Ad Valvas 1975-1976 - pagina 183

AD VALVAS — 12 DECEMBER 1975

11

Kronkels in het natuurwetenschappelijk denken Voor de lezer lijkt het mij nuttig te beginnen met te vertellen wie dit schrijft «n waarom. Ik ben student natuurkunde 5dc­jaars. Ik schrijf dit stuk vanuit een verontrusting over maatschappelijke problemen en een zekere klaarheid waar volgens mij de oorzaken liggen. De natuur>veten­ schap speelt hierin een grote rol. Ia dit stuk wil ik aandacht geven aan een aantal „begrippen" waar m.i. veel te weinig aandacht aan gegeven wordt op onze faculteit, welke gevat kunnen worden in het begrip metafysika (aan de VU jat). Ik wil deze definiëren als: de voor­ onderstellingen en drijfveren die ten grondslag liggen aaïi'^e (natuur)­ wetenschap. ^ ' .­^ Hierin zit het idee dat vooronder­ stellingen en drijfveren nodig zijn om wetenschap te können bedrij­ ven. „Redeneringen" die tot deze leiden kunnen ook tot de metafysi­ ka gerekend worden. Iemand wees mij erop, dat ik hier wellicht eerder kennisleer i.p.v. zijhsleer (metafy­ sika) bedoel. Ik zie de kennisleer gevat in de zijnsleer. De ruimere betekenis van laatste voldoet beter aan mijn doeh Als het idee maar duidelijk is. Ook wil ik deze gelegenheid aan­ grijpen om in te gaan op het collo­ quium „rationality assumptions on the history of science" op 2 nov. door dr. S. B. Barnes uit Edmburgh. Zijn analyses zijn zeer interessant in dit verband. Ik wil niet zijn betoog herhalen, maar wel zijn stelling on­ derschrijven (ik hoop dat ik hem hier recht doe) die zegt dat wan­ neer je een kuituur historisch juist wilt zien, je de voorohderstellingen en drijfveren (national consicous­ ness) van die kuituur als uitgangs­ punt moet nemen en dat deze dan niet meer of minder rationeel blij­ ken dan de onze. Hij ging verder niet in op de implikaties van deze stdilng, hetgeen ik wel wil doen. De vraag dringt zich dan n.1. op: is onze wetenschap „beter" of „verder gevorderd" dan die Van een andere kuituur. Dit staat dan meteen op losse schroeven. Vergelijk hiervoor b.v. de uitspraak van Bacon: „kennis is macht" met de veel grotere wijsheid die spreekt uit het volgende idee van de in­ diaan­tovenaar Don Juan (uit het beroemde boek „the teachings of Don Juan" van de antropoloog Castaneda, dus afkomstig uit een zeer oude kuituur). De 4 vijanden van een „man met kennis" (= dy­ namisch begrip, „zoeker"); 1. angst; 2. klaarheid (verblind door); 3. macht; 4. ouderdom. Wat betreft de utispraak van Ba­ con; macht verhindert verdere ont­ wikkeling van kennis, althans het is ongunstig op die macht te teren.

'Besle

kuituur

Om een antwoord te geven op de vraag welke de „beste" kuituur is zou je de prestaties van de betref­, fende kuituur als uitgangspunt kun­ nen nemen. Ik zou dan willen stel­ len; de prestaties zijn „hoog" als de mensen in die kuituur „erg ge­ lukkig" zijn. Beter: dit zal zo zijn als een ieder zijn verlangen om kreatief bezig te zijn zo goed moge­ lijk kan uiten. Ik heb zo een drijf­ veer geformuleerd die (vanzelfspre­ kend) slechts intuïtief aan te voelen is. In hoeverre sluit dit aan bij onze huidige maatschappij of wat is de metafysika van onze maatschappij? Voor de eenvoud zal ik alleen de hoofdstroom beschouwen, niet al­ lerlei reacties hierop, die op het ogenblik al vrij sterk zijn:

Vooronderstellingen l.a. — Wij leven in een materiële maatschappij. D.w.z. alles bestaat uit materie. — Het is goed denkbaar dat de mensheid door „toeval" ontstaan is. D.w.z. eens in het verre verleden waren er gunstige omstandigheden waardoor ­zichzelf reproducerende stoffen/eenheden ontstonden, die na zeer lange evolutie een soort heeft ontwikkeld die in staat is tot intel­ ligent denken, dit door het mecha­ nisme „survival of the fittest", b. — Een andere theorie laat een god op een bepaald .punt in dit proces ingrijpen. M.a.w. er is wel iets buiten onze werkehjkheid, maar daar merken we toch niets van. 2. — De grondslagen van ons be­ staan kunnen gevonden worden door een uiterst ngfijwkeurig bestu­ deren van de materie.

ve uiting voor iedereen gekomen? , of als we deze andere drijfveer in onze metafysika opnemen, is onze wetenschap dan rationeel? ant­ woord; Nee, wij zijn op een vol­ strekt irrationele manier bezig onze kuituur te ontwikkelen. Men belem­ Drijfveren mert zijn kreatieve vermogen door Meestal worden deze niet expliciet te menen te moeten werken voor genoemd en erkend. — Materiële een tweede huis, tweede auto etc. welvaart. D.w.z. doel, is het zo ple­ Het besef dat ook onze kuituur ir­ zierig en zo gemakkelijk mogelijk rationeel is vanuit een iets andere maken van het leven door je te om­ metafysika bekeken zou ons kunnen ringen met uiterst gekompliceerde doen besluiten om onze metafysika apparaten als werktuigen en ver­ te herzien en hier te rade te gaan o.a. bij oude kuituren, die nu niet maakobjecten. Deze metafysika is een tijd van noodzakelükerwijs minderwaardig groot nut geweest. Mensen (in het ziin. Denk dan aan kuituren die westen) stierven nog van honger. sterk de nadruk hebben geleed op Plotseling door het stijgen van de de geesteliike asnecten van de mens welvaart boven het bestaansmini­ i n.v. oo de materiële: oosterse re­ mum voor iedereen (in het westen) lieries fvoea filosofie) of christen­ blijkt het belachelijke van de drijf­ dom (dit is minder aan te raden veer. Wat is materiele welvaart ten­ aangezien onze kulfuur niet christe­ slote vergeleken bij geestelijke wel­ l!ik is maar er wel uit voortgeko­ vaart (of beter: mijn eerder gefoi'­ men is). Ook oarapsvchologische muleerde drijfveer). Het resultaat;; ontdekkingen dienen hier de aan­ dacht te trekken (denk aan de mo­ chaos, op twee vlakken: geliibheid van psychische energie­ — op het individueee vlak. Door bronnen). een vacuum in motivatie (drijfveer). (Waarom zou je niet in de WW lo­ Menden die denken dat een gewij­ pen en de hele dag hasj roken? ) zigd beeld van onze vooronderstel­ Vul maar in: vereenzaming in gro­ lingen/driifveren natuurweten­ te bevolkingscentra, alcoholisme schap intact zou onze laten hebben het etc. m.i. mis. Zii beseffen nog niet de — op het maatschappelijk vlak. De enorme welke de ontdek­ oorspronkelijke metafysika heeft ons king vanrevolutie de mens als geesteliik we­ in een keurslijf gedwongen. De eco­ zen zal geven. Onze realiteit zal nomie die wij opgebouwd hebben veel beter begrepen worden. Een gaat uit van de groei, zolang hij kleine hlik in de mogelijkheden heb blijft gloeien is het systeem „sta­ ik al kunnen werpen.* wat mii ook biel", er is geen weg terug zonder tot het schrijven van dit stuk ae­ crisis. Symptomen; inflatie, werke­ heeft. Ik moet echter be­ loosheid, milieuverontreiniging, be­ insnireerd sluiten. wapeningswedloop. moeten ons herbezinnen over Beide punten hangen natuurlijk Wij de waarden die onze maatschappij sterk samen. beheersen, zowel gezien vanuit praktisch oogount, als door nieuwe ideeën en ,.wetenschappeliike ont­ Tweede huis die dringen verklaard te Om terug te keren naar het begin dekkingen van het stuk: Vanuit de materiële worden. Jeroen Matthiiiien metafysika is onze maatschappij ra­ tioneel. Men kan alle symptomen Vilenstede 18011255 verklaren, wegpraten en trachten op *) seth speaks, The eternal validity te lossen. Stel je nu de vraag: zijn of the soal. door: Jane Roberts, wij dichter bij het doel van kreatie­ Prentice Hall, 1972, New York.

Besluiten universiteitsraad De universiteitsraad nam in zijn vergadering van Z december jl. Ae volgende besluiten: • De raad benoemt mevrouw S. M. Andi­iessen­van der Sijs tot lid van de commissie interna­ tionale samenwerking. • ü e taakstelling, werkwijze en samenstelling van de commis­ sie klankbord Academische Raad worden opnieuw gefor­ muleerd. • De raad wijst extra kredieten toe aan de fakulteit der ge­ neeskimde en aan GITM, • De vaste universiteitscommis­ sie voor onderwys en onder­ zoek wordt formeel ingesteld. De taakomschrijving, samen­ stelling en funktionering van deze commissie worden vast­ gesteld, De volgende personen worden benoemd tot lid: uit of namens de UR; W. van den Berg; R. C. E. Kapteyn; J. R. Kraan­Wielenga; G. M. lia­ broisse; P. Lanser; R. J. Plan­ ta; P. Potuyt; uit of namens het CvB: de rector magnifi­ cus; P. Ros; uit of namens het CvB; T. Baarda; P. Bickel­

haupt; P. de Roos; R. H. Ro­ zendal" Secretaris van de commissie is de heer P. van den Akker (bureau planning). • De raad benoemt de heren J. Byienga, J. Knol, B. J. Ma­ ten, P. C. Moleveld, W. v. Raamsdonk en A. Schippers tot lid van de RSA. De benoe­ ming van de studentleden wordt aangehouden, in afwach­ ting van een herziene voor­ dracht van het OSA • De raad acht de tijd ryp voor het begin van een onderzoek­ pool in 1976 van duidelijke substantiële omvang. De be­ slissing over de feitelijke om­ vang en de verdeling over de fakultejten zal worden geno­ men in het kader van de be­ sluiten over de formatieverde­ ling 1976. • De raad wfldt een eerste be­ spreking aan de nota 'De po­ sitie van het wetenschappe­ lijk personeel in. tijdelijke dienst'. De raad stemt ermee in dat het nieuwe stelsel van aanstellingen per l­l­'76 wordt ingevoerd.

„ANIWOORD''

Gestalten van geloof in de wereld van nu. Een uniek ea m^stfaal boek over de levendt wereldgodsdiensteh. Overzichtelijk tiaast elkaar vindt u inhoud en achtergronden van de grote wereldreligies: het Hindoeïsme, het Boeddhisme het Jodendom, het Christendom ea de Islam. _ Centraal staat steeds de mens, die in de gods­ dienst het antwoord zoekt op äjn levensvr^en In feite vormt dit werk twee boeken in één: een boek om in te lezen en een kijkboek met meer dan 200 illustraties en 80 pagina's in kleur.

Als Boekvan de Maand. ^^ NófTZS O . Na 10 januari f42,50. Ä VU BOEKHANDEL

Kamerplanten tussen Kerst en Nieuwjaar Na ons bericht „Hortus met winter voor de deur" in Ad Valvas van 14 nov. j.l. zagen we weer enkele nieuwe gezichten in de kassen van de Hortus, vooral in de lunchpauze. Dat er velen onder V toch nog drempel­ vrees hebben, of nog niet geheel zijn overtuigd van de aangename wan­ deling, die je hier kunt maken tijdens een kort bezoek, is waarschijnlijk te wijten aan het feit dat de foto, welke het artikeltje vergezelde, op z'n zij stond, hetgeen er velen ongetwijfeld van heeft weerhouden de slap te wagen. Als u dit epistel leest is het al haast de­ moeite met meer nog een be­ zoek aan de rijkgesorteerde plan­ tenkassen te brengen, omdat we­ van 24 dec. tot en met 4 jan. de deuren sluiten. Reden te meer om het nieuwe jaar met frisse moed te beginnen en een dagelijkse wande­ ling in de Hortus te maken, temeer, daar het er in deze tijd van het jaar aangenaam toeven is, temidden van een tropische­planten weelde. Niet alleen gaan de hekken van de Hor­ tus dicht, de gehele universiteit gaat voor korte tijd een winterslaapje houden. Velen van U zullen moeite hebben met de kamerplanten, die geduren­ de die tijd verstoken zullen blijven van hun dagelijkse verzorging. In

Baan Smit

Door Daan Smit, hortulanus de meeste gebouwen zal de verwar­ ming op een laag pitje worden ge­ zet, wat voor veel planten vaak on­ aangename gevolgen zal hebben. Het beetje kunstlicht waarvan ze in deze donkere tijd profiteren, zul­ len ze eveneens ontberen, omdat er niemand is die het licht zal aan­ doen.

Kaam Daarom is het aan te raden even­ tueel aanwezige gordijnen of zon­ wering te openen en de planten zo dicht mogelijk bij het raam te zet­ ten. Plantenbakken plaatst men ge­ durende die tijd op het bureau, zo­ dat ze zoveel mogelijk van liet schaarse daglicht en zonnewarmte kunnen profiteren. Voor we definitief de deiir voor de laatste keer dit jaar achter ons dichttrekken geven we alle planten nog even overvloedig water. Het beste is wanneer we ze boven op de potkluit water geven en hiermee zolang doorgaan totdat het er van onderen weer uitloopt. We laten dan ± 1 cm van deze doorgezakte vloeistof in de schotel staan, die de volgende dag wel leeg is door ver­ damping, en meteen voor een beet­ je vochtige lucht heeft gezorgd, het­ geen het leefklimaat voor de plant gunstig beïnvloedt.'Deze handeling

Monstera deliciosa kunnen we trouwens iedere vrijdag­ middag verrichten, zodat ze in 't weekend niets te kort komen. Omdat de temperatuur in de ge­ bouwen wordt verlaagd, zullen de planten ook minder verdampen, zodat ze het hopelijk tot en met 4 januari halen met een eenmalige wateigift. Beter is het natuurlijk dat tussen kerst en nieuwjaar iemand van de afdeling even terug komt om alle planten hier van wa­ ter te voorzien. Wie prettig wil werken heeft o.a. planten nodig en die vragen een goede verzorging, anders hoeven we er niet aan te beginnen. Tijdens de vrij sombere dagen van de winterperiode groeien de plan­ ten praktisch niet en hebben daar­ om geen behoefte aan extra bijvoe­ ding, zodat het potje kunstmest voorlopig in de kast kan blijven staan. Omstreeks maart­april kun­ nen we hier weer mee beginnen. De plantenbakken worden net zo behandeld als de individuele pot­ plant, met dit verschil echter dat

we wel moeten oppassen voor te veel water, omdat dit overtollige vocht niet weg kan. Meestal zit er in zo'n plantenbak een laagje pot­ scherven dat dient als bufferzone voor overtollig water. Wordt dit echter te veel, dan zullen de plan­ ten lange tijd met hun wortels in het water moeten staan, waardoor ze zullen gaan rotten, met als ge­ volg dat de plant zienderogen ach­ teruit gaat en uiteindelijk geheel afsterft. Wanneer de bovenste centimeters van de grond in de plantenbak nog redelijk vochtig 5s, hoeft niet te worden gegoten. Is deze aan de droge kant, dan moet al naar ge­ lang de grootte van de bak en de plantensoorten, cfie er in staan wor­ den bijgegoten met enkele liters water.

Agenda laatste UR dit jaar De laatste vergadering van de universiteitsraad van dit jaar wordt gehouden op 16 december (ur­zaal; aanvang 14 uur). De agenda vermeldt onder meer de volgende onderwerpen: benoeming leden R.S.A.; eindverslag kom­ missie introduktie eerstejaars '75; institutionalisering bijvak ont­ wikkelingsproblematiek; eerste ronde formatieverdeling 1976; be­ steding ruimte personeelsbudget 1976; kieszaken \xc (wijzigingen VUR en klesregl. ur) (sub)fakul­ tedtsverkiezingen 1976.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen