Ad Valvas 1974-1975 - pagina 114

r vu en Klein's meerjarenciifers

TA \

In Ad Valvas van 11 oktober j.I. schreef Guus Herbschleb een artikel over de meerjarencijfers voor het w.o. van het ministerie van onderwgs en wetenschappen. Niet in alle opzichten is het artikel even volledig; zo worden bij de samenvatting van de beleidsindikaties, die in de ministeriële nota worden gehanteerd, niet vermeld de herstrufcturering en de instelling van de z.g. strukturele numeri fixi. Hierbij wordt in de nota wel erg snel vooruitgelopen op beslissingen, die nog lang niet genomen zijn. Zoals bekend worden in de onder­ dierichtingen zelfs een permanente wijsbegroting '75 voorstellen ge­ stop gesuggereerd. De verandering daan, die moeten leiden tot bezui­ in argumentatie is illustratief. De nigingen in het wetenschappelijk waarde van hoogwaardige weten­ onderwijs. Ook in deze nota wor­ schappelijke opleidingen en van den dergelijke gedachten geuit; wetenschappelijk onderzoek op voor de periode 1975­1978 is men hoog niveau op de universiteiten van plan om de stijging der uitga­ wordt steeds minder benadrukt. Via ven voor het w.o. aanzienlijk te be­ de wet herstrukturering wordt het perken. niveau van het ondei­wijs verlaagd, terwijl er nauwelijks voorstellen Werd met name in het begin der komen om het onderzoek naar een zestiger jaren de externe demokra­ aanvaardbaar niveau te tillen. tisering van het wetenschappelijk onderwijs gestimuleerd, en stegen dientengevolge de studentenaantal­ VERDEEL E N HEEJRS len aanzienlijk, steeds meer bleven Om aan het gemeenschappelijk de investeringen in het w.o. achter protest van universiteiten en hoge­ bij deze studentenaantallen. Het ge­ scholen tegen de voortgaande be­ volg was dan ook, dat op ve^l zunigingen voorgoed een einde te universiteiten onderwijs en onder­ maken, heeft men op het ministerie zoek in de verdrukking kwamen; besloten, om middels de nu ver­ met name betrof het hier die uni­ schenen meerjarennota duidelijk te versiteiten, die op grond van hun maken, dat er echt de eerstkomen­ historische ontwikkeling in lande­ de jaren voor het w.o. niets extra's lijk opzicht toch al achter liepen, in zit; tegelijk past men een ver­ waaronder de Katholieke Univer­ deel­ en heerstaktiek toe, door voor siteit Nijmegen en de Vrije Univer­ te stellen om de verhouding tussen siteit. Alom werd protest geuit te­ het aantal studenten en de hoeveel­ gen de verslechteringen; niet in de heid personeel landelijk gelijk te laatste plaats protesteerde de VU, gaan trekken. In konkrete betekent waar met betrekking tot het onder­ dit, dat sommige instellingen voor zoek een ware noodsituatie werd w.o., met name de 'technische hoge­ gevreesd. scholen, personeelsplaatsen moeten Voorzover de bezuinigingen werden afstaan ten gunste van o.m. de onderbouwd met strukturele maat­ Katholieke Universiteit Nijmegen, regelen, was het protest veelal zeer de Vrije Universiteit, de Rijksuni­ principieel van karakter. In dit op­ versiteit Utrecht en de Rijksuniver­ zicht is de ontwikkeling rond de siteit Groningen. numeras fixus zeer interessant; Veel hangt er nu natuurlijk van af, haalde' een wetsvoorstel van onze hoe met name ook deze vier univer­ huidige rector magnificus, mr. I. A. siteiten gaan reageren. Handhaven Diepenhorst, toentertijd minister zij hun principiële stellingname te­ van OW, tot het inst^len van een studentenstop het in 1966 het niet omdat het grondbeginsel van h e t nederlands onderwijs <recht o p onderwijs voor iedereen en vrijheid van studiekeuze) dreigde te worden aangetast, in 1972 weet D e B rauw de Machtigingswet, voorgesteld als noodmaatregel, door de Kamer te krijgen. En in de Memorie van Toelichting bij het huidige wets­'' ontwerp, dat de 'noodwet' van De Brauw moet verlengen, wordt voor de toekomst voor een aantal stu­

gen onbeargumenteerde en het recht op heeft. Of dat een optimale wetenschappelijk peil bedreigende situatie is, is • de vraag, omdat de bezuinigingen op het w.o.? Zullen landelijke ratio's, zoals gezegd, veel de instellingen één front vormen slechter zijn dan pakweg zes jaar tegen de slechte elementen in de geleden, terwijl ook toen de univer­ plannen van 'Den Haag'? Of zal siteiten al danig in de knel zaten, men minder het algemeen belang en disTcussies over bijvoorbeeld de voorop stellen, en al tevreden zijn numerus fixus al lang aan de gang als de eigen instelling een redelijke waren. Mocht het herverdelingsplan uitbreiding krijgt in "formatieplaat­ volledig volgens de nu gehanteerde sen? argumentatie, en toegejuicht door ons College van B estuur, worden Voor de heer B rinkman is het ant­ uitgevoerd, dan zal de VU dus be­ woord op deze vraag niet "moeilijk: slist niet voldoende geholpen zijn. „Instellingen met een grote achter­ Hierom is het standpunt van het stand in personeel (...) zullen dus College van B estuur kortzichtig. hoera roepen." (AV van 11 okto­ Nationale herverdeling van forma­ ber. Over het geringe 'accres' tieplaatsen heeft voor de instellin­ (toename) voor de komende jaren gen voor w.o., die op de nominatie is de heer B rinkmaii erg kort: eerst moet maar eens optimaal worden ­ staan om plaatsen in te leveren, implicaties voor het beleid t.a.v. herverdeeld tussen de instellingen onderwijs en onderzoek, alsmede voor w.o., daarna kan je pas zeg­ voor het personeelsbeleid, die voor gen of er voor het w.o. in totaal te ons moeilijk te beoordelen zijn, weinig is. Kortom: de eerste jaren hoera roepen over een herverde­ nemen we genoegen met de voorge­ lingsplan omdat daarmee aan de nomen bezuinigingen, als we er eigen wensen en verlangens voor zelf maar niet de dupe van worden. een deel tegemoet kan worden ge­ Wat is nu het perspektief van een komen, is opportunistisch, als men dergelijke opstelling? D e minister daarbij verzuimt de principiële be­ wil per studierichting de verhou­ zwaren tegen de bezuinigingen op ding tussen de aantallen studenten het w.o. te herhalen. In dit licht en de hoeveelheid personeel (de zou het veel consequenter zijn om studenten/personeelsratio) uitreke­ öp te komen voor de zo hard no­ nen. Het is bekend, dat deze ratio's dige personeelsuitbreiding, die dan voor nagenoeg alle studierichtingen niet ten koste mag gaan van de zijn verslechterd doordat de aantal­ andere instellingen. len studenteii wel bleven toenemen, maar de personeelsformatie niet mocht worden uitgebreid. De tech­ H E T SYSTEEM I N T E R N nische hogescholen vormen een uit­ zondering, omdat daar de studen­ In de algemene opmerking, die de tenaantallen de laatste jaren niet heer B rinkman aan het einde van een dergelijke groei vertoonden. het gesprek kwijt wil, suggereert Dat is dan ook de voornaamste re­ hij, dat het intern op de V U ont­ den, dat juist deze hogescholen nu wikkelde systeem het enig moge­ moeten gaan inleveren. Voor de lijke is, omdat men op het departe­ andere studierichtingen wil­ men ment ook een dergelijk systeem, dus landelijk gelijk gaan trekken. maar dan voor een landelijke (her)­ Dat betekent, dat de VU in het verdeling, wil gaan hanteren. voor haar gunstigste geval die per­ Inderdaad vertonen beide syste­ soneelsformatie krijgt, waar ze men treffende overeenkomsten: volgens dat landelijk gemiddelde verdeling van formatieplaatsen o p

PROFESSOR B ERTHE SIERTSEMA:

IK BE N VOOR APART ONDE RWIJS AAN ZWARTEN E N BLANKEN

Eindredaktie: Hans B os, Jan Verdam. Medewerking: Bureau pers en voorlichting. G u u s Herbschleb. Eduard de Kam: foto's. F r a n s Vera tekeningen. G.U.P.D. Ad Valvas werkt samen met Folia Civitatis (Amsterdam), KU­Nieuws (Nijmegen), Quod Novum (Rotterdam), THB (Tilburg), Universiteitskrant Groningen en Utrechts Uni­ versiteitsblad in het kader van de G.Ü.P.D. (gemeenschappe­ lijke universitaire persdienst), het samenwerkingsverband van universiteits­ en hoge­ schcolbladen, Redaktie'adres: De B oelelaan 1105 Postbus 7161 Amsterdam, telefoon 48 26 71. Kopij, niet bestemd voor de mededelingenrubriek, moet (getypt) uiterlijk maandagmor­ gen om 10 uur binnen zijn. Toezending ^ Ad Valvas kan ook per post worden toegezonden. Wie van deze mogelijkheid gebruik wil maken kan dat — uitsluitend per briefkaart — melden aan: Administratie toezending Ad Valvas, Vrije Universiteit, postbus 7161, Amsterdam; on­ der vermelding van naam en adres en de mededeling of hij/zij student is of lid van het personeel. Advertenties: J. G. Duyker, Noordwolde (Fr.) Postbus 40 ­ Tel. 05612­541.

In bet koor van reaksies op de verbreking van de band tussen de VU en „Potchefstroom" mag de m^ne m.i. niet ontbreken, tenminste niet als u de lezers van uw blad een zuivere indruk wilt geven van de gevoelens die er t.a.v. deze zaak heersen en waarom. Niet alleen betreur ik n.l. het verbreken van deze relatie, ik heb ongeveer 'n jaar geleden ook nog de in uw ogen ongetwijfeld euvele moed gehad in een brief aan de universiteitsraad 'n aantal argumenten aan te voeren voor apart onderwijs aan Zwarte studenten in Zuid­Afrika, zoals dat ook in de rest van Afrika plaats heeft. (Waarom dit in onze ogen euvele moed zon zijn is ons niet duidelijk, red.). Mijn argumenten zijn gebaseerd op vijf jaar ervaring in onderwijs aan, en eksamineren van. Zwarte studen­ ten aan de universiteit van Ibadan, Nigeria, plus 'n even lange ervaring als_ gekommitteerde bij eindeksa­ mens aan Zwarte middelbare scho­ len, en als dosente in „extra­mural" kurzussen van de universiteiten van Ibadan en Kampala (Uganda). Van­ uit deze ervaring heb ik er in ge­ noemde brief op gewezen en doe dat n u nogmaals met grote nadruk, dat de eis dat Zwarte studenten vanaf 't eerste jaar gelijk op zouden moeten gaan met B lanke, voor eerstgenoemden 'n grote onbillijk­ heid inhoudt, die hun achterblijven tot resultaat zou hebben en daar­ mee juist het omgekeerde zou be­ reiken van wat we voor hen willen bereiken: gelijke kansen met de Blanken. HORDELOOP Voor gelijke kansen in 'n horde­ loop is 'n gelijk startpunt nodig en 'n gelijk „parkoers", en in de aka­ demiese hordeloop verschillen deze beide voor B lank en Zwart, in 't nadeel van de laatsten. Het hoger onderwijs in Zuid­Afrika wordt immers in een van de landstalen ge­ geven, d.w.z. in 't Afrikaans of in 't Engels, en ook de­ meeste studie­ boeken zijn in deze talen geschre­ ven: de moedertalen van de B lanke studenten. Voor de Zwarte studen­ ten zijn beide echter vreemde talen, waarin zij dikwijls gebrekkig onder­

wijs hebben gehad door het ont­ stellend tekort aan leerkrachten (iets voor afgestudeerde VU­stu­ denten? Hiermee kan men nu eens écht wat voor de Zwarten doen!). Het onderwijs en de studieboeken zijn dus van de aanvang af voor de Zwarte studenten moeilijker alleen al door de taal. Daarbij komt het verschil in kultu­ rele achtergrond, opvattingen en denkwijze, tussen de overwegend Blanke dosenten en hun Zwarte studenten. De dosenten onderwijzen vanuit hun achtergrond, die dezelf­ de is als van de B lanke studenten, maar die voor de Zwarten veelal vreemd is, die zij moeilijk kunnen vatten of invoelen. Vaker dan de dosent vermoedt leidt dit tot kort­ sluiting of tot 'n volledig misvef­ staan. Dit heeft niets te maken met gebrek ;ian intelligentie of abstrakt denkvermogen bij de Zwarte, zoals men hiei wel hoort beweren — naar mijn ervaring zijn dat fabel­ tjes en ligt 't probleem geheel in 't zojuist aangegeven vlak, maar daar­ om niet minder diep. D e leerstof is al even „westers" of „Blank" georiënteerd, en gaat even vaak als het onderwijs zelf uit van allerlei implisiete vooronderstellin­ gen die voor de B lanken vanzelf­ sprekend zijn maar voor de Zwarten vreemd en soms totaal onvermoed. D e zo ontstane mis­ verstanden kimnen bovendien jaren „ondergronds" blijven alvorens aan de oppervlakte te komen zodat ze uit de weg kunnen worden geruimd,

doordat Zwarte studenten in 't al­ gemeen 'n zeer goed geheugen heb­ ben én gemakkelijk hele stukken van boek of diktaat uit 't hoofd leren en op 't eksamen „opspuiten". HUISELIJKE OMSTANDIGHEDEN Ook wat betreft de zo belangrijke huiselijke omstandigheden zijn de Zwarte studenten in 't nadeel. De Blanken komen uit kuituren en dus 'veelal uit gezinnen waar lezen, stu­ deren, en eksamen­doen'gewoon is; de Zwarten uit 'n kuituur en dus meestal uit gezinnen waar dat niet zo is: zij missen in 't ouderlijk huis begrip voor, en relativering van 't belang van, hun studie; en zo wordt b.v. het zakken voor 'n eksamen vaak tot een drama van grote tra­ giek. Het wordt n.l. dikwijls gezien niet alleen als 'n volledig falen van henzelf als persoon, maar brengt ook onoverkomelijke schande over de hele familie — om nog maar te zwijgen van de geloofskrizis waarin menige student terechtkomt die majmdenlang dagelijks vurig gebe­ den heeft om God's of Allah's hulp voor 't eksamen. Zo zijn er elk jaar weer in de eksamentijd nieuwe zelf­ moorden aan de Zwarte universitei­ ten in Afrika; hoe dit zou zijn in de kompetitie met B lanke studen­ ten in Zuid­Afrika waag ik niet mij in te denken. Zwarte studenten be­ horen in staat te worden gesteld de voor hen zwaardere studie in lan­ gere tijd te doen, op hun eigen manier en met meer begeleimng dan de B lanke studenten krijgen. Ze hebben daar recht op, juist om­ dat ze recht hebben op „gelijke kansen". O m deze en dergelijke redenen, geachte Redaksie, ben ik vóór het beleid van aparte oplei­ dingen voor B lank en Zwart, zeker tot ongeveer „kandidaats"­nivo. Roepen om dezelfde redenen in on­ ze eigen B ijlmermeer niet de B lanke én de Zwarte ouders om apart on­

basis van landelijk gemiddel studenten / personeelsratio's mt eventueel correcties daarop grond van specifieke omstandigli den; zonodig herverdeling van foi| matieplaatsen. Men moet hiebij echter niet vei| geten, dat de gevolgen van dergelijke herverdeling binnen V U voor onderwijs­, onderzoeli^jejfe en personeelsbeleid nog deimali \g cc onvoldoende zijn geanalyseerd. ' ;hole de Universiteitsraad ternauwernoi den de voorstellen van het College va siteil Bestuur aangaande herverdelini acult in behandeling wilde nemen: ee voorstel van de PKV om met diskussie te wachten tot er deuj delijker criteria voor (her)verdeliiij raa zouden zijn, en tot er in het pers» hog neelsbeleid voldoende garanties wa ten il ren vastgesteld, werd maar net vei worpen (16 tegen 17 stemmen). Het College van B estuur had haai gedachten met betrekking tot de tra­universitaire herverdeling neer­ lolg gelegd in met name de nota's „Een flexibele formatieverdeling" „Personeelsproblematiek bij de uil voering van een flexibel beleid' De gedachtengang van beide nota' werd met overgrote meerderheid slecl door de Universiteitsraad afge. V veï keurd. en il mo In hoeverre het intern ontwikkelde, eer en nu ook door de minister voorge n". stelde systeem inderdaad het enij A'WC mogelijke is, is niet duidelijk; srdan het niet het meest wenselijke een zou het College van B estuur t O­led in elk geval duidelijk moeten ziji af v; uit de discussies in en de beshiitea unive van de Universiteitsraad. Welliclil irobe< had het College van B estuur hieruit dale ook enige conclusies kunnen trek­ stell ken voor wat betreft het in te ne­ terfei men standpunt over het op het de­ iverse partement opgestelde systeem. MOChl iisatie namens de PKV­fractie, ». Voc BAREND MIDDELKOOP W O iraad, iVO­pi e niet en de 'derwijs en aparte scholen voor hun kinderen? lENG. Voor gevorderde studenten, b.v. na de „kandidaats"­graad, als de ge­ !4 okt noemde tegenstellingen wat begin­ araad nen te vervagen, is er minder be­ er gee zwaar teg«n geïntegreerde ­opleidin­ engaan gen; aan vele B lanke universiteit«« /AWO in Zuid­Afrika studeren dan ooi inforr Zwarte studenten van dat nivo, itaJ o evenals trouwens cB e Zwarte stu­ ital 01 denten die 'n studie hebben geko­ ;. I zen die niet aan hun eigen univer­B sr 300 siteiten wordt gedoseerd. Door 't ens d hele land zijn dat er enkele hon­ de afd derden, ook Potchefstroom heeft edoeli ze, zoals de Rektor van die univer­ t'AWC siteit terecht met nadruk naar vo­ ;tivere ren bracht in zijn brief aan de VU VO op 1 hetgi et feit SPESIALIZATIE zelfs g Tenslotte: de niet­B lanke universi­ teiten in Zuid­Afrika hebben D ' goede toekomst, juist door hun mo­ gelijkheden van specializeren op eigen gebieden van wetenschap. Zo heeft de Indiër universiteit in Dur­ ban­Westville zich al 'n naam ver­ worven met zijn letteren­fakulteit, die bezig is 'n sentrum te worden voor de studie van India's kuituur en talen (Hindi, Urdu, Tamil, etc.), In deze talen geïnteresseerden uit heel Zuid­Afrika en daarbuiten ko­ men hier graag studeren: ze hebben er immers sprekers van die talen als dosenten en overal om zich heen als hun medestudenten. Het­ zelfde kunnen m.n. de B antu­uni­ versjteiten bereiken: Turfloop is omringd door B antu­talen en ­kui­ turen; er is 'n begin van 'n oplei­ ding Algemene taalwetenschap met een paar veelbelovende deelnemers, hopelijk later dosenten in hun eigen talen en kuituren en geschiedenis, Zij zullen bijdragen aan de bonte verscheidenheid aan akademiese', opleidingen in Zuid­Afrika, 'n rijk­ dom die wij in Nederland niet ken­ nen. Waarom toch steeds van „diskrimi­ natie" sprekeö als het gaat om 'n erkennen en produktief maken van bestaande verschillen tussen gelijk­ waardige groepen? Waarom hun een minderwaardigheidskompleks te bezorgen met ons meewarig ge­ praat? Het wordt tijd dat wij eens ophouden de Zwarte mens als pion te gebruiken op het schaakbord van de politieke strijd tussen „rechts" en „links", tussen de vrije wereld en het kommunisrae. Het wordt tijd dat wij ons eens eerlijk gaan verdiepen in de werkelijke noden en behoeften van die Zwarte mens zelf. Dr. BER THE SIE R TSEMA, hoogleraar Algemene taal. weienschap Vrije Universiteit

I0€

)el

)f.:(

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen