Ad Valvas 1975-1976 - pagina 33

AD VA LVA S — 12 SEPTEMBER 1975

De wijdse perspektieven en zorgelijke lijnen van een toekomstig

onderwijsbestel

Lange diskussie

Contourennota of de lerende maatschappij van morgen

De Contourennota van onder­ wijsminister Van Kemenade is bedoeld als diskussiestuk. Het geeft een toekomstperspektief voor de komende 20 ä 25 jaar. Voordat de wetgever de uitein­ deiyke beslissing neemt over de in de nota geopperde plannen wordt een eerste diskifssieronde gehouden, die een j a a r duurt (tot 1 augustus 1976). Op grond van de bij het ministerie van O. W. aangeboden kom^ien­ taren zal de nota worden ge­ wijzigd en opnieuw ter diskus­ sie worden gestetd. Tenslotte komt dan het definitieve voor­ stel in de Staten­Generaal. Ter voorbereiding van de be­ handeling van de Contouren­ nota in de Academische Raad "Wordt een werkgroep ingesteld bestaande uit twaalf leden, te weten een lid per instelling. De colleges van bestuur wordt ver­ zocht voor 1 oktober a a n s t a a n ­ de zo mogelijk twee n a m e n van personen te noemen, die voor de benoeming in de werkgroep in aanmerking komen. De d a ­ gelgkse r a a d van de AR acht h e t nl. gewenst dat van de k a n t van de AR kommentaar wordt gegeven op dé Contou­ rennota.

Het s t r o en naar verbetering van gelijke kansen op onderwijs, hoe belangrijk ook, bergt een groot maatschappelijk gevaar in zich; het gevaar van een „brave new world", waarin niet meer milieu of sexe m a a r het IQ de raaatschappclijke rangorde bepaalt. Daarom mag onderwijsbeleid dat streeft naar meer gelijkwaardigheid ­ zich niet tot het scheppen van gelijke kansen beperken maar moet het zich ook richien op het verbeteren van de ontplooiingsmogelijkheden voor > verschillende begaafdheden en vooral op het verbeteren van de mondigheid en maatschappelijke weerbaarheid van allen, ongeacht hun begaaft'ificid. Dit credo vormt wel het belangiijk­ stc Liitgangspiint van de „Contouien van een toekomstig onderwijsbe­ stel", die oiideiwijsminister Van Kemenade samen met zijn adjudan­ ten Klein en Veerman in de in juni lulgekomen diskussienota heeft ge­ schetst. Daarmee geeft_ hij te ken­ nen, evenals alle onderwijshervor­ meis ook een maatschappij vernieu­ wd te willen /ijn. De contouren­ nota bevat dus niet alleen voei vooi ondelwiiskundigen maai ook vooi politici I­Iet belooft een hinge, hete diskiissie te worden.

Funderend onderwijs Eigenlijk zitten we al volop in die diskussie. wam de omstreden mid­ denschool waai mee nu wordt ge­

Van Kemenade's plan een luchtkasteel?

Door drs. H. M. van Strien vriendelijke school, die zich zoveel mogelijk openstelt voor de moge­ lijkheden van elke individuele leer­ ling. Niaar ook de leerling in Van Kemenade's onderwijsparadijs ont­ komt niet aan selektie. Nii twaalf jaar fundeiend ondeiwijs hebbenA.dc flre^latieveischillen tus­ sen de lecilingen zich opgehoopt en deze vinden hun neerslag in een „onlwikkelingspiofiel". Hieiaan is een (gedeeltelijk bindend) advies veibonden m.b.t. de te volgen stu­ die in de volgende fase, de boven­ school. De bovenschool is ondeiveidecld in een zestal sektoren, nl. maat­ schappelijke dienstvei lening, na­ tuurwetenschappen en techniek, commeicie, ekonomie en bestuur, landbouw, communikatie en kunst. In elke se ktoi worden drie stromen onderscheiden: een tweejarige, vooral theoietische stroom, die o.a. op het hoger onderwijs voorbereidt, een drie­ a vierjarige stroom die op middelbare, en een tweejarige stroom die op lagere funkties voor­ bereid. De bovenschool kent weliswaar slechts een beperkte ingangsselektie, maar daarnaast een bindende tus­ sentijdse sclektie. Na één jaar moet de leerling aantonen de stof aan te kunnen. Met name in een korte op­ leiding zoals de tweejarige theore­ tische stroom, is zo'n selektieve „propedeuse" onderwijskundig een monstnim. Zonder twijfel heeft de vrees voor een selekterende mid­ denschool aan de wieg daarvan ge­ staan.

ePUCPïTiOtJ C£RMMetJT£

e.tpeiimenteerd, neemt ook in het nieuwe onderwijsbestel een belang­ jarige leeftijd moet vrij definitief rijke plaats in. Samen met het ba­ voor een bepaalde sektor in het ho­ sisonderwijs, dat bestemd is voor ger onderwijs worden gekozen. Dit 4­16 jarigen. In deze periode moet lijkt, gezien de ervaringen van de de basis worden gelegd voor een afgelopen jaren met de keuzepak­ volwaardig funktioneren in de sa­ ketten in de bovenbouw van het menleving. vwo geen gelukkige greep. Als mondig staatsburger, als deel­ Hoe ziet nu het hoger onderwijs nemer aan kulturele aktiviteiten en van de toekomst eruit? Het beeld als individu met eigen talenten. De dat daarvan wordt geschetst komt school heeft niet alleen de taak de niet onbekend voor als men het talenten op het kognitieve vlak tot wetsontwerp herstrukturering w.o. ontwikkeling te brengen maar ook en de al enige jaren oude nota's het gevoelsleven en de kreativiteit, „op weg naar hoger onderwijs nieu­ de uitdrukkingsvaardigheid en de we stijl" kent. De belangrijkste Na de bovenschool... sociale vaardigheden. elementen zijn: een vier­ h vijf­ Laten we nu eens de leerling vol­ In het funderend onderwijs zijn (be­ jarige kursusduur, bij w.o. studies gen, die van de middenschool komt halve voor beperkte groepen gehan­ eventueel gevolgd door een post­ en na de bovenschool een hogere dikapten) geen afzonderlijke school­ doktoraal jaar, een eenjarige pro­ opleiding wil volgen in bijv. de typen, is er geen selektie en het zit­ pedeuse, postakademisch onderwijs, chemische technologie. tenblijven wordt afgeschaft. Dit vergroting van de programmatische Hij moet dan kiezen voor de theo­ houdt natuuilijk niet in d^t alle samenhang tussen w o en hbo, en retische stroom van de scktor die leerlingen hetzelfde leren. Met na­ grotere differentiatie, o.a. door het het dichtst bij zijn voorgenomen me io de middenschool worden kreëren van nieuwe opleidings­ studie ligt, in dit geval de sektor voor bepaalde vakken niveaugroe­ typen. natuurwetenschappen en techniek. pen gevormd, terwijl ook bet aan­ Om de koördinatie tussé« de vcr­ Hij volgt daar een programma van tal keuzemogelijkheden wordt ver­ bijv. zeven vakken^ waarbij hij ~ schillende opleidingen en het ont­ groot. staan van nieuwe opleidingen te be­ steeds tussen twee niveau's kan kie­ De middelmaat aan de macht, het vorderen, zullen naast de bestaande zen. Na twee jaar ontvangt hij een Intellekt gekneveld? Deze karika­ instellingen voor wo en h b o nieu­ dossier­diploma of dossioma, waar­ tuur van de middenschool is beslist we instellingen worden opgericht op is aangetekend welke vakken hij niet reëel. Maar wel w^l Van Ke­ , heeft gevolgd en op welk niveau. met een veel grotere verscheiden­ menade een einde maken aan de heid aan programma's. Aan dit dossioma is het recht ver­ eenzijdige intellektualistisphe school Niet zonder zin voor realiteit vreest bonden tot het volgen van bepaalde — een school die slechts de weg de minister namelijk, dat nieuwe hogere opleidingen. In zijn geval naar het wetenschappelijk onder­ opleidingstypen aan de bestaande zal dit chemische technologie zijn wijs als koninklijke route erkent, en instellingen onvoldoende van d e . (op hbo­ of wo­niveau, dat hangt waar de middelmaat hijgend, stnii­ grond zullen komen. van zijn prestatieniveau af) en een kelend en uitgeput langs wordt op­ aantal verwante studies. Maar tot gejaagd. een studie als frans of ekonomie Zorgenkind krijgt hij met zijn vakkenpakket Het hoger onderwijs is ook in an­ waarschijnlijk geen toegang. Toenemende der opzicht het zorgenkindje van de Het principe van de omnivalentie minister. De contourennota signa­ verscheiden heid dat voor het huidige wvo­diploma leert twee tegengestelde tendenzen, geldt wordt dus verlaten. Al op 16­ De middenschool is by uitstek een die zich maar moeilqk laten ver­ zoenen. Aan de ene kant is er sprake van een steeds groeiende belangstelling ^ißor hoger onderwijs, een belang­ stelling die de minister niet alleen waardeert, maar met zijn nieuwe onderwijsbestel ook aanmoedigt. Maar aan de andere kant wordt de pi akt ische noodzaak gevoeld de toevloed in te dammen, deels uit financiële overwegingen (hoger on­ derwijs is peperduur), deels uit al­ gemene ekonomische overwegingen (een verzadigde arbeidsmarkt). Van Kemenade wil echter niet kie­ zen maar delen en dit is volgens hem ook wel mogelijk. Maar dan zal niet iedereen onbeperkt aan alle opleidingen kunnen deelnemen. Met name de moeilijke, kostbare en specialistische opleidingen zullen minder­ toegankelijk worden ge­ maakt. Dit zijn echter ook de opleidingen met de meeste prestige, waarvoor de studenten het hardst in de rij

gaan slaan. Van Kemenade wil hen daarvan afhouden, door de pres­ tigeverschillen tussen de opleidin­ gen zoveel mogelijk te nivelleren. Zo kan de kloof tussen wo en hbo worden veismald door gelijkscha­ keling van salarissen, eenheid van titulatuur, enz. Dat lijkt een sympathieke en ook wel bruikbare oplossing; die even­ wel het ontstaan van een nieuwe elite van hooggekwalificeerde su­ perdoktorandussen niet uitsluit. Misschien is ook in de maatschap­ pij der toekomst de natuur sterker dan de leer.

'Learning society* De inaatschappQ der toekomst die de CoBtourenaota schetst h, by uit' stek een ,4eaming society". Er wordt meer en langer geleerd. We­ derkerend en tweede kans enderwgs vormen een essentiële aanvulling of het onder>viïs in de eerste levens­ fase. Tegelqkertgd wordt de band

tussen onderwijs en beroep losser. Dat moet ook wel in een samenle­ ving waarin voortdurend nieuwe beroepen ontstaan en oude­verdwy­ nen. Kennis is in deze samenleving de sleutel tot welvaart en mondigheid. Daarmee lijkt moeilijk te rijmen, dat het instituut waar de hoogste kennis wordt uitgedragen, de uni­ versiteit, aan banden worden ge­ legd. Toch is dat, zoals bijvoor­ beeld uit de herstruktureringswet blijkt, het vasfe voornemen van deze bewindsman. Men kan hem hierin niet helemaal ongelijk geven, want met een ongebreidelde groei van het wetenschappelijk onderwijsj die niet aansluit bij de verdere maatschappelijke ontwikkelingen, is geen mens gebaat. Er zijn echter ook minder visionai­ re motieven voor zijn weinig toe­ schietelijke houding.­ Gelijkend o p de befaamde tovenaarsleerling kost het hem moeite het onderwijsge­ weld dat bij over ons ontketend heeft te bedwingen. Eigenlijk wil Van Kemenade alles tegelijk: mid­ denschool, bovenschool, nieuwe ho­ gere opleidingen, wederkerend on­ derwijs, open s c h o o l . . . Om de onderwgsuitgaves nog enigszins binnen de perken te kim­ den moet dan worden bezuinigd op het duurste, d.w.z. bet nniversttaire onderwOs. Een beleidskeuze, die Biet zonder risic»'s is. Overigens weet niemand, de be­ windsiieden niet uitgezonderd, wat de uitvoering r a a de Contourenno­ ta gaat kosten. Het zfja «llenaai erg mooie plannen, maar ze zien er ook verschrikkelijk dunr uit. hsAta we hopen dat de wijdse perspektie­ ven van dit toekomstig oaderwy«­ bestel niet de bedriegeiyke coatoo­ rea vormen van een fata morgana.

SSH op de bres voor woonruimte alleenstaanden \ De Stichting Studenten Huisvesting van de VU wit meer woonruimte voor alleenstaanden en zal hiervoor dp Icorte termgn ia overleg tredea met BW van Amstelveen om te praten over de mogciykheden in de te bouwen wgken Waardhuizen en Middenhove. De SSH vestigt de aandacht op de onlangs verschenen nota van Mar­ cel van Dam (staatssecretaris van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening), waarin een aantal be­ leidslijnen geschetst worden, waar­ langs in de komende jaren het schrijnend tekort aan huisvesting voor alleenstaanden en tweeper­ soonshuishoudens' (veel studenten!) moeten worden opgeheven. Posi­ tieve punten in deze nota zijn onder meer de erkenning van het woon­ recht van alle achttien­jarigen en de opening van mogelijkheden voor het samenwonen van (homofiele) paren. Volgens Van Dam zullen voor 1980 ongeveer 40.000 klehie woningen gereed moeten komen. De SSH is het niet eens met de ge­ meente, die veel grote woningen wil bouwen om te voorkomen dat het

inwonertal van Amstelveen op lange termijn zal dalen; Immers grote huizen kweken grote gezin­ nen! Volgens de SSH zal dit hoog­ uit de gezinsverdunning vertragen, maar beslist niet tegengaan. „Bouw van relatief veel grote woningen zal op den duur slechts de onaan­ gepastheid van de woningvoorraad vergroten en het totale aantal in­ woners van Amstelveen verder doen dalen." Aldus de SSH. Derhalve jicht de Stichting het raadzaam een groter aantal Ideine­ re woningen te bouwen. De leeftijd waarop men als woningzoekende lean worden geregistreerd moet ver­ laagd worden tot achttien jaar. Ver­ volgeus moet het volgens de SSH mogelijk zijn grote woningen te la­ ten bewonen door groepjes Jonge­ ren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen