a r er niet a a n deel willen nemen. D a t is een s t a n d p u n t d a t we begrij­ pen. W a t we van deze mensen wel verwachten is d a t ze ons op h e t h u m a n i t a i r e vlak steunen. Als je de gevolgen van deze le­ gitieme oorlog bekijkt zie j e d a t velen van ons gevangen zijn ge­ nomen. H u n vrouwen en kinderen moeten onderhouden worden. A n­ dere zijn gestorven en voor h e n geldt hetzelfde. Wij hebben die verplichting. A ls je de rechtvaar­ digheid van deze strijd erkent en d a t is zelfs gedaan door de alge­ mene vergadering van de Vere­ nigde Naties. A lleen A merika, E n ­ geland en Frankrijk waren tegen. Zelfs de Wereldraad v a n Kerken zoekt n a a r mogelijkheden om d e ­ ze humanitaire hulp op gang te brengen a a n deze slachtoffers van h e t racisme. Het scala van hulpbronnen is erg groot. We hebben voedsel nodig, medicijnen, tenten, zeg maar van een geweer tot een snee 'brood. Om sympatisanten de gelegen­ heid te geven alleen a a n h u m a ­ nitaire hiüp te doen hebben we een fonds in het leven geroepen; h e t Zimbabwe A frican Welfare Trust Fund. Uit dit fonds worden alle slachtoffers van onze strijd zoveel mogelijk onderhouden. Ook houden we op h e t platteland cursussen over landbouwmetho­

den, w a n t we willen onszeU zo­ veel mogelijk zelfstandig m a k e n voor wat betreft h e t voedsel e.d. We proberen nu al van de m e n ­ sen zo goed mogelijk burgers t e maken. H.B.: I k heb gehoord d a t ZA NU een verzoek heeft gericht a a n de Nederlandse regering om gelde­ lijke steun. I s daar al een a n t ­ woord op gegeven? Chitepo: De aanvraag is nog m a a r kort geleden verstuurd, dus d a a r k a n ik nog geen antwoord op ge­ ven. Ik heb echter geen redenen om a a n te nemen d a t h e t zal worden afgewezen. H.B.: I n september komt u n a a r Nederland. W a t komt u d a a r doen? Chitepo: I k ben uitgenodigd door de A nti­A partheidsbeweging om twee lezingen te houden. I k hoop d a t ik genoeg tijd heb om de stu­ denten en anderen te interesseren voor w a t hier i n Zimbabwe ge­ beurt. H.B.: U heeft h e t straks gehad over die 75.000 kmä. Zou u die ge­ bieden bevrijd willen noemen? Chitepo: D a t is een woord d a t wij niet gebruiken. Wi) spreken over deze gebieden als opera­ tioneel. Die gebieden zijn n a m e ­ lijk nog niet bevrijd. Vanuit ons gezichtspunt is een gebied pas bevrijd als er niemand in k a n komen zonder dat je h e t wilt. E n op dit moment komt h e t S m i t h ­ regime er nog steeds, m a a r h e t komt door de lucht, met helikop­ ters en bommenwerpers. Hü durft ook niet meer over de weg te ko­ m e n omdat hij niet weet waar de mijnen liggen. Wü hebben in dit gebied ongeveer dezelfde funktie als d a t andere bevrijdingsbewegingen in de rest van A frika hebben. Onlangs brak er d a a r cholera uit. ZA NU heeft ervoor gezorgd d a t er vaccin kwam, niet Smith. Of htj durfde niet of hij wilde niet omdat hij op deze manier een hoop gorilla's — zoals hij ons noemt — kwijt kon raken. H.B.: Heeft u enig idee waar de wapens v a n l a n S m i t h v a n d a a n komen? Chitepo: Zonder enige twijfel zijn h e t westerse wapens. Het is niet

H.B.: I s het de bedoeling d a t alle blanken eruit gegooid zullen wor­ den als de A frikanen de m a c h t overgenomen hebben? I k heb ge­ hoord over een lijst van 180 b l a n ­ ken die mogen blijven. Chitepo: D a a r weet ik niets van. Misschien heeft een andere groe­ pering een dergelijke lijst g e ­ maakt. Wii hebben tot doel een meerderheidsregering in Zimbab­ we te vormen. Omdat er 6 m i l ­ joen zwarten en m a a r een kwart miljoen blanken zijn, betekent d a t wel een zwarte regering, zonder enige twijfel. Maar de mensen die onder deze meerderheidsregering willen leven, of ze n u blank of zwart zijn, mogen blijven. Het is een onrechtvaardige zaak d a t 220.000 blanken 50 zetels in h e t parlement hebben en d a t die 6 miljoen zwarten er m a a r 22 h e b ­ ben. D a t is pure onderdrukking. Ik zie geen enkele reden voor de blanke om weg t e g a a n als hij ons democratisch principe wü accep­ teren. M a a r er zullen geen privi­ leges meer voor h e n gelden. A ls ze d a t niet willen k u n n e n ze gaan. H.B.: Op dit moment kun je in Zambia zien d a t de blanke top n u is vervangen door een zwarte top die dezelfde privileges hebben. Zit die kans er voor Zimbabwe ook niet in? Chitepo: Hoe de situatie in Z a m ­ bia is k a n ik niet beoordelen. N a ­ tuurlijk bestaat er de kans d a t d a t ook tn Zimbabwe gebeurt. Van h e t begin hebben wij daarom ge­ probeerd de bevolking politiek b e ­ wust te m a k e n zodat ze in de toekomst ü b e r h a u p t geen uitbui­ ting meer zullen dulden, of d a t nu door blanken of door zwarten ge­ d a a n wordt. Bovendien hebben onze mensen d a a r t e h a r d voor gevochten om dat t e accepteren. H.B.: V a n welke k a n t krijgt ZA ­ NU hoofdzakelijk hulp? Chitepo: We krijgen hulp van vrijwel over de hele wereld. Van Europa gaat de hulp meestal uit van organisaties, dus niet van de regeringen. Met uitzondering v a n Zweden. De meeste hulp die we krijgen komt uit de socia­ listische landen. E n d a t begrijp ik niet helemaal. De regeringen van de westerse landen hoeven zich er toch niet voor t e schamen dat ze onze strijd steunen? H.B.: Hoe is de samenwerking met bevrijdingsbewegingen in a n ­ dere landen? Chitepo: Met de meeste werken we erg nauw samen, vooral in Mozambique. H.B.: Heeft u er enig idee van hoe lang de strijd nog k a n duren? Chitepo: D a t is een vraag die men m y altijd stelt, en mijn antwoord is altijd hetzelfde: ik ben geen profeet.

Sinds de grens tussen Rhodesië en Zambia vrijwel gesloten is, vormt bovenstaande brug de enige handels­ weg. De treinen met voor Zambia broodnodige goederen worden tot halverwege gereden waarna een Zam­ biaanse locomotie} de zaak overneemt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen