Ad Valvas 1975-1976 - pagina 35

AD VA LVA S — 12 SEPTEMBER 1975

*

*

^ ¥ ^

*

universitaire lerarehopleiding Ook in de Memorie van Antwoord <zitting 1973­1974 11281, blz. 12) geven de bewindslieden te kennen geen sluitend geheel nog te kennen van de part­time postdoctorale le­ rarenopleiding: „Overigens ontvein­ zen zij zich niet dat met een zoda­ nige regeling vele problemen van onderwijskundig ­ organisatorische, financiële en rechtspositionele aard verbonden zijn, die nog nadere be­ studering zullen vergen".

CULO

kelijkheid, bijv. bij onderwijs, aan lagére­jaars­stlidenten van de eigen instelling", Culo­rapport, blz. 17. In het verslag van de Ie congres­ dag leest men: „e#a ruim landelijk overleg is noodzakelijk om de .Voortgaande professionalisering van de universitaire lerarenopleiding op het gewensnte niveau te brengen en te houden".

Gerichtheid op leraars­ beroep

'Inmiddels was in 1971 door de Professionalisering van de universi­ Academische Raad een Commissie taire lerarenopleiding is alleen mo­ ad hoc Universitaire Leraren Oplei­ geiyk, als de opleiding gericht is op ding (CULO) ingesteld met als taak het uitoefenen van het leraarsbe­ onder meen een onderzoek in te roep. Het zwaartepunt van deze op­ stellen naar de funktie van de uni­ leiding is vakinhoudelgk, en te­ versiteit ten aaiizien Van de leraren­ ' recht opleiding en aaübevelinsen «p. t«; P e onderwijskundige komponent, stellen betreffende de herziening voor zover deze in een professione­ van liepatingen van liet Akademisch le opleiding daarvan is te scheiden, Statuut. neemt een relatief klein deel van In het CULO­rapport (mei 1973) de opleiding ir* beslag. Dit geldt worden drie struktuurmodellen ge­ niet alleen voor de bestaande situa­ noemd, waarin de vakwetenschap­ tie van 1975: een universitaire stu­ pelijke en de onderwijskundige die van bijv. 6 jaar waarin een on­ komponent ter komponent van de opleiding pas­ derwijskundige sen: een successief model, waarbij grootte van 3 of 4 inaanden, maar de onderwijskundige I voorbereiding ook — zij het in mindere mate — als kop op een afgeronde vakwe­ na de herprogrammering: een doc­ tenschappelijke ppleiding is gedacht torale studie van in totaal 4 of 5 (het laatste j^ar is dan „het peda­ jaar, waarvan in de predoctorale gogisch­didaktisch jaar"); een syn­ fase een onderwijskundige kompo­ chroom model, waarin de onder­ nent van 6 ä 9 maanden. wijskundige voorbereiding een Van veel betekenis, van een wezen­ stroom vormt langs de vakoplei­ lijk belang, voor een professionele ding, welke stroom men op ver­ lerarenopleiding is dan ook een in­ schillende momenten kan laten ont­ tegratie van de vakinhoudelijke stu­ springen; een integratiemodel, die in het geheel van de opleiding. vakdidaktische waarin onderwijskundige en vakwe­ „Vakinhoudelijke, tenschappelijke aspekten na een en onderwijskundige elementen die­ eerste fase van algemeen vakweten­ nen in de opleidingen zo gekozen schappelijke vorming (de basisstu­ en op elkaar afgestemd te worden die) in een geïntegreerd leerplan dat een verantwoorde beroepsuit­ expliciet zijn afgestemd op_het be­ oefening voor de (beginnende) on­ derwijsgevende mogelijk is", roep van leraar. In een raming van de omvang van schrijft minister van Kemenade in de onderwijskundige voorbereiding zijn diskussienota Contouren van komt men — in de gedachtengang een toekomstig onderwijsbeleid van een universitaire lerarenoplei­ (blz. 93). ding van in totaal 5 jaar, blz. 22 De opleiding tot de research­va­ van het rapport — tot een duur riant van het doctoraal examen, vooral gericht op de voorbereiding van 30 ä 40 weken. In de eerder aangehaalde memorie op een werkkring in het kader van van antwoord (zitting 1973­1974, de wetenschapsontwikkeling, ver­ 11281, blz. 12) staat: „Voor een schilt nogal van de opleiding tot le­ aanduiding van de aard en de om­ raar. Het kan aanleiding geven tot vang van de onderwijskundige kom­ het optreden van spanningen met ponent verwijzen de ondergeteken­ het oog op „civiele aspekten", als den naar hetgeen terzake in het rap­ de verschillende varianten wat de port van de Commissie­ad hoc Uni­ eindtermen betreft uiteenlopen. versitaire Lerarenopleiding van de Een variatie in eindtermen hoeft Academische Raad is gesteld, met geen wezenlijke aantasting van het dien verstande dat zij van mening niveau" (een tweede aanhaling uit zijn dat die niet geheel en al voor de nota nr. 24 wijziging van de het doctoraal examen behoeft te Wet op het wetenschappelijk onder­ worden verzorgd" (de ondergete­ wijs en van de Wet universitaire kenden, dat zijn de minister van bestuurshervorming (zitting 1974­ onderwijs en wetenschappen. Van 1975, 11281, resp. blz. 4 en5) te be­ Kemenade; de minister van land­ tekenen. bouw en visserij, van der Stee — Het erkennen van de speciale eisen in verband met het landbouwonder­ voor het beroep van leraar tegen­ wijs —; de staatssekretaris van on­ over bijv. de speciale eisen voor het derwijs en wetenschappen. Klein). beroep van researchwerker, dit laat­ ste in een tijd van toenemende spe­ cialisatie tegenover het eerste, le­ raar in een tijd van grote maat­ Toenemend overleg schappelijke veranderingen, leidt tot didaktici aparte vakinhoudelijke doctoraal­ In de beweging rond de nniversi­ programma's voor aanstaande le­ taire lerarenopleiding zien we een raren. Voor hen is onder meer ken­ toenemend overleg tussen didairtici. nis, op hoog wetenschappelijk ni­ Landeiyke ontmoetingen tussen veau, van de ontwikkeling van het vertegenwoordigers van instituten betreffende wetenschapsgebied, de (de INSLO) en vakdidaictici per vak — meestal veranderende — beteke­ monden na ,fw«e büeenkomsten nis ervan voor de samenleving­ van TOOT de didaktici van de drie na­ groter belang dan, uiteraard eng ge­ tuurwetenschappen (april 14 KU richte specialisatie. Ngmegen; september '74 RU De diskussie hierover wordt soms Utrecht) uit op de Ie congresdag gestoord als men niet aangeeft over Uuniversitalre Leraren Opleiding welke studierichtingen men het (VU Amsterdam; november 1974), heeft: over alle over enkele of één bestand voo.f.alle didakticL met name genoemd gebied. Er iijn Op de 2e congresdag (KU Nijme­ universitaire, sUidierichtingen, waar­ gen; 6 juni 1975) leidt dit tot de van meer dan 80 % van de afgestu­ oprichting van de Vereniging Uni­ deerden leraar wordt (de wiskunde, versitaire Leraren Opleiding Neder­ studierichtingen binnen dejiteraire land (VULON), bestemd voor de fakulteit). Als het goed is, en van onderwijskundigen en didaktici, ver­ die situatie kunnen we uitgaan, dan bonden aan universiteiten en hoge­ zijn de betreffende studieprogram­ scholen, die zich bezig bouden met ma's gericht op het beroep van le­ de onderwijskundige komponent raar. De „leraren­variana" zal daar van de universitaire lerarenoplei­ regel zijn, de „research­variana" ding. uitzondering. In de nieuwe curri­ De Ie congresdag besteedt aan­ cula zal dat tot uitdrukking ko­ dacht aan onder meer het SP (het men). schoolpracticum, de stage­nieuwe­ Bij studierichtingen, waarvan bijv. stijl), terwijl op de 2e congresdag rond 25 % of minder van de docto­ uitvoerig aandacht wordt besteed randi leraar wordt, is de situatie an­ aan het IP (het instituutpracticum). ders; denk aan de natuurweten­ „Het IP plaatst de student in oefen­ schappen, de economische weten­ situaties, die het karakter kunnen schappen. Een vakinhoudelijk pro­ hebben vaa een geredufiesoïc wer­ gramma, afgestemd 5E,dejgekom­^

stige leraar, is daa* eerder uitzonde­ kritisch evaluatie­onderzoek om de ring dan regel. in de sociale wetenschappen op de­ Daar vereist het schrijven van een ze terreinen ingebrachte kennis en goed vakinhoudelijk doctoraal pro­ methodiek te toetsen op hun waar­ gramma voor de leraren­variant ex­ de. ( . . . . ) tra inspanning: het is op zich moei­ De sociaal wetenschappelijke in­ lijk een goed programma te formu­ breng, gekristalliseerd in een inter­ leren­ als gevolg van de grote maat­ disciplinaire kunde ten behoeve van schappelijke veranderingen, die zijn het veld van onderwijs zal alleen terugslag hebben op het onderwijs dan kunnen funktioneren als deze en anderszins daarin — misschien . gericht is — ideëel en operationeel — voor een deel zijn oorsprong — op het in nauwe relatie met de (moeten) vinden; het is een opgave praktijk verbeteren van het onder­ zodanig te passen en meten, dat wijs4eerproces in de sociale wissel­ een goed basisprogramma voor de werking: leraar én leerling én me­ andere varianten én de leraren­ deleerlingen. ( ) variant gevonden wordt; het kon­ Op een wat hoger niveau van ab­ strueren van een goed curriculum straktie kan inzicht in leerpsycholo­ zoals hier bedoeld, wordt bemoei­ gie en ontwikkelingspsychologie in lijkt door het gebrek niet alleen aan bepaalde situaties tot andere, wel­ ervaring maar soms zelfs ook aan licht betere beslissingen leiden!" kennis op het gebied van curricu­ Voor een professionele universitai­ lum­planning. re lerarenopleiding is een nauw fig .de Icomende periode van toene­ kontakit met de sociale wetenschap^ mende en noodzakelijke (vowt­ pen van groot belang. gaande) professionalisering van de lerarenopleiding is het ontwerpen Kloof onderwijs­onderzoék van goede vakinhoudeiyke curri­ Sprekend over onderzoek van on­ cula van een wezenlijk belang. derwijs konstateert de minister van onderwijs en wetenschappen, dat de relatie tassen onderzoek en onder­ Onderwijskundige wijsbeleid verre van optimaal is. ­ voorbereiding „Over de relatie tussen onderzoek De professionele opleiding, gericht en onderwijspraktijk heerst in het • p het beroep van leraar, vindt algemeen de opvatting, dat tussen plaats in de „onderwijskundige beide een grote kloof bestaat. Deze voorbereiding". Met name voor de kloof wordt zowel gekonstateerd universiteiten geldt, dat hierin voor ten aanzien van het onderzoek naar

Belangrijke taak Hier ligt voor de taniversitiäre lera­ renopleiding een belangi^ke taak. De didaktici, die de onderwgskun­ dige voorbereiding van de universi­ taire lerarenopleiding verzorgen, kunnen geacht worden ervaring en kennis te hebben van het grensge­ bied tussen de onderwijspraktijk en de theorie van het onderwijs èn de verschillende vakdidaktieken. Voor onderzoek en ontwikkeling van on­ derwas is bet schadelijk van de daar aanwezige kennis en ervaring geen gebruik te maken. Een tweede argument is, dat het verrichten van onderwijskundig on­ derzoek in het kader van de univer­ sitaire lerarenopleiding die oplei­ ding — dus de toekomstige onder­ wijsgevenden, dus het komende on­ 'derwijs — wezenlijk ten goede komt. Het in de opleiding betrek­ ken van aanstaande docenten bij onderzoek van onderwijs kan naar de zijde van de onderwijspraktijk én naar de kant van het onderzoek helpen de kloof tussen beide te^ dempen, althans tot aanvaardbare afmetingen te reduceren. Er is een derde en belangrijk argu­ ment om binnen de universitaire le­ rarenopleiding bij te dragen aan on­ derzoek en ontwikkeling van hét (voortgezet) onderwijs. De maat­ schappelijke veranderingen, de ver­ anderingen in de verschillende we­ tenschapsgebieden en in het onder­ wijs zijn zo groot en talrijk, dat met name voor het eerste­graads­ gebied een achterstand gekonsta­ teerd kan worden op het terrein van onderzoek en onderwijs. Het is van belang bij de herpro­ grammering van het wetenschappe­ lijk ondervwjs met betrekking tot het opstellen van programma's voor de lerarenvariant rekening te hou­ den met de maatschappelijke be­ hoefte aan onderzoek van onderwijs op het terrein van de verschillende wetenschapsgebieden. Het zou zo moeten zijn, dat bij on­ derzoek en ontwikkeling van on­ derwijs de universitaire lerarenop­ leiding een geordende plaats in­ neemt. Ook dit aspekt van een pro­ fessionele universitaire lerarenop­ leiding overigens wijst op het be­ lang van nauwe kontakten met de sociale wetenschappen.

Toenemende onderwijs

de sociale wetenschappen een grote het primair ­en sekuodair onderwijs, uitdaging ligt. 'als ten aanzien van dat fiaar het We verwijzen naar • de volgende wetenschappelijk onderwijs. ( . . . . ) passage in de openingstoespraak Onderzoekers verwijten de onder­ van de voorzitter van de Academi­ wijspraktijk en vooral de leerkrach­ 'sche Raad aan het begin van de 2e ten en docenten, dat deze te wei­ congresdag van de universitaire le­ nig hét belang zien van het onder­ rarenopleiding (1 juni 1975): „Na­ zoek dat in Nederland wordt ver­ tuurlijk is er ook scepsis tèn 'aan­ richt. Omgekeerd verwijten de leer­ zien van met name de algemeen krachten en docenten de onderzoe­ pedagogische vorming; de gedrag­ kers, dat onderzoekresultaten in de studie, de relatietraining, kortom praktijk meestal niet hanteerbaar het overbrengen van inzicht en han­ zijn. De onderzoekers zouden bij delingsbekwaamheid in de sociale "de keuze van onderwerpen voor leersituatie, die de leraarsrol ken­ hun onderzoek te weinig inspelen merkt. Niemand zal daar het be­ op de behoefte van het onderwijs", lang van ontkennen, maar juist op aldus de minister bij de opening universiteiten denken velen nog, dat van de onderwijsresearchdagen natuurlijke begaafdheid en de le­ 1975. vensschool van de praktische erva­ De juistheid van hetgeen hier ge­ ring de enige variatiebronnen van zegd wordt, zal door veel docenten het leraarsgedrag kunnen zijn. enerzijds en anderzijds door onder­ Deze scepsis zou benut moeten zoekers ook ten aanzien van het worden. Juist docenten en studen­ voortgezet onderwijs, waartoe wij ten met andere disciplinaire achter­ ons hier beperken, in zijn algemeen­ gronden zQUden moeten helpen bij heid worden erkend.

betekenis

Tenslotte verdient het aandacht te wijzen op de toenemende betekenis, van het onderwijs, waarbij hier vooral de tweede cyclus van het voortgezet onderwijs, waarbij hier vooral de tweede cyclus van het voortgezet onderwijs (het onderwijs aan 15­ tot 18­jarigen, de boven­ school) en het tertiair onderwijs (het onderwijs aan 18­ tot 22­ ä 24­ jarigen) wordt genoemd. Het voortgezet onderwijs is geluk­ kig al lang niet meer elitair. Een toenemend aantal jongeren neemt een toenemend aantal jaren deel aan het onderwijs. Het onderwijs kan een belangrijke bijdrage leveren in het proces van het zich bewust worden van de huidige wereld en de tegenwoordige maatschappij. Wat is 'de riiejiwe piaats van de nieuwe specialistische wetenschaps­ gebieden en de bijdragen, die zij aan maatschappij en samenleving leveren? Óp deze en veel soortge­ lijke vragen kan in het onderwijs een antwoord aangereikt worden, ^misschien althans geleerd worden .met de vragen om te gaan. Een professionele lerarenopleiding is — ook daartoe —'van een groot belang.

¥

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen