Ad Valvas 1974-1975 - pagina 107

AD VALVAS — 25 OKTOBER 1974

DIESREDE PROF. LEVER OVER SLAKKENONDERZOEK De Diesrede van prof. Lever, die maandag 21 oktober in de Aula wet'd uitgesproken, handelde over het slakkenonderzoek, waar de vakgroep Algemene en Experimentele Dierkunde zich mee bezighoudt Prof. Lever is voorzitter van deze vakgroep en wilde met de oratie het onderzoek wat meer bekendheid geven. In het verleden trok het wetenschappelijk onderzoek buiten de wetenschappelijke kring bijna geen aandacht. In de laatste jaren is hierin een grote, v,eranderii^ gekomen. Velen willen weten welk onderzoek wordt uitgevoerd en zij willen dit ook beoordelen. Deze belangstelling heeft verschillende oorzaken. Er wordt voor het onderzoek steeds meer geld gevraagd. Iedereen ervaart dat de toepassings aspecten van veel wetenschappelijk onderzoek machten vormen die het gewone dagelijkse leven op ingrijpende wijze kunnen veranderen. De vraag dringt zich op of dit slakkenonderzoek nu juist niet een schoolvoorbeeld is van de veronderstelde universitaire misstanden, waar men zich dikwijls met volstrekt afgetrokken, „weltfremde^^ in geen enkel opzicht voor de maatschappij nuttige zaken zou bezig houden. BILHARZIA Het onderzoek aan de VU blijkt toch wel enige relevantie te hebben voor het belangrijke verschijnsel dat slakken zogenaamde ,.tussen-

gastheren" zijn van een aantal buitengewoon veel voorkomende ziekteverwekkers bij de mens en het lundvee. Deze ziekteverwekkers behoren tot de gioep van de platwormen. Een voorbeeld is de in Nederland bekendste parasitaire platworm de leverbot, waarvan de volwassen exemplaren in de galgangen \ a n

STUDENTENVEREIIieillgEN ORGANISEREN TWEEDE KENNISMAKINOSTIJD

runderen en schapen leven, tervijl de larven in de poelslak voorkomen. Momenteel is de schade die de leverbotziekte veroorzaakt zeker 200 miljoen per jaar. Nog belangrijker is de in de Tropen voorkomende Bilharziaziekte. D e volwassen wormen leven daarbij in de bloedvaten van de buikholte van de mens en kunnen aanzienlijke schade aan verschillende organen toebrengen. Ook de deze ziekte veroorzakende platwormen moeten een gedeelte van hun leven in bepaalde zoetwaterslakken doorbrengen. Men is tot de conclusie gekomen dat een van de meest geschikte methoden om deze ziekte op wereldschaal terug te dringen het bestrijden van betreffende zoetv/aterslakken is. Reeds daarom is een diepgaand onderzoek over alle aspecten vdu het leven van zoetwaterstaicken (bouw, functioneren van de organen, gedrag) noodzakelijk. Aan het slot stelde prof. Lever of de vraag er binnen de universiteit nog wel aan Vv'etenschappelijk onderzoek moet worden gedaan. Volgens hem moet het antwoord op deze vraag bevestigend zijn. „Hoe kan men aan de hoogste instelling van onderwijs echt kennis overdragen en vei krijgen als men niet ervaart hoe kennis wordt verkregen?"

De zes studentenverenigingen aan de VU - l A N , SSRA, Libcr, Cyclades, VGSA, NV AS - organiseren in de komende weken een tweede kennisinakiugstijd. Zij die alsnog lid van een studentenvereniging willen worden krygen hiertoe opnieuw de gelegenheid. In de Raad van Samenwerking, het overlegorgaan >au de verenigingen, is afgesproken gelijktijdig met de kennisraakingstijd te starten, nl. op maandag 28 oktober a.s. (de SSRA moet om organisatorische redenen hierop een uitzondering maken en begint op vrijdagavond 1 november). De redenen voor deze tweede kennismakingslijd zijn velerlei. De studentenverenigingen krijgen steeds minder tijd zich aan het begin van de cursus te presenteren. Er is maar weinig tijd tussen de toch al intensieve sociale introduktie aan de universiteiten en de eerste colleges/ prakiika. Dit werkt niet stimulerend om aan de eerste kennismakingstijd mee te doen. Bovendien beschikken vele eerstejaars op dat mornent nog niet over een kamer in de stad, terwijl sommige nog niet eens weten aan welke universiteit ze zijn geplaatst. Tenslotte bemerken heel wat mensen pas na verloop van tijd dat hun vooroordelen tegen het verschijnsel ,,studentenvereniging" nogal misplaatst zijn. Waarom zou je lid worden van een studentenvereniging? ledere vereniging heeft zijn eigen sfeer, z'n eigen gezicht, z'n eigen aktivlteiten. ledere vereniging kan z'n bestaansrecht op eigen wijze hebben dit gemeen: ze willen een formuleren. Maar de verenigingen ieder de mogelijkheid bieden mensen te leren kennen, mensen buiten

je eigen faculteit, buiten je eigen „jaar"; mensen met wie je kunt praten, met wie je plezier kunt hebben, bij wie je kunt uithuilen en met wie je opnieuw kunt beginnen;- mensen dus die wat voor je kunnen betekenen. Deze band is van groot belang om daar vanuit aktie te ondernemen en bewust te worden van je eigen situatie. Je kunt meedraaien in werkgroepen, projektgroepen, kreatieve Projekten en je gezamenlijk inzetten voor zaken die buiten je direkte leefwereld vallen. Wie meer over studentenverenigingen wil weten leze het RSA-boekje van de VU, of vervoege zich bij: — lAN, Herengracht 384A, tel. 64587/242620 — SSRA, Leidsegracht 108, tel. 239437/221791 — Liber, Pr. Hendriklaan 31, tel. 736850 — Cyclades, Prinsengracht 181, tel. (Jan Dijkhuizen) 457738 — VGSA, Postbus 7077, tel. (Klaas Krijgsheld) 456169 — NVAS, Prinsengracht 175, tel 223006

BIOLOGIESTUDENTEN:

rof. Lever geeft vertekend leeld In zijn diesrede heeft prof. Lever enkele opmerkingen gemaakt over universitair onderzoek in het algemeen en het (zijn?) slakkenonderzoek in het bijzonder. Ons inziens bestond dit gedeeltelijk uit waarheden als koeien, voor en ander gedeelte uit een verkeerde voorstelling van zaken, althans suggesties die daartoe leiden. Spreker weidde nogal uit over de rol van slakken als tussengastheer voor leverbot en Schistosoma, de verwekker van Bilharzia. Hierdoor ontstaat gemakkelijk de indruk (zie b.v. samenvatting diesrede van pers en voorlichting) dat het onderzoek van de vakgroep Algemene en Experimentele Dierkunde (A.E.D.) ondersteunend werkt voor parasitologische arbeid en dat het perspektieven voor slakkenbestrijding biedt. Dat zou dan moeten blijken uit de doelstelling van het onderzoek van de A.E.D., waarin dan konkrete vragen, voortkomend uit de parasitologic, opgenomen zouden zijn; tevens zou dat moeten blijken uit de kontakten met parasitologen en uit het aantal publikaties met een parasitologische blikvanger.

JAARVERSLAG We zijn even dol op stastiekjes als onze hoogleraar en halen uit het jaarverslag de volgende feiten: In 1973 werden er 25 publikaties uitgebracht. Bij slechts één valt het woord Schistosoma in de titel. Van de 32 bezoeken aan kongressen en vergaderingen is er slechts één afgelegd bij de vereniging voor parasitologic door één medewerker. Slechts in één van de 5 werkgroepen (de werkgroep vergelijkende endokrienologie) komt een min of meer parasitologische vraagstelling voor, naast de 13 andere vraagstellingen. Twee medewerkers zijn zijdelings betrokken bij het Schistosomavraagstuk, waarbij ze samenwerken

met de medische faculteit.* D r Mohamed werkt als gast aan de endokrienologie van de tussengastheerinfektie, waarbij niet gedacht moet worden dat zijn werk gericht is op toepasbare resultaten die hij mee kan nemen naar Egypte. Uitermate goedkoop vinden wij het om te pronken met de aanwezigheid van een Tanzaniaan; wij vragen ons af of Don Lyaruu hier veel opsteekt over preventieve geneeskunde. De W.H.O.-beurs van dr. Zylstra, die prof. Lever ook noemt, toont niet de relevantie van het onderzoek aan; veeleer geeft het een illustratie van de onzorgvuldigheid waarmee de W.H.O. met zijn beurzen omspringt. De aktiviteiten van de vakgroep A.E.D. die de parasitologic raken, maken minder dan 4% van het totaal uit. Daar gaat dan een kwart van de Diesrede over. Het is niet aangetoond (en bovendien onwaarschijnlijk) dat een zo grondig mogelijke studie van zoetwaterslakken een noodzakelijke bij-

drage vormt tot het oplossen van wereldvraagstukken. Het is wel een gedachtengang die het geweten van wetenschappers en studenten sust. Bovendien biedt zij de mogelijkheid de dagelijkse bezigheden van de onderzoeker te legitimeren tegenover de achterban, echtgenotes(n), verloofden(s) en eerstejaarsstudenten. Wij doen daar niet aan mee. MOTIVATIE

BRIEFGEHEIM

De laatste weken is de Rotterdamse universitaire gemeenschap opgeschrikt door de brief die een hoogleraar aan het College van Bestuur van de Erasmusuniversiteit heeft gestuurd over de schending van het briefgeheim. Brieven die de hoogleraar wilde versturen naar een aantal van zijn studenten in Bombay vond hij enkele dagen later weer geopend op zqn bureau, vergezeld van de mededeling dat het — volgens de postkamer — particuliere correspondentie betrof. De postkamer van de Rotterdamse universiteit deelde de hoogleraar desgevraagd mee dat dit wel vaker voorkwam. Tot dusver zijn er van de andere universiteiten nauwelijks eensluidende berichten gekomen, maar Ad Valvas ging voor alle zekerheid toch even kijken in de postkamer van de VU of ook daar stoffige speurderSj de ,verdachte brieven van

personeelsleden te licht bevonden. We kunnen de lezers geruststellen; aan de V U wordt het ouderwetse idee van het briefgeheim nog steeds hoog in het vaandel gevoerd. Gesloten eüveioppen worden nimmer geopend. Alleen, als er geen afzender op vermeld is wordt de brief (ongeopend) naar de desbetreffende afdeling teruggestuurd. In de meest e gevallen, zo zegt de heer Van Bottenburg (chef postkamer) kun je d a n wel a a n n e m e n d a t het hier g a a i om particuliere correspondentie. Volgens hem is het harde noodzaak dat er enige controle is op uitgaande post. Er wordt door de afzenders zeer royaal omgesprongen met porti-gelden van de Vrije Universiteit. D a t is ook de reden dat bij open poststukken gecontroleerd wordt of het drukwerk is of met. Veel mensen willen volkomen onbelangrijke stukken als luchtpost verstuurd hebben en dat is aanmerkelijk duurder. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door onbegrip van de afzenders over de porti-kosten en de tijd die een poststuk onderweg is. Dageiyks komen poststukken b i n nen, welke zonder nadere adresaanduiding zijn gericht a a n 'De Vrije Universiteit*.

Slechts één m a n bij de VU, nl. de heer Linssen (archivaris) heeft t o t t a a k deze poststukken t e openen. De brieven kunnen d a a r n a op de juiste plaats worden afgegeven. D i t zal n i e m a n d h e m Icwaljjk kimnen nemen. Hoeveel poststukken worden er nu ongeveer verstuurd van de VU? De h e r e n V a n Bottenburg, Veenhof, Van der Feer, Kroon en L u b berts, tezamen h e t complete a r s e n a a l a a n postbeanitaten d a t de VU telt, houden het allemaal precies bij. I n 4 j a a r tijd werd voor circa 1 miljoen gulden gefrankeerd. En, om nog even wat cijfers te noemen, in de maand september alleen al gingen 62.182 stuks de deur uit. In die zelfde maand ontving de VU 297 zakken met post. Om half negen "s-morgens wordt de Ingekomen post bij de vaste kontaktadressen afgeleverd. Later op de dag m a k e n deze m e n sen 4 m a a l een ronde door de VU om post t e h a l e n en t e brengen, hetgeen per persoon per week ongeveer 100 kilometer lopen met zich meebrengt. Ze lijden er echter niet onder.

%

Voor het motiveren van het slakkenonderzoek blijven dan nog 3 punten over. Achtereenvolgens: 1. Onderwijsmotivatie. a. het belang voor de onderzoeksstages. Inderdaad een belangrijke kwestie. Echter, als een miljoenenzaak daarop berust, waarom wordt de doktoraalopleiding dan niet systematisch geëvalueerd en aangepast aan de eisen des tijd? Waarom werken er in de werkgroep endokrienologie dan meer stafleden en analy. tisch personeel (10) dan studenten (permanent gemiddeld 5,8)? Het blijkt dat men de onderwijstaak verwaarloost ten opzichte van het onderzoek. Er zijn dus veel zwaarderwegende motieven in het spel. b. Prof. Lever zwijgt over het prekandidaatsonderwijs. Niet verwonderlijk als men ziet dat een gedeelte van dit onderwijs in handen is van een aparte onderwijsgroep, die volledig van het onderzoek geisoleerd is. Waar blijft de veelgeroemde eenheid van ondeiwijs en onderzoek dan? 2. Het opvullen van lakunes in de zoölogische kennis. Dit is de enige motivatie die o.i. door prof. Lever volkomen juist wordt weergegeven. Als zodanig moet het onderzoek dan ook gemotiveerd worden aan de buitenwacht, al zijn velen daar niet zo gevoelig

voor. Wij ook niet, trouwens. 3. De „integrale aanpak van de slak". Niet zozeer de hoeveelheid medewerkende specialismen is uniek (deze vormen in toenemende mate een eenheid), maar de hoeveelheid mankracht. Geen motief, maar louter genade! Onze hoogleraar noemt deze samenwerking dan „interdisciplinair". Tegen de tijd dat economen en cultureel anthropologen ook meedoen noemen wij het ook zo. POPULARISATIE We zijn nu bezig geweest de onzinnigheid en inkonsequentie van het universitaire onderzoek te adstrueren aan het onderzoek van de vakgroep A.E.D. Dat is naar onze mening noodzakelijk, gezien de wijze waarop prof. Lever alle meningen van de studenten, zowel als die van de staf terzijde schuift en op eigen initiatief naar buiten treedt. Zijn popularisatie van dit stukje zuiver wetenschappelijk onderzoek geeft een vertekend beeld van de werkelijkheid. Wij kunnen nu niet anders aangeven op welk niveau de diskussie over dit konkrete geval staat. Een diskussie die herhaaldelijk is afgekapt, maar door ons nog lang niet is afgedaan. politieke kommissie van Gyrinus Nutans (vereniging van biologiestudenten VU). * D e werkelijke eer voor het Bilharzia.onderzoek komt toe aan de afdeling Medische Parasitologic van de Medische Faculteit; een instelling waar biologen niet eens een hoofdvak voor het doktoraal examen kunnen bewerken, ondanks herhaald aandringen van studentenzijde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen