Ad Valvas 1974-1975 - pagina 99

AD VA LVA S — 18 OKTOBER 1974

7 «M^

JAN REBEL

kifeèkblad van 16 oktober 1971, licit fordt de faam die het Hoens­ Toekse centrum heeft gekregen, jj; Is een van de best geslaagde in­ \^^ egratie­projecten op dit gebied, oi«ev0stigd.) jj. Iet is begrüpelijk dat de heer eeft B A alderen voor de opleiding ,v.JBpie huisartgeneeskunde, zoals ^iijHboven omschreven, een ge­ londheldscentrum wilde oprich­ als middel om verkenning ïell de praktijk van multi­disci­ iaire samenwerking mogelijk aken. Na aanvankelijke a a r ­ g (het ging, en gaat nog iëeds, om een experiment) gaf le^ bestuur van de Vrije Univer­ it zijn fiat en zegde steun toe een sobere aanzet en voor­ tige fasering. Er kon begon­ len worden. Maar waar? ie keuze viel op tuinstad Osdorp. it vier overwegingen: ie bevolkingsopbouw in Os­ [orp bestond en bestaat voor­ uit geschoolde en onge­ schoolde arbeiders. n die wijk was een aanzien­ jjk huisartsen tekort <1 huis­ rtsen op 42.000 inwoners), 'sdorp ligt niet al te ver van e V.U. verwijderd. 'Er is een goed georganiseerde wijkraad waardoor kontakt met de bevolking mogelijk is.

"^ )p een rijtje Ie [et 1!) opvallend en ook wel merk­ aardig dat van de 7 huisartsen aard uBpn praktiseren in Osdorp er 5, min oHneeer op een rij, zich gevestigd nHbe: iben in (of op) Hoekenes, een nHtra itraal gelegen straat in die wijk. dW'en en­^ien is d a a r een cardioloog üslevestigd en een longarts, alsmede

een konsultatiebureau voor ge­ boorteregeling (leven en laten leven) en de medische kontrole­ dienst voor de ziektewet. Dit zou je een koncentratie van gezond­ heidszorg kunnen noemen. Maar niet in die zin dat het klopt met de ideeën die de heer van A alde­ ren en staatssecretaris Hendriks en zoveel anderen daarover h e b ­ ben. 'Het moge uit h e t volgende blijken. Toen de V.U. besloten h a d in de wijk Osdorp van start te gaan met een gezondheidscentra, werd als vestigingsplaats gekozen de meest westelijke buurt van A m­ sterdam, officieus genaamd De Punt, waar de gemeente A mster­ dam een stuk grond ter bebouwing beschikbaar h a d gesteld, voldoen­ de voor een ruim gebouw in leng­ te, breedte en hoogte. De P u n t is een buurt die enigs­ zins geïsoleerd ligt van de rest van de wijk Osdorp, door een brede verkeersweg en een gracht, waarover brede bruggen. De buurt onderscheidt zich overigens wei­ nig van het overige deel van de wijk; of het zou moeten zijn, de wat eenvoudiger bebouwing en de minder financiële draagkracnt van de bewoners. Het is bepaald geen 'achterbuurt' in de denigre­ rende betekenis van dat woord. Er wonen, n a a r mijn eigen schat­ ling. 7000 ä 8000 mensen. Wonder­ lijk/ genoeg was daar, tot de komst van deze koncentratie van ge­ zondheidszorg geen huisarts ge­ vestigd. I n februari 1972 begon de heer van Veen, in dienst van de V.U., in een flatgebouw daar zijn werk als huisarts. Van een ge­ zondheidscentrum kon dus eigen­ lijk nog niet gesproken worden. Maar het begin was er.

»^^—^i^»»#^Mi«M«<winu>iiimwi |ii»iiii

Dat h e t p l a n voor een gezond­ heidscentrum in de wijk Osdorp de bijval kreeg van de bevolking, m e t n a m e de bewoners van de buurt De Punt, bewijst o.a. het feit dat ƒ 300.000,— als subsidie werd toegekend voor de ontwik­ keling van h e t projekt. Dit bedrag kwam als deel uit de ƒ 6.000.000,— die ter beschikking is gesteld a a n de wük Osdorp in het kader van een experiment van het ministerie van C.R.M, om in één stadswijk in 4 grote steden te komen tot een meer bevredigende sociaal­kultu­ rele aankleding en uitrusting in nieuwe wijken; de keus hoe h e t geld te besteden moest van de bevolking in die wüken zelf uit­ gaan. Begin 1971 gaf h e t bestuur van de V.U. zijn goedkeuring a a n de heer Van A alderen tot de oprichting van een gezondheidscentrum. Begin 1972 werd daadwerkelijk gestart met een huisartsenprak­ tijk. Hoe is de siti^atie nu, okto­ ber 1974?

Stichting Osdorp

gezondheidszorg

Het 'gezondheldscenti­um' is nog steeds gevestigd in hetzelfde flat­ gebouv/ waar begonnen werd. De bouwtekening voor een semi­per­ m a n e n t onderkomen in De Punt, langs het water, ligt echter al klaar. De verwachting is dat het gebouw volgend j a a r in gebruik kan worden genomen. Momenteel werken er, full­time of part­time, 2 huisartsen (binnenkort zal een derde noodzakelijk zijn), 1 wijk­ verpleegster, 1 maatschappelijk werlver, 1 praktijkassistent, 1 p r o ­ jektleider. Bovendien zijn er kon­ sultatieve kontakten met o.a. een •sociaal­raadsvrouwe, een sociaal­ p.sycholoog en een agoog. De orga­ nisatie is juridisch in een voor­ lopige stichting ondergebracht (Stichting Gezondheidscentrum Osdorp i.o.) in afwachting van definitieve afspraken met p a r t i ­ cipanten, i.e. meerdere instellin­ gen dan de V.U., werkzaam op het terrein van de gezondheids­ en welzijnszorg. Er is ook een stuur­ groep geformeerd die regelmatig vergadert en waarin zitting h e b ­ ben: vertegenwoordigers van di­ verse instellingen op het gebied van gezondheidszorg en m a a t ­ schappelijk werk, enkele leden van de Wijkraad Osdorp en een vertegenwoordigirig van de wer­ kers in het gezondheidscentrum.

Doelstellingen Wat zijn nu de doelstellingen van het gezondheidscentrum, afgezien van de voor de h a n d liggende t a a k van het kureren van zieken? Die doelstellingen zijn veel ruimer dan de benaming 'gezondheids­ centrum' doet vermoeden. De doelstellingen van h e t gezond­ heidscentrum geven niet de hoog­ ste prioriteit a a n preventie. Wel is h e t zo, d a t m e n niet allen wenst te kijken n a a r h e t individu, d a t met klachten^ bij de dokter komt, m a a r deze klachten ook wU be­ kijken i n zijn relatie m e t allerlei maatschappeltike faktoren, zoals werkomstandigheden, woonom­ standigheden, vereenzamende fak­ toren in de wijk e.d. Daartoe is nauwe samenwerking nodig (niet alleen vergaderen) met instel­ lingen en personen uit de ge­ zondheids­ en welzijnszorg, zoals vertegenwoordigers van de bevol­ king in de wijk, met de openbare gezondheidszorg (G.G.G.D.), met de scholen, met gemeentelijke so­ ciale diensten, met de zieken­ fondsverenigingen, met de kruis­ verenigingen etc. Dat wil niet zeggen centralisatie in een ge­ bouw, m a a r wel regelmatige sa­ menspraak over onderwerpen als milieuhygiëne, woonsituaties, a r ­ beidssituaties, maatregelen van de overheid, planning, financie­ ring, informatie a a n de bewoners van de wijk, opleiding van toe­ komstige werkers in de eerste­ lijns­gezondheidszorg, enz., enz. Er 13 dus werk genoeg a a n de win­ kel. Maar ook stof genoeg tot vruchteloze praatpraktijken, fru.s­ t r e r e n d e kommunikatiestoornis­ sen en zelfs konflikten. Indien men de grote lijn niet duidelijk volgt, doch zijn eigeÄ standje voorrang geeft, is de kans op m i s ­ lukking zeer groot. Het is nog steeds een experiment. Naast deze grondgedachte van preventieve gezondheidszorg, wil m e n de idee van demokratlsering van de ge­ zondheidszorg, verwezenlijken. De oewoners van de wijk, waarvoor het gezondheidscentrum bedoeld is, moeten gestimuleerd worden mee te denken en suggesties te doen over het functioneren van het centrum. Gewaakt moet wor­ den dat de organisatie voor de bewoners onduidelijk wordt, dat er drempelvrees ontstaat door bu­ reaukratie. De patiënten moeten zelf mee kunnen praten over de' behandeling van h u n ziekte; de therapeut behoort niet te snel de vaktechnische moeilijkheid te ge­ bruiken als motief om de patiënt de mond te snoeren. Verder is het gezondheidscenti'um 'oedoeld als middel tot kennis­ making met de praktijk voor m e ­ disch studenten in de doctoraals­ fase en voor stagiaires vaiKanders beroepen. Het grote belang d a a r ­ van is duidelijk als m e n bedenkt, d a t bij voortschrijdende h e r s t r u k ­ turering­ van de gezondheidszorg er toenemende behoefte zal o n t ­ s t a a n a a n werkers in de eerste­ lijns­gezondheidszorg, zowel kwa­ litatief als. kwantitatief. Daar staat of valt de gehele ontwikke­ ling van gezondheidscentra mee.

Steun

\

Het realiseren van deze doelstel­ lingen, de meer intensieve en veel­ zijdiger behandeling van p a t i ë n ­ ten, de inrichting en huisvestings­ kosten, de personeelsvoorziening e.d. brengen grote kosten mee, die slechts t e n dele vergoed worden uit de opbrengst v a n h e t patiën­ tenbestand van h e t centrum door de ziekenfondsen of honorering van de behandeling door 'partiku­ liere' patiënten. Daarom is d r i n ­ gend hulp nodig uit andere bron­ nen. Die hulp wordt ook gegeven, hetzij door h e t verstrekken van geld, hetzij door h e t beschikbaar stellen van m a n k r a c h t . Hoewel de opzet van h e t centrum is uitge­ gaan van de V.U.,( zijn er reeds lang diverse andere Instellingen betrokken bij de ontwikkeling van h e t projekt in Osdorp. Bijv. de V A.Z. (Vereniging A msterdamse Ziekenfondsen) die m e t donaties en m a n k r a c h t de zaak krachtig steunt, de S^.A .K. (Stichting Samenwerkende A msterdamse Kruisverenigingen), de W y k r a a d Osdorp, de gemeente A msterdam, de centrale overheid. Behandeling v a n patiënten door gezondheidscentra zal meestal aanmerkelijk duurder zijn d a n behandeling door huisartsen in solopraktijken. Dat de ziekenfond­ sen desondanks de gezondheids­ centra steunen komt voort uit de verwachting, d a t besparingen zul­ len verkregen worden door m i n ­ der verwijzing n a a r dure medisoh­ specialisten en minder zeer kost­

bare klinische verpleging. Boven­ dien leeft de verwachting, d a t bij de beroepsbevolking daling van h e t ziekteverzuim zal optreden, o.a. door preventieve gezondheids­^ zorg en meer effektieve b e h a n d e ­ ling van psycho­somatische a a n ­ doeningen. Hooggestemde verwachtingen die weliswaar een reeéle grond heb­ ben, m a a r die niettemin als reali­ seerbaar nog bewezen moeten worden. De idee van een gezond­ heidscentrum, zoals momenteel m Osdorp werkt en zich snel ont­ wikkeld, waar op demokratische wijze in multi­disciplinair ver­ band wordt samengewerkt, zonder hiërarchie n a a r persoon of funk­ tie, in dinestverband met redelijke gelijke salariëring n a a r rato van leeftyd, arbeidsuren en sooiaio omstandigheden, k a n een toon­ beeld zijn hoe een onderneming, hoe een maatschappij kan en be­ hoort te werken. Niet alle mensen zijn gelijk, m a a r alle mensen zijn wel gelijkwaardig. Maar, nog­ maals, het is een experiment, en d a t zijn de betrokkenen zich t e r ­ dege bewust. Wat mij overigens is opgevallen by h e t lezen van de structuurnota gezondheidszorg van staatssecre­ taris Hendriks is, d a t in h e t o n t ­ vrouwen van de p l a n n e n over h e r ­ strukturering de solitaire huis­ a r t s in h e t voorbericht van de nota een schouderklopje voor zijn aandeel in de huidige stand van de gezondheidszorg in Nederland, die 'op een hoog peil' wordt ge­ noemd in vergelijking met verge­ lijkbare landen, doch verder wordt de solitaire geneeskunde bijna als een anakronisme weggestruktu­ reerd. Het zou miJ niet verwon­ deren indien de huisartsen zich door deze negotie gegriefd zouden voelen. Mijns inziens is de soli­ taire geneeskunde niet alleen springlevend, m a a r kan h e t ook een t a a k hebben in de h e r s t r u k t u ­ rering van de gezondheidszorg in de eerste linie. Per slot hebben huisartsen vaak jarenlange prak­ tijkervaring. Niet alleen zouden zij waardevolle adviezen kunnen geven, doch ook sommige stagiai­ res onder h u n hoede kunnen n e ­ men, om aldus mee te helpen aan de praktische opleiding van toe­ komstige werkers in de eerste­ lijns­gezondheidszorg. Het is echter de vraag of staats­ secretaris Hendriks d a t wU; bot schijnt d a t hij van de solo­prak­ .tijden af wil. De dokter in loon­ dienst. Het is ook de vraag of de huisartsen dat willen. Zij zouden h e t kunnen opvatten als zichzelf de das omdoen, door de h e n be­ konkurrerende gezondheidscentra een handje te helpen. Ik twijfel.

Dank Voor h e t schrijven van dit artikel ben ik dank verschuldigd a a n de volgende h e r e n : Prof. dr. H. J. van A alderen, die mij in een onderhoud ruime tiid heeft toegemeten, om h e t doel en de werking van gezondheidscen­ t r a in h e t algemeen en van die in de wiJk Osdorp in h e t bijzonder a a n mi) uit t e leggen. P . J. Hallie, arts, medisch advi­ seur v a n de V.A .Z. en voorzitter v a n de stuurgroep v a n h e t ge­ zondheidscentrum in Osdorp, die mij o.a. h e t belang van h e t a a n ­ deel d a t de V.A .Z. levert in de ont­ wikkeling van h e t c e n t r u m heeft duidelijk gemaakt. H. Holtmaat, socioloog. Projekt­ leider van h e t gezondheidscen­ t r u m In Osdorp, die mü door h e t noemen v a n een a a n t a l feitelijk­ heden op de hoogte bracht van de huidige stand van zaken van het projekt. Ik vind h e t passend ook m u n moeder te danken, die mij o.a. p r a t e n heeft geleerd, daar heb ik veel gemak van. E n ook de lagere school bedankt, die mij op cal­ vinistische grondslag de begin.se­ len van h e t lezen en schrijven van de Nederlandse t a a l heeft bijge­ bracht. (Met rekenen is d a t vri]­ wel niet gelukt. Een van de rede­ n e n d a t ik nooit overwogen heb groenteboer te worden. Hoewel dat ook een fijn beroep is, waar flink geld in te verdienen valt. Kijk m a a r n a a r de grote luxe auto's waarin de h e r e n rijden). Ik m a g niet vergeten ook de eind­ redaktie van A d Valvas te d a n ­ ken, die, door de uitnodiging dit artikel te schrijven, mij nood­ zaakte om mü te verdiepen m een zo boeiend onderwerp. Boven­ dien word ik er voor betaaid. Twee kwartjes per uur, en d a t k a n a a r ­ dig oplopen. Van de opbrengst koop ik een heerlijke fles en drink een stevig glas. Gezondheid!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen