Ad Valvas 1974-1975 - pagina 59

11

A D V A L V A S — 20 S E P T E M B E R 1974

Prof. Meuleman tóe VV aan de tie in Bologna.

deelnemer voor Bectorenconferen-

ectorenconferenti ectorenconferentie in Bologna Aan de eeuwenoude universiteit v a n Bologna, de oudste v a n E u r o p a , is v a n 1 t o t 7 s e p t e m b e r d e e i r k e l g e s l o t e n : v e r f c o n d i g d e n de grote h u m a n i s t e n E r a s m u s , D a n t e e n ook Copernicus e r eertijds h u n denkbeelden o m t r e n t d e 'Education p e r m a n e n t e ' d i t m a a l zijn h e t z o ' n 300 r e e t o r e n v a n E u r o p e s e u n i v e r s i t e i t e n die zich o p r e c h t bezorgd bezighielden m e t d e v r a a g s t u k k e n voor d e k o m e n d e t i e n j a a r , w a a r o n d e r o o k d i e v a n d e levenslange ontwikkeling. E e n h i s t o r i s c h o g e n b l i k t o c h w e l , w a n t z e l d e n is d e w e t e n schappelijke wereld zo d o o r d r o n g e n geweest v a n de noodzakelijkheid zich a a n te passen a a n de veranderende maatschappij, wil d e u n i v e r s i t e i t n i e t g e ï s o l e e r d k o m e n t e s t a a n . Behalve d a t zij zich moet a a n passen a a n de samenleving, zal de universiteit zich tevens moeten beraden op d e eigen grote problem e n : hoe de grote massa nieuwe studenten ( e n straks misschien ook andere leerlingen) op te v a n gen, e n tegelijkertijd d e verworvenheden v a n onderwijs e n o n derzoek niet t e verwaarlozen. Over deee problematiek n u , g e tuigde e e n twintigtal werkdocumenten, die representanten v a n allerlei Europese universiteiten h a d d e n opgesteld. Hoezeer ook uiteenlopend in visie, v a n democratiserende e n traditionele v a n Oost- e n Westeuropese instellingen, een ding h a d d e n a l deze p a pieren wel gemeen: e r moet Iets veranderen e n niet alleen o p schrift m a a r vooral ook in de oraktijk. Weinigen konden op dit ogenblik de Rubicon oversteken door i n plaats v a n op h e t (gewraakte) , erleden de blik brutaalweg op de toekomst te richten. Wie d a t toch durfde, liep h e t risico zich t n h e t ryk Utopia t e begeven, w a n t was er niet aangetoond d a t prognoses, zeker in de academische sfeer, gedoemd waren geen s t a n d t e houden voor een enigszins redelijke periode? Een voorspelling v a n tien j a a r achtte m e n algemeen onhaalbaar, een v a n vüf j a a r een waagstuk. Maar even zo goed diende de student t e mikken op zes ä zeven laar, voordat hij zijn studie m i s schien m e t h e t einddiploma k a n bekronen. GEESTELIJKE ELITE Onder deze optiek kreeg h e t b e oog v a n de Brusselse rector prof. Andree J a u m o t t e reliëf, toen hij ipmerkte d a t de traditie v a n de jmversiteit die een geestel^ke elite opleidde voor h e t vervullen an hoogwaardige betrekkingen, niet meer werkte. Niet slechts omdat de student een goede kans loopt a a n h e t einde v a n zijn opleiding te merken d a t een flink deel v a n de verworven kennis verouderd is of niet meer gevraagd wordt, ook omdat de samenleving tegen die tijd stellig andere eisen zal stellen, die niet zozeer m e t kennis en oeroepsopleiding t e m a k e n lieboen als m e t de ontwikkeling van de persoonlijkheid, karaktervorming en sociale vaardigheid. Modern onderwijs, aldus deze hoogleraar, moet er zijn voor jonge mensen en volwassenen. Het moet zich uitstrekken over veel grotere bevollcingsgroepen. Het mag zich niet beperken t o t kennisoverdracht, m a a r moet eerst en vooral de capaciteiten vergroten om te leren, nieuwe problemen op te lossen, te zoeken, te scheppen en te vernieuwen. Alleen d a n b e hoeft de student zich a a n het einde van de reis geen zorgen te maken over een falend kennispakket. De beschouwing volstond niet met h e t opsommen v a n deze, merendeels toch wel bekende gedachten. H e t gegeven werd ook uitgewerkt i n drie groepen: de uiteraard niet overbodige overdracht v a n basiskennis, de evenm i n te verwaarlozen beroepstraining, alsmede Icaraktervorming. Btj de intellectuele vorming zag Jaumotte h e t als belangrijk m e thodes a a n te leren die konden dienen om zich kermis eigen te maken e n zaken t e ontdekken. Wat de karaktervorming betreft hechtte hij veel waarde a a n h e t verlenen v a n een motivatie voor een voortdurende, persoonlijke verrijking. De mens moet zijn kracht ontlenen a a n zijn eigen innerlijke dynamiek, zyn mogelijkheden om, te creëren en zich

B. Kieboom a a n te passen H e t karakter wordt de allesbeheersende factor. Een argfument t e meer voor deze benadering, was d a t er s t r a k s wellicht e e n maatschappij zou ontstaan, w a a r i n onze materiële behoeften I n een eindstadium zouden geraken. H e t werk zal op een zacht pitje worden gezet e n er dreigt gevaar voor een door de massamedia beheerste, steriele 'cultuur'. Slechts wanneer h e t m o gelijk bleek in h e t opvoedingsproces de m e n s e n de prikkel t e geven om h u n kennis t e blijven vergroten, k o n deze r a m p worden vermeden. De nieuwe verantwoordelijkheid voor h e t hoger onderwijs is d a a r o m de mensen (en een zo groot mogelijke groep van mensen) niet alleen voor h i m b e roepsbezigheden o p t e leiden, m a a r tevens voor een leven v a n voldoening in werk e n prestaties. Als de samenleving behoefte toonde a a n e e n meer gevorderde opleiding voor h a a r leden, dienden de instellingen niets n a t e laten om h e t m a x i m u m te benaderen. Een universitaire g r a a d betekende d a n niet langer een automatische e n tree t o t de hogere betrekkingen. Wel zou de universiteit de k a n sen k u n n e n vermeerderen do.ir een grotere variatie in de opleidingsmogelijkheden a a n te brengen. J a u m o t t e rekende af m e t de critici die aanvoerden d a t een dergelijke a a n p a k riskant zou k u n n e n zijn voor de gevestigde orde. Hü gaf d a t wel toe, m a a r vond d a t iedereen recht h a d op de volledige ontwikkeling v a n zijn p e r soonlijkheid. Een opvoeder mag eenvoudig niet anders redeneren. Best mogelijk d a t er vergissingen k u n n e n ontstaan, d a t er ontevredenheid en spanning optreden, toch moet de universiteit de m o tor blijven achter de verandering en vernieuwingen. Alleen de apostelen v a n de stagnatie of de systematische twyfelaars omtrent de menselijke mogelijkheden k a n nen in dit streven iets anders zien dan de hoop op een hslcre wereld. De woorden van de Belg waren zo interessant omdat hij meer d a n anderen de nek uitstak voor zijn critici, in de wetenschap d a t de tijd niet zou n a l a t e n door een groot deel v a n zijn (hier niet verder gereleveerde) uitwerkingen een streep t e halen. Voor de concrete uiteenzetting bestond ook by de collega-rectoren belangstelling. SL^.'VP De openingsredevoeringen stelden lichtelijk teleur, gezien h e t belang van deze vijfjaarlijkse conferentie. Veel goedbedoelde woorden over de zich veranderende m a a t schappij e n zo, m a a r die h a d d e n we al meer gehoord. J e kon als h e t ware een poosje in slaap vallen, daai'na de koptelefoon o p zetten en h e t verhaal weer o p pakken, zonder d e indruk t e krijgen d a t je iets essentieels h a d gemist. De Italiaanse president Leone, die de plechtigheid m e t zijn a a n w e zigheid opluisterde, permitteerde zich in dit pandemonium v a n vernieuwingsideeën nog een goede grap, door zich af te vragen of zijn generatie wellicht u i t idioten had bestaan, omdat slechts weinigen een universitaire graad behaalden. Met de huidige massaflcatie in h e t hoger onderwijs krijg ]e de indruk dat wü n u m een generatie v a n genieën zijn aangeland. Van de presidentiele aanwezigheid

m a a k t e de Bolognese prof. C a r nacini gebruik o m enige v r a a g stukken a a n te snijden, zoals de noodzakelijkheid om geld t e fourn e r e n voor de enorme studententoeloop e n d e voortdurende groei v a n de research. Dit mocht zijns inziens zeker niet v a n de universiteiten worden gescheiden, omdat h e t de universiteiten 'blind' zou m a k e n e n zou onttakelen als bruikbaar, democratisch voertuig voor de verspreiding v a n kennis. Ook rector Carnacini h a m e r d e op h e t aambeeld, d a t de deuren v a n de universiteit open moesten voor iedereen die i n a a n m e r k i n g k w a m voor vorming, inclusief e e n t e r u g keer n a a r d e universittót voor de education p e r m a n e n t e . Hij noemde h e t nodig contacten t e onderhouden m e t andere I n stellingen, nationaal e n i n t e r n a tionaal. KWALITEIT De voorzitter v a n de CRE, dr. Albert E. Sloman, stond tn eijn rede stil bij de noodzakelijke condities voor d e universiteiten o m h u n verantwoordelijkheid t e k u n n e n aanvaarden. O m allerlei r e d e n e n : d e economische crisis, d e houding v a n de studenten, de o p vattingen bij h e t grote publiek, leken de universiteiten echter niet langer volledig op de vervulling v a n deze condities t e k u n n e n r e kenen. Hy betreurde h e t sterk d a t d e financiële middelen vrij algemeen ontoereikend zijn o m d e kwaliteit v a n de universitaire opleiding veUig t e stellen. Vooral d e onderzoekactiviteiten leden daaronder. Zorgen waren e r ook over regeringsbemoeienis terwijl toch de universiteiten een grote m a t e v a n vrijheid behoefden. M a a r misschien overdrijven we de moeilijkheden, zei dr. Sloman, en h e t ligt toch wel voor de h a n d d a t een instelling die h e t tien eeuwen heeft uitgehouden, ook de komende tien j a a r nog wel zal blijven bestaan.

Samenwerkingsvormen waren eveneens i n discussie: universitaire planning, uitwisseling v a n studenten, overdracht v a n informatie. Bologna zal ons hierom» t r e n t meer dienen t e leren. SELECTIEDRAMA T o e n o p de rectorenconferentie t e Bologna i n een discussie groep dinsdag (8 sept. '74) h e t selectiesysteem voor aspirant-studenten ter sprake kwam, hielden drie Nederlandse rectoren h i m mond. Later verklaarde d e R o t t e r d a m m e r Klein pubUekeliJk, d a t zij beschaamd waren over h e t vaderlandse selectiedrama. Hoewel volgens d e Twentse rector Z a n d b e r g e n Nederland i n diverse opzicht e n m e t zijn onderwijshervormingen vooraan Uep moest hij toch toegeven d a t h e t hier ondanks alle verfijningen w a s misgegaan. I n Frankrijk, Engeland, Duitsland e n elders lag h e t probleem ctaicreter: e e n a a n t a l studenten werd eenvoudig niet toegelaten. Vroeg of l a a t Uep d a t t o c h ook vast. Selectie hoorde bU planning, i n deze discussie voorwerp van hoofdbrekens e n scepsis. D e t o e lating t o t universiteiten moest n a a r algemene opvattingen grenzen kennen, op «traffe v a n generaties wetenschappers die wellicht knappe administrateurs worden, m a a r h e t geleerde niet toepassen op de wetenschap.

E e n visie: d e volledigste plamimg is tevens de ergste. Zonder planning zal het de u n i versiteiten evenwel niet meer lukken h i m t a a k adequaat te vervullen. Mikkend op een maximum v a n vijf jastf (in Nederland a l rijkelijk lang) moesten wij zo flexibel mogelijk plannen, 'voor een veranderende maatschappq', a l dus d e Utrechtse rector G r o e n man. D e narigheid v a n p l a n n i n g was d a t een goed deel v a n d e opleiding h i e r a a n ontsnapte. Gelukkig voor genieën als Einstein of Newton, die als studenten v a n p l a n ning nogal nadeel zouden hebben ondervonden omdat h u n p r e s t a ties m a t i g waren. M a a r e r waren ook wel meer alledaagse a r g u m e n t e n t e vinden, zoals ö e m a a t schappelijke krachten, die iedere voorspelling uiterst onzeker m a a k ten. Voor d e departementen, die meestal de prognoses opmaken, is h e t bijzonder lastig h e t naijlend effect v a n de universitaü'e opleiding t e doorgronden. De pool Rybicki geloofde d a t d e universiteit, o m d a t zij snel veranderende behoeften v a n d e samenleving niet meer k o n bijbenen, i n h a a r p l a n ning moest overschakelen op eea meer algemene, fundamentele basisopleiding, gekoppeld a a n praktijkstages. De m a r k t moest de noodzakeiyke planning corrigeren.

Zelfstandig en comfortabel wonen In een royale woning

AMOEBEN Als er iets duidelijk bleek op de Europese rectorenconferentie te Bologna, was h e t de enorme discongruentie tussen de verschillende landen. Eeuwen van 'splendid isolation' h a d d e n de universiteiten uiteengerukt en dat bracht je niet in een vloek e n een zucht weer bijeen. De u n i versitaire wereld gedraagt zich als een groep amoeben: ze bestaan uit dezelfde substantie, m a a r n e men de meest uiteenlopende vormen a a n . Neem nu zo'n discussie over de pedagogische vorming v a n hoogleraren, heel nodig, w a n t zegt de Nederlandse hoogleraar dr. D. J. Kuenen vele leraren zijn in plaats van stralende zonnen koude stallieten. Een Duitse universiteit h a d in de gaten gekregen d a t n a een seiie seminars leraren veel beter lesgeven: zelfs hoogleraren van n a a m deden er m e t plezier a a n mee. I n Nottingham echter was een dergelijke vorming heel gewoon, al tientallen jaren. Een bovenmeester leerde er de profs hoe zü m e t een krijtje moesten omgaan. E n zo w a r e n , er ook gei-maanse verworvenheden die in h e t a n gelsaksisch territoor nagenoeg o n bekend waren. H e t was natuurlijk uiterst belangryk d a t a l t h a n s de rectores uit h e t hoger onderwijs deze discongruentie i n voUe o m vang onder ogen kregen, a l stonden ze er op h e t thuisfront weer alleen voor om de verschillen te etaleren. D a a r kwam bij d a t h e t n a een conferentie als deze, met h a a r vijf secties, ook voor h e n moeilijk was alle gegevens op een rijtje t e zetten. Tegen de tijd d a t ze volledig waren geëvalueerd, waren ze weer verouderd. Toch waren er ook gezamenlijke vraagstukken die zo langzamerh a n d uitkristalliseerden: t e r u g lopende research a a n alle universiteiten, universitaire autonomie, bedreigd door de financiële afhankelijkheid van de instellingen, permanente educatie.

Dankzü de samenwenerking tussen de Stichting Studentenhuisvesting en de Woningsticliting Patrimonium komen ou korte termijn weer flats voor bewoning door VU-studenten beschikbaar. Het betreft aciit vierliamerflats in liet complex Daalwyk, aan de rand van de Bglmer. De flats zyn gescliikt voor bewoning door (bij voorkeur) twee studenten. Het wordt aan aspirant-bewoners zelf overgelaten om combinaties te vormen en zicli als zodanig aan te melden. In april van dit jaar kwamen drie gelijksoortige flats voor deze vorm van bewoning beschikbaar. De ervaringen van de bewoners van deze flats waren zo gunstig dat tot uitbreiding van deze vorm van huisvesting is besloten. INDELING Men heeft in deze vierkamerwoningen de ruimte: woonkamer ±: 34 m2 — 3 slaapkamers van ± 11 m2 — keuken — wasruimte — berging — balcon — box in het onderhuis. D e kamers zijnongestoffeerd en ongemeubileerd. HUURPRIJS Inclusief koud en warm water — c v . — glasverzekering tuinfonds — verlichting centrale ruimtenen — huismeester-sclioonmaker — ƒ 392,50. WAARBORGSOM ƒ 395,— per woning. DATUM VAN INGANG 1 december 1974. INDIVIDUELE HUURSUBSIDIE Ook studenten komen in principe en onder bepaalde voorwaarden in aanmerking voor huursubsidie. Als twee ongehuwde studenten een flat betrekken loinnen zij ieder een aanvraag voor subsidie indienen. De huurprijs per man per maand kan dan ± ƒ 125,— gaan bedragen. VERVOER GVB-Iijnen 56 e n 58 zeer frequent n a a r de binnenstad.. INLICHTINGEN Aan de balie van de Commissie van Beheer — SSH, Uilenstede 100, Amstelveen. Telefoon 484274. In de modelwoning, Daalwijk 125, tot ongeveer half oktober. AANMELDING Zo spoedig mogelijk aan de balie van de Commissie van Beheer. (Mededeling SSH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen