Ad Valvas 1975-1976 - pagina 61

A D V A L V A S — 26 S E P T E M B E R 1975

Vesvu-kongres ovi ekonoiüis en staat Op 6 7, en 8 oktober organiseert de vereniging van ekonomie studenten (Vesvu) een kongres met als thema „Ekonomie Staat". Dit kongres kan gezien worden als een follow-up van het Vesvu-kongres „Krisis in de ekonomiese theorie" van mei 1973. Toen ging het om de methode en logiese konsistentie van de gangbare (neo-ldassieke) ekonomiese theorie. Bij het kongres „Ekonomie Staat" zal het met name gaan om de rol en de funktie van de staat in de burgerlijke ekonomiese theorie, waarin een tweeledige funktie van de staat gekonsfateerd kan worden, die globaal overeenkomt met het onderscheid tussen neo-klassieke en Keynesiaanse elementen in de gangbare theorie (ook wel: onderscheid mikro- en makroekonomie). Van daaruit zullen ook praktiese problemen als miljeu, E.E.G., en uiteraard de huidige krisisverschijnselen aan de orde komen. Wat en wie is de staat? Wat zijn haar funklies en hoe zou zij moeten funktioneren? Wat zijn haar belangen? Dit zijn vragen die in de burgerlijke theorie nauwelijks aan de orde komen, en waarop dus ook geen antwoord te verwachten is. Toch lijkt het noodzakelijk dat er duidelijkheid komt over de motieven en achtergronden van het staatbingrijpen en de gevolgen daarvan, met name gezien haar rol in de huidige krisisverschijnselen. In dit kader wil de Vesvu haar kongres inhoud geven. Allereerst moet ons insziens echter afgerekend worden met de verwarring in het woordgebruik van de begrippen „staat" en „regering". Deze zijn zeker niet identiek. D e regering is slechts een onderdeel van het staatssysteem, waarvan naast de regering ook o.a. leger, politie, justitie en ambtenaren-apparaat onderdeel zijn. Hoewel veelal formele bekleder van de staatsmacht houdt dit echter nog niet in dat die ook werkelijk in regeringshanden is. Vaak ligt de feitelijke macht bij een ander onderdeel (b.v. het leger), dat zich dan achter „de regering" verschuilt, (zie ook Ralph Miliband in Ekonomie, Staat en Theorie; Vesvu-kongresbundel 1975 p. 102 e.v.).

Door Rob Vos

Internationale

dertig kwamen de ekonomen met een aantal onoplosbare problemen te zitten. In de theorie van de laissez-faire ekonomie bestond slechts vrijwillige werkloosheid. De onvrijwillige werkloosheid trad nu echter wel heel duidelijk aan het licht, de markt herstelde zich niet meer „vanzelf", met als gevolg dat de leidende theoretici geen antwoord op de, hun inziens, plotseling ontstane krisis. In 1936, echter, kwam Keynes met zijn „General Theory" en dat bleek een oplossing. Keynes' theorie erkende het werkloosheidsprobleem en pleitte voor een aktief staatsingrijpen in het ekonomies proces. Dit laatste betekende een wezenlijke verandering in het karakter van de opvatting van de staat t.o.v. die van het laissez-fairc systeem, waarin de staat buiten het ekonomies proces werd geplaatst. Nu moest de overheid zich aktief in

%

Staat en ekonomiese theorie Welke rol heeft de staat in de loop der geschiedenis gespeeld en hoe kwam zij naar voren in de theorievorming? Openbare financië en belastingen waren de voornaamste dingen waarmee de vorsten van de laat-middeleeuwse staten en degenen die schreven over ekonomiese problemen, van ekonomische theoretici kon toen nog niet gesproken worden, zich bezig hielden. De voor burgerlijke staat onder het merkantilisme was een zeer belangrijke faktor in het ekonomies proces en de ekonomiese literatuur. In het merkantilisme werd een centrale rol aan de staat toegekend in de beïnvloeding van de ekonomiese ontwikkeling, dit enerzijds door ontwikkeling van een breed opgezet belastingstelsel en anderzijds door een systematiese politiek van het aanhouden van staatsschulden (Keynes zou dit later „deficit spending" noemen). Fraue prof. Heide Gerstenberger, docente aan de Universiteit van Bremen, ziet de ontwikkeling van het moderne belastingstelsel in meerdere opzichten centraal voor de vestiging van de burgerlijke staat van de 18e en 19e eeuw. In haar lezing zal zij hier dieper op ingaan. De fysiokraten kenden een heel andere rol aan de staat toe. Zij waren direkt belrokken in de strijd voor afschaffing van het feodale belastingsysteem en pleitten voor een enkele belasting op grond. Verder predikten zij een algehele staatsonthouding in het ekonomies proces. Hetzelfde geldt voor het laissezfaire systeem, maar dit betekende niet dat de staat een passieve rol werd toebedacht. Haar bestaan hield een akseptatie van de ekonomiese wetten van het kapitalisme in. Alle interventies van de staat onder dat systeem moeten in het kader van de in stand houding van het kapitalistiese produktiestelsel gezien worden. Men zou het een „klappermansstaat" kunnen noemen, die opkomt voor de slachtoffers van het systeem en onvolmaaktheden ervan korrigeert. In de tijd lopend van de klassieke ekonomen (Smith, Ricardo) tot Keynes is de hoeveelheid staatsinterventie die nodig geacht werd om het kapitalisme te reproduceren enorm toegenomen. Met het in elkaar zakken van de beurs in 1929 en de daarop volgende bemehte depressie van de jaren

aanhangers van de neo-klassieke theorie gaat het om het bereiken van een maximale behoeftebevrediging van atomistiese ekonomiese Subjekten, waarbij het in de welvaartstheorie en daarenboven om gaat dat het streven naar een zo hoog mogelijk individueel nut een gemeenschappelijk optimum voor het totaal, de hele gemeenschap, bewerkstelligt. De staat (zo u wilt; de overheid) treedt hier op als korrektor van prijsverhoudingen, in het geval het prijsmechanisme niet van zelf tot een optimum zou reiken. Net als alle ekonomiese verschijnselen wordt ook de staat hier als een mechanics atoom beschouwd, dat de onvolmaaktheden korrigeert van het marktgebeuren en de daarmee samenhangende produktie. De wijze waarop en de methode waarmee de staat in de weivaartsekonomie geanalyseerd wordt, en in het bijzonder toegespitst op de milieuproblematiek, zal het thema zijn van de lezing die gehouden zal worden door een medewerker van prof. Gerhard Kade aan het ,.Institut für Makro- und Strukturplannung der Technische Hochschule Darmstadt".

Prof. F. de Roos, een van de sprekers op hef Vesvu-kongres de ekonomie gaan mengen oni de krisis te overwinnen en als regulator van de ekonomie te gaan optreden. Wat was het wezenlijke verschil tussen de door Keynes zo gewraakte klassieke ekonomie en die van Keynes zelf? Hierover en ovqr het wei ken van de Keynesiaanse overheidspolitiek nu, zal de Duitse ekonoom en socioloog dr. Christoph Deufschmann (Goethe Universität Frankfurt) in zijn lezing nader ingaan. Keynes' theorie leek ook na de Tweede Wereldoorlog suksesrijk te blijven in de „zuivering" van krisis en regulering van de ekonomie. Echter het door onze eigen minister-president voorspelde aantal van 260.000 werklozen tot 1980 lijkt hot tegendeel te bewijzen. En dan hebben we het alleen nog over Nederland, in de rest van de kapitalistiese wereld is de situatie minstens zo erg. De Engelse ekonoom David Yaffe zal het in dit bredere kader bezien itf zijn lezing over de huidige weieldkrisis en de rol van het staatsinterventionisme. Daarop aansluitend zal een debat plaatsvinden tussen Yaffe en de Nederlandse ekonoom prof. Arnold Heertje over de huidige krisisverschijnselen en de rol van de staat daarin. Dit is het thema wat de eerste dag van het kongres zal bezig houden.

De neo-klassieke theorie Op de tweede dag zal theoretics bezien de neo-klassieke theorie centraal staan. En wel in het bijzonder dat deel van de theorie waarin de staat het meest duidelijk naar v o ' ren komt: de weivaartsekonomie. In het evenwichtsdenken van de

welvaart

Internationale kapitaalbeweging en de nationale overheid en de gevolgen voor de internationale welvaart zullen nader bezien worden door prof. F. de Roos, reeds een kwart eeuw verbonden aan de ekonomiese fakulteit aan de VU. Wat is de invloed van de internationale kapitaalstromen op de ekonomieën van de westerse kapitalistiese landen en welke rol speelt een machtsblok als de E.E.G. hierin? In aansluiting op het meer theoretics gerichte verhaal van prof. de Roos zal de Amsterdamse pólitikoloog Siep Stuurman de meer praktiese zijde van deze problematiek bekijken in zijn lezing over de internationalisatie van staatsfunkties en ekonomiese integratie.

Marxistiese

benaderingen

De derde dag van het kongres zal in het kader staan van een marxistiese benadering van de staat. N a de reeds genoemde lezing van prof. Heide Gerstenberger over de ontstaansgrond van de burgerlijke stiiaf. /al prof. Elmar Altvater van de Freie Universität Berlin zieh richten op de rol van de staat in de akknmulatie van het kapitaal. Het gaat om de plaats van de staat in de kapitalistiese produktiewijze, de manier waarop zij als regulerende en krisiszuiverende instantie optreedt en vooral waarop zij zorg draagt voor de handhaving van de maatschappelijke voorwaarden, waaronder de akkumulatie van het private kapitaal plaatsvindt. Met behulp van deze analyse van het funktioneren van de kapitalistiese produktiewijze zal Altvater tevens tot een verklaring trachten te komen van het begrip stagflatie (d.h.i. een stagnerende ekonomie, gepaard gaande met inflatoire druk op de prijzen), waarmee de huidige ekonomiese krisis wel gekarakteriseerd wordt.

Op 6,7 en 8 oktober in aula

Programma ¥esvu-kongres Data: 6, 7 en 8 oktober. Plaats: Aula Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105, Amsterdam. maandag 6 oktober: 10 uur: Opening door de VESU-voorzitter; 10.15 uur: Inleiding en probleemstelling - drs. W. Boerboom; 11.15 uur: De rol van de staat in de Keynesiaanse theorie - dr C. Deutschmann; 14.00 uur: De wereldkriss en de staat - D. Yaffe; 15.15 uur: Debat: Prof. A. Heertje - D. Yaffe. dinsdag 7 oktober: 11.00 uur: Milieu, staat en weivaartsekonomie - Prof. G. Kade; 13.30 uur: Internationale kapitaalbewegngen en de overheid - Prof. F. de Roos; 15 uur: Internationalisatie van het kapitaal en ekonomische integratie - drs. S. Stuurman; 20.30 uur: Avondprogramma' Ketelshow. woensdag 8 oktober: 11 uur: De rol van de staat in de geschiedenis van het kapitalisme Prof. H. Gerstenberger; 13.30 uur; De staat en de akkumulatie van het kapitaal - Prof. E. Altvater; 15 uur: Afsluiting.

Opzet studie Caraibistiek De Caraïbische afdeling van het Kon. Instituuut voor Taal-, Land- en Volkenkunde in Leiden organiseert en begeleidt een tweejarig doctoraal programma Caraïbistiek, waarin de universiteiten van Amsterdam (VU en GU), Leiden, Nijmegen en Utrecht participeren. Voor het eerste, algemene gedeelte dat in mei 1975 werd afgesloten, werden 5 nederlandse en 4 buitenlandse docenten aangetrokken. Het tweede gedeelte van het programma — studiejaar 1975/1976 — houA' een specialisatie in voor de studenten, waarvan 11 specialisten in Nederland hun medewerking verlenen. In 1976/1977 start weer het algemene gedeelte, eveneens intenmiversitair van opzet. Sinds k o n beschikt het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde, Stationsplein 10, Leiden, tel. 071-14833Ï — over de Caraïbische regio. Onder het Caraïbische gebied dient te worden verstaan: Mexico, Centraal Amerika, Columbia, Venezuela, de Guyana's en de Caraïbische eilanden. Aan studenten en specialisten, met interesse voor het gebied, biedt de Caraïbische Afdeling de volgende faciliteiten: Van een groot aantal bibliotheken

MIDDAGPAUZEDIENST Elke donderdag om 13 uur in de kerkzaal op de 16e verdieping van het VU-hoofdgebouw. Iedereen is van harte welkom.

ex-prablematïek gehandiGapten De Werkgroep „Emancipatie van de gehandicapte mens en gemeenschap" en de werkgroep „Gehandicapte homofielen" organiseren op 8 oktober een filmavond in de filmzaal van de H.T.S., Wiltzanglaan 60 te Amsterdam - Bos en Lommer. De voorstelling begint om 20.15 uur en de film heet: „Omdat het waar is, dat er liefde bestaat", geregisecrd door Victorine Habets. Het thema gaat over de relatie- en sexncle problematiek van gehandicapten, waarbq emancipatie eu integratie centraal staan.

Bidstond voor sfydeüten Ellve maandag wordt in kamer 4A08 van het VU-hoofdgebouw een bidstond voor studenten gehouden met de bedoeling de kernwaarheden van de bijbel weer meer onder de aandacht te brengen. De bidstond vindt steeds van 12-12.30 uur plaats en staat binnen het kader van de opwekkingsbeweging van de bekende evangelist Ben HoekendijkIn verband met de One-Way-Day van de beweging in oktober (Utrecht) worden voorts plannen ontwikkeld voor een evangelisatieaktie. ledere belangstellende is van harte welkom. Jacob Kops, werkzaam VU-restaurant; Dennis en Anne v. d. Kooij, student.

in het Darex beiden

VV-hoofdgebouw

Beide werkgroepen willen met behulp van deze film bepaalde taboes in de moderne samenleving doorbreken. Een van de taboes is de erotiek en sexualiteit van gehandicapten. Zodra iemand gehandicapt is, vallen deze dingen weg; niemand spreekt hierover, omdat algemeen wordt aangenomen, dat sexualiteit slechts bestemd is voor jonge, sterke en gezonde mensen. De film probeert in eerste instantie een beeld te geven van de problemen, die lichamelijk gehandicapten ondervinden bij het zoeken naar tederheid en liefde. Na de film is er gelegenheid voor discussie. In verband met de plaatsruimte wordt het zeer op prijs gesteld, als de belangstellenden hun komst schriftelijk of telefonisch bevestigen bij Robert Pekel, postbus 5759, Amsterdam, tel. 020-460043.

AD VALVAS WORDT GELEZEN

in Nederland inventariseert en codeert de Caraïbische Afdeling alle aanwezige relevante titels om te komen tot een komplete Catalogus van alle in Nederland en op de Antillen aanwezige sociaal-wetenschappelijke literatuur over het boven omschreven Carai^bisch gebied. De codering geschiedt in samenwerking met en volgens het systeem van het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika (CEDLA) te Amsterdam. Thematisch omvat het bestand sociologie, demogi-afie, sociale- en culturele anthropologic, sociale geografie, geschiedenis, volksrecht, ekonomie en politikologie, gedeeltelijk ook socioHnguistiek. De titels zijn toegankelijk op auteur, ondei-werp en regio. Overwogen wordt de catalogus, voorzien van een handleiding in het Nederlands, Engels en Spaans, eind 1976 te publiceren. Boekerij en tijdschriftenkollektie Door middel van direkte aankopen en via ruilovereenkomsten met buitenlandse instituten en bibliotheken in Europa, de Verenigde Staten, Latijns Amerika en het Caraïbiscb gebied, is een vooraad van Caraïbisch sociaal-wetenschappelijke literatuur — boeken en gesystematiseerde tijdschriften — in opbouw. Bij het acquisitiebeleid wordt van dezelfde regionale en thematische kriteria uitgegaan als boven. Boekerij en tijdschriftenkollektie zijn aanwezig in de bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde. Inventarisatie sociaxilwetenschappelijk on-Zersoek Door de lopende kontakten met instituten en bibliotheken, de aanschaf en raadpleging van de nationale bibliografieën van de belangrijke Europese landen en de V.S. heeft de CaraïTiische Afdeling een ovei zicht van het lopende sociaalwetenschappelijke onderzoek buiten Nederland met betrekking tot de Caraïbische regio. Voor onderzoek door Antilliaanse, Nederlandse en Surinaamse onderzoekers is een gedetailleerd kaartsysteem opgebouwd, hetgeen aansluit aan de in augustus 1974 door de afdeling gepubliceerde Inventory fo Caribbean Studies, 1945-1973 (verkrijgbaar bij de Caraïbische Afdeling). Tweejaarlijks wordt een overzicht van lopend onderzoek, recente publikaties met betrekking tot het Caraïbisch gebied gegeven in de Review of Latin American and Caribbean Studies (Boletin de Estudios Latinoamericanos y del Caribe), een gezamenlijke uitga» e van het Centuim voor Siudie en Documentatie van Latijns Amerika en de Caraïbische Afdeling.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen