Ad Valvas 1974-1975 - pagina 298

6 Stchting

Film en Wetenschap

werkt sinds 1956 voor onderwijs

en

onderzoek

Het moeizame inblikken van de docent Door Piet de Kroon Aan de Utrechtse Hengeveldstraat is sinds 1970, in een door architect Wouda ontworpen gebouw, de Stichting Film en Wetenschap gehuisvest. Deze stichting, opgericht in 1956, fungeert als landelijk centrum van audio-visuele activiteiten ten bate van het onderwijs. Of, zoals het in haar statuten omschreven staat: 'De stichting stelt zich ten doel het bevorderen van de ontwikkeling van en het onderzoek naar de toepa.ssing van auditieve en visuele middelen ten dienste van het onderwijs, in het bijzonder van het hoger onderwijs, - ^ alsmede ten dienste van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland'. Om deze doelstelling te verwezenlijken ontplooit de stichting (in het kort aangeduid als SFW) een groot aantal activiteiten. De belangrijkste daarvan is het vervaardigen, distribueren en documenteren van audio-visuele produkties. Daarnaast tracht SFW de samenwerking tussen instanties, die op haar terrein actief zijn (zoals de lokale media-diensten aan de verschillende universiteiten) te bevorderen en geeft zij voorlichting over de toepassing van audio-visuele (AV) middelen. In het algemeen bestuur van de stichting, die ruim tachtig medewerkers in dienst heeft en volledig gesubsidieerd wordt door het ministerie van onderwijs en wetenschappen — met de nadruk op de W van wetenschappen — hebben vertegenwoordiger van de Nederlandse universiteiten en hogescholen zitting. Met de beide dlrekteuren, de heer P. M. E. B. M. .Janssen en drs W. de Vogel, hadden wij een gesprek over de aktiviteiten van SFW, de toenemende mate van audio-visualisering van het onderwijs, de wenselijkheden en mogelijkheden daarvan. Daarnaast spraken wjj met dr ir G. van der Veen, die als referent bij de stichting vterkzaam is en tot belangrijkste taak 'het bevorderen van een goede verstandhouding tussen SFW en haar klanten' heeft.

SFW beschikt over een uitstekend geëquipeerde film- en televisiestudio Ier waarde van 1,75 miljoen gulden. Uit deze studio rolden in 1973 negen eigen films en negenentwintig SFW televisie-produkties. Bovendien werden nog eens werkzaamheden verricht ten bate van zevenentwintig niet-SFW produkties. Bij deze laatste categorie gaat het in bijna alle gevallen om produkties van de plaatselijke universitaire media-inslituten, die met name voor technisch ingewikkelde zaken een beroep op de apparatuur en know how van de stichting doen.

Bezetting Voor datzelfde jaar 1973 bedroeg het bezettingspercentage van de film- en televisiestudio 65 procent (honderd procent wil zeggen dat de studio op elke weikdag volledig bezet en in gebruik is). Directeur Janssen: „De cijfers zijn erg relatief; ze vertellen niet dat, wanneer we gedurende één week een programma voor farmacologie maken, daar meer dan een maand van voorbereiding aan vooraf is gegaan.

gebruikspatroon kwam naar voren, dat, gerekend over alle sectoren, minder dan zes procent van de aanvragen van piogrammas bedoeld waren voor EC-films. In 1973 werden slechts 193 kopieën uitgeleend.

Een tl efwoordensysteem vei schaft ten slotte toegang tot een groot aantal opnamen in beeld- en geluidarchieven in Nederland, waaronder dat van de SFW.

Uitlenen

In de statuten van de stichting staat vermeld, dat zij voorlichting geeft inzake de toepassing van audio-visuele middelen. Gekoppeld aan het in de doelstelling omschieven „ten dienste van het onderwijs, in het bijzonder van het hoger onderwijs, ahmede ten dienste van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland', zou men verwachten dat deze vooi lichting voornamelijk gelicht is op onderwijs-instellingen. Het doet daarom ietwat vreemd aan wanneer men de informatieve en adviseiende gespiekken (bezoeken van mensen aan SFW en omgekeerd van de laatste diie jaar, waarover gegevens bekend zijn, 1971-1972-1973, eens wat nader bekijkt. Wanneer men de commeiciéle contacten, zoals in de jaarverslagen vermeld, optelt, kan men een indrukwekkende lijst samenstellen; SFW voerde informele gesprekken met of gaf adviezen met betrekking tot de toepassing van AV-media in het onderwijs en apparatuur voor researchdoeleinden aan: Elsevier en Toonder studio's, Wolters Noordhof („adviezen over cassette programma's voor uitgevers"), Videocom AMEV, Bofema, Nederlandse Bioscoopbond, bureau Berenschot, AMEV, uitgeveiij Van Goor en

Voorlichting Naast de 2000 zeei matig gebruikte films uit de EC beschikt men ook nog over een 1500 andere films, waarvan 300 SFW-produkties. Daarvan worden jaarlijks meer dan 5000 kopieèn uitgeleend (opbi engsten 54.000 gulden, hetgeen een ejg laag uitleenbedrag betekent). De medische films nemen daarbij de helft voor hun i'ekening. Dat is ook niet zo veiwonderlijk, omdat zij meer dan vijftig procent van de filmotheek uitmaken. In het geluidsarchief van SFW zijn ruim 28.000 uur radioprogramma's met een historisch karakter aanwezig. Waar de criteria liggen voor de historiciteit van het materiaal is niet helemaal duidelijk. In de praktijk komt het er op neer, dat de diverse omroepen materiaal aan de NOS ter conservering aanbieden en het vervolgens doorgespeeld woidt naar SFW.

Daarnaast heeft SFW een geluidstudio (die op het moment verbouwdw wordt, omdat de akoestische kwaliteit zwaar onvoldoende was) en een studio-auditorium; hier kunnen met gebruikmaking van AV-middelen colleges gegeven worden voor ruim honderd personen. Deze colleges kunnen op hun beurt ook weer geregistreerd worden.

De bibliotheek van de stichting omvat de meest belangrijke internationale publicaties op het gebied van de AV media en het onderwijs. In het documentatiecentrum bevinden zich bovendien nog enkele honderden catalogi, die overzichten bevatten van zowel in Nedeiland als in het buitenland geproduceeide films.

Een eigen animatie- en trucagegroep, een speciale dia- en fotoafdeling complementeren het geheel van produktie-mogelijkheden, die de stichting in haar gebouw, dat 9,6 miljoen gulden kostte (inrichting inbegrepen), heeft verenigd.

Hoe een docent wordt

Documentatie Een tweede belangrijk onderdeel van het activiteiten-pakket van SFW vormt het documentatie-centrum. Er is een volledige verzameling van de zgn. „Encyclopaedia Cinematographica" (EC), bestaande uit een 2000 wetenschappelijke films. Vreemd genoeg zijn slechts een drietal disciplines vertegenwoordigd in deze films. Vreemd genoeg zijn slechts een driefilmische „enceclopcdie": biologie, cultuiele antropologie en de technische wetenschappen. Overigens is men bij de stichting helemaal niet zo enthousiast over deze EC. De Vogel: „Het rendement van dergelijke films i? vrijwel nihil. We hebben er wel een miljoen ingestoken en het resultaat daan an zijn films van 45 minuten, waarvan er maar vijf interessant zijn". Ook de klanten van SFW zijn blijkbaar matig geïnteresseerd in deze dure collectie (naast Nederland hebben West-Duitsland, Oostenrijk, de Verenigde Staten en Japan e e n , volledig archief): uit een door SFW zelf gehouden onderzoek naar het

ingeblikt...

Zn., firma Substantia, Philips, Philips, AMEV, Philips, Sony, V N U („gesprek over educatieve AV-middelen produktie ten bate van hun uitgeverijen!") adviesbureau Vis en Malotaux, Carillon Films, Philips, Philips, Philips, Philips, Philips, Hoogovens, Carillon Films, Cinecentrum, I.C.I. (imp. Chemical Industries) concern. Hollandse Beton Maatschappij, Hoffman La Roche. In hoeverre staan deze contacten ten dienste van het onderwijs? Directeur Janssen: „We hebben inderdaad goede relaties met de industrie, dat moeten we ook wel, we moeten op de hoogte blijven en zelfs vóór blijven. Overigens geven we geen adviezen ten aanzien van merken of de ondei wijskundige doelmatigheid van de verschillende apparatuur. We hebben een centrale functie op audio-visiieel onderwijsgebied. Wanneer mensen ons om advies vragen, proberen we alleen maar een waste of money te VOOI komen."

Creatiever Ook drs. W. de Vogel, wetenschappelijk diiecteur van SFW, heeft geen moeite met de commerciële contacten; Van iedereen die bij ons om advies komt, leren wij ook. Commerciële mensen hebben mij veel bij gebracht. Bovendien is de commerciële wereld beter wanneer het om nieuwe ontwikkelingen gaat, creatiever. Daar is mee te werken. Met een chemisch laboratorium van een multinationaal kun je iets doen, bij een universiteit is dat allemaal veel minder. Overigens komt niet iedereen bij ons de deur binnen. Springer Verlag (West-Duitsland infoimatie-imperium. p. d. k.l hebben we bij voorbeeld een keer de deur gewezen. Gewoon om vakmatige motieven hadden ii ij geen trek om met hen in zee te gaan".

Overrompelen Maar wie is er uiteindelijk bij gebaat, wanneer een stichting als SFW eerst aan een uitgever uitlegt hoe hij audio-visuele middelen kan gebruiken en de/elfde uitgever daarna zijn programmapakket afstemt op zijn elders opgedane ervaringen en als gevolg daarvan in staat is een gehele maikt te overrompelen? Dr. ir. G. van der Veen (bio-chemicus en zelf afkomstig uit de uitgevelij-weield): „Als je het probleem zo stelt, dan gaat hel om de keuze tus-

('U')

sen één boek uit een totalitair regime of zes boeken van zes velschillende uitgevers. SFW is zelf ook bij uitgevers geweest om te kiiken wat zij aan het doen waren. A Is mensen je iets vragen, dan is daai toch geen bezwaar tegen om op te antwoorden". Ook de staatssecretaris van onderwijs uit Zuid-Afrika is bij SFW geweest, om te informeren naar mogelijke voimen van onderwijs-televisie in zijn land. Janssen: „Vergeel niet dat die mensen nog geen televisie hebben. Zij komen zich bij ons oriënteren en rondkijken wat zij kunnen overnemen". Maar als alles goed (?) gaat. kingen blanken kleurentelevisie en kleurlingen zwait-wit ontvangers, waarbij de zendeis hoogst waaischijnlijk gescheiden blijven. Janssen: „Als ze hier niet komen, gaan ze in Gottingen kijken". „Bovendien", aldus van der Veen, „ah ze dan tóch hun informatie krijgen, hou er dan controle over, waar dat mogelijk is".

Beoordeling De meeste van de appaiatuui die de Stichting thans heeft, is afkomstig van Philips. Wanneer besluit men tot een bepaald merk over te gaan'' Janssen: „Dertien jaar geleden, toen we met onze televisiestudio begonnen, hebben we een heel systeem ontwikkeld om tot een zo objektief mogelijke keuze te komen. Een door ons uitgezocht panel van deskundigen lieten we vijf maal precies heizelfde programma zien, dat gemaakt was met vijf velschillende merken. Op grond van die beoordeling hebben we aanvankelijk gewerkt met Deense appaiatuur. Inderdaad hebben we nu veel Philips in huis, maar de keuze was en is steeds gericht op de kwaliteit. Het feit dat we nu veel met spullen van onze eigen, nationale industrie woken stemt daarnaast alleen maar tot genoegen! De Vogel veiduidelijkt de relatie tussen SFW en Philips vei der: „De VCR video cassette-recorder) d'e Philips op de markt heeft gebraclil, is in overleg met SFW op een aantal punten verbeterd. In de evaluatie-gesprekken die wij met Philips gehad hebben, kwam steeds naar voren dat liet allemaal nog niet zo stabiel was. Dat is nu veianderd en verbeterd. Ook in de handleiding, die bil de cassette-recorder geleverd wordt zaten b.v. een aantal onduidelijkheden' na onze opmerkingen daarover, is ook dat veranderd". „Wij staan als deskundig te boelc bij Philip.s" verklaart directeur Janssen. Niet alleen de SFW met haar filmprodukties op internationale festivals prijzen in de wacht gesleept (doorgaans luisterend naar enigszins vreemde benamingen als .,zilveren leeuw" en „bronzen stierekop"), flink wat films werden, zowel in binnen- als buitenland, verkocht. Bestseller van SFW is de film „Voice Production-The Vibrating Larynx" (een produktie over de werking van het strottehoofd, waarvan 125 exemplaien verkocht zijn. Ook de film „Auto te water", gemaakt in opdracht van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, die precies beschrijft wat er allemaal gebeurt, wanneer je met je auto het water in rijdt, ligt goed in de markt. „Cycle of life", een sexuele voorlichtingsfilm, werd o.a. door Spanje en Hongkong aangeschaft.

Beïnvloeding De heer Janssen is niet van mening dat je, wanneer je een Nederlandse film over sexuele voorlichting in een ander land invoers, tegelijkertijd een heel waardenpatroon, dat impliciet achter zo'n film zit, op een ander cultuurpatroon overplaatst: „Het gaat hier om een technische film, waar bovendien zelf door die landen om is gevraagd. We werken alleen op aanvrage, we pousseren zelf niet. In die zin is het gevaar van beïnvloeding erg gering, ook bij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen