Ad Valvas 1975-1976 - pagina 247

AD VALVAS — 27 FEBRUARI 1976

Raadsvoorzitter

Knijper:

onervarenheid

3

en snelle doorstroming

oorzaken

Vergaderingen universiteitsraad duren veel te lang Moderamen bereidt voorstel tot bekorting voor Het wordt langzamerhand te gortig: de vergaderingen van de universiteitsraad duren veel te lang. Vijf uur of langer vergaderen is tegenwoordig geen uitzondering meer en van de geplande vier uur komt in de praktijk vrijwel nooit meer iets terecht. Werd daarover in de wandelgangen al menige opmerking gemaakt, nu komt er dan eerdaags een voorstel van het moderamen van de raad los om de vergaderduur te bekorten. Vermoedelijk staat het op de agenda van 9 maart, wanneer de raad weer bijeenkomt. In het verleden heeft de raad al eens een paar beslissingen genomen die weliswaar in de eerste plaats met het ordelijke verloop van de vergaderingen te maken hadden, maar toch ook indirekt op de tydsduur sloegen. Een van die besluiten — waardoor het reglement van orde werd uitgebreid — ging over de rondvraag, waarin tevoren allerlei zaken door raadsleden of voor de eerste keer of te uitputtend naar voren werden gehaald. Dat werd dus ingeperkt. Nu wil men het tijdsprobleem zelf gaan bekijken. „Er wordt eenvoudig teveel gezegd in de raadsvergaderingen," zegt voorzitter Knijper, sprekend uit een bijna vierjarige ervaring. We hadden een gesprek met hem aan de „vooravond" van zijn vertrek als VU-delegatielid naar Zuid-Afrika. In novemljer 1972 koos de raad hem als leider van de vergaderingen. In september 1974 werd hij, na zijn hei-verkiezing als raadslid voor het wetenschappelijk personeel, andermaal raadsvoorzitter. Aanhoudend moet hij manoevferen tussen formeel optreden en wat je zou kimnen noemen menselijkheid. Hij vindt dat de meest juiste weg, ook al zouden de vergaderingen bij strikt formeel handelen wellicht korter kunnen duren. „Een enkele keer maak ik wel gebruik van de spreektijd die het reglement van orde kent, maar als ik dat doe heb ik toch altijd het idee dat je de mensen tekort doet, omdat je ze dwingt iets na te leven wat niet in hun aard ligt, namelijk om in twee minuten iets te zeggen waar ze normaliter veel meer tijd voor nodig hebben. Maar, als er geen spreektijden zijn, wordt er vaak maar door gepraat met de gedachte^ hij hamert toch niet af. 't Is dus steeds schipperen. Ik vraag ook wel eens of iemand zijn speech wil bekorten. Zo stuurt een voorzitter, maar het moet niet alleen van hem komen. De raadsleden kunnen er zelf ook veel aan doen, maar dat gebeurt vaak niet. Als de raad alles rustig en oplettend aanhoort, heb ik eigenlijk geen been om op te staan met de opmerking dat de spreker beter een eind aan zijn betoog kan maken."

Oorzaken Kuijper meent dat er wel een paar oorzaken voor de lange vergaderduur zijn aan te wijzen. „Aan de ene kant geloof ik dat men wat onervaren is met efficiënt vergaderen, wat zich ook afspiegelt in de wijze waarop sommige kommissies rapporteren en het feit dat kommissieleden soms in de raadsvergaderinren herhalen wat in de komissievergaderingen is afgehandeld. Aan de andere kant geloof ik dat het ook een gevolg is van de relatief snelle doorstroming. Studenten zijn na een jaar weer uit de raad verdwenen en de andere raadsleden na twee jaar. Dat betekent ook dat — naast de onervarenheid in het begin — de gedachte kan ontstaan het nog maar gauw even te zeggen, omdat men over een poosje uit de raad zal zijn, en eerder de neiging heeft om meer dan minder te zeggen." Na een incidentele proef werd het vorige voorjaar kontlnu een tijdschema bij de agenda gevoegd. Volgens dat schema zou de vergadering in ongeveer vier uur moeten plaatshebben, maar de praktijk gaf een auder beeld. Miste liet schema zijn psychologisch effekt? Kuijper, „Vroeger deden we het helemaal niet, maar ik heb toch de indruk dat de vergaderingen er iets meer door binnen de perken blijven dan daarvoor. Er zit iets in van psychologie: dat je aangeeft dat voor een onderwerp op zoveel tijd is gerekend, suggereert al dat het geen langere bespreking behoeft. Maar ook is het zo dat, als je een uur. voor een punt uittrekt, dat uur meestal ook vol wordt gemaakt." Wat doet of kan een voorzitter van de universiteitsraad nu praktisch doen om de vergaderingen te bekorten? Kuijper: „Het reglement van orde biedt inij _maa£.a'einig mogelijkhe-

Door Jan van der Veen den. De gemeenteraden kennen over het algemeen het systeem van twee ronden. Voor de ur bestaat zoiets formeel niet, maar ik probeer dit toch in praktijk te brengen. Het verbod om in de eerste ronde te interumperen wordt weliswaar stipt nageleefd, maar dat betekent aan de andere kant dat zo"n eerste ronde met algemene beschouwingen soms geweldig kan uitlopen. Een mogelijkheid voor mij om dat te bekorten is er alleen wanneer ik konsequent iemand zou afhameren als die zou gaan herhalen wat al in de stukken is aangegeven. Dat maakt het vergaderen erg vervelend, met name voor de spreker zelf, die soms juist accenten in zijn of haar betoog wil aanbrengen. Het kan ook te ver gaan, zodat je van mening zou kunnen zijn dat je de stukken vooraf niet meer hoeft te bestuderen omdat je toch alles wel op de vergadering hoort. Ik heb overigens wel de indruk dat die stukken goed worden gelezen voor de vergadering." Zijn de ervaringen van collegaraadsvoorzitters bij de andere instellingen dezelfde? Kuijper: „De problemen die bij ons spelen, ook van vergadertechnische aard, zijn ook elders aanwezig. We hebben een keer of drie per jaar een soort informeel overleg om een aantal aspekten te bespreken en dingen uit te wisselen. In de praktijk gaat iedereen zo'n beetje zijn eigen weg, maar globaal genomen zijn de parallellen groot. Men probeert ook elders de vergaderduur te beperken door besluiten te nemen als „na een bepaald moment worden geen besluiten meer genomen met uitzondering van . . . " of „na een bepaald moment woiden geen nieuwe onderwerpen meer aan de orde gesteld." Als het niet anders kan, zouden dat soort zaken in bet reglement van orde kunnen worden genomen. Kuijper: „Ja. Overigens staat er bij ons een wijziging van het reglement van orde opstapel. Een algemene revisie, die niet alleen de „beraadslaging" betreft. Op een aantal punten rammelt het. Dat is door de ervaring gebleken. De sekretaris is bezig met het ontweipen ervan." Het reglement van orde dateert nog uit de begintijd van de raad. Op 23 mei 1972 werd het vastgesteld. Er werden wat dingen in gewijzigd en eraan toegevoegd, maar daarbleef het bij. Desgevraagd zegt u raadssekretaris Postema: „Toen ik in oktober 1973 sekretaris werd, viel het mij direkt al op, dat het reglement rammelde. Met de veranderingen erin is het toch nu nog steeds niet echt goed. Er moet een heel nieuw reglement komen, dat dan in, het moderamen en de reglementenkommissie besproken wordt en tenslotte in de raad komt. Ik ben er vorig jaar zomer mee begonnen, maar ik ben er alleen maar mee bezig als ik niets anders meer te doen heb . . . Ik hoop er in de zomer weer aan te kunnen gaan wei ken. Ik probeer er een naar mijn mening logisch geheel van te maken."

Elke veertien dagen De universiteitsraad komt in principe elke veertien dagen byeen in de u-raadszaal in het hoofdgebouw van de VU. Twee middagvergaderingen wisselen een avondvergadering af. Het is zeldzaam als een

vergadering geen doorgang vindt. Eind vorig jaar gebeurde dat een keer. Reden: onvoldoende agendapunten. En deze week nog een keer. Reden: onvoldoende behandelings. rijpe punten. Moet er nu zo vaak worden vergaderd? Kuijper: „Veel of weinig vergaderen hangt naar mijn gevoel samen met de doelmatigheid waarmee de kommissies bij elkaar komen. Een stuk schriftelijke voorbereiding dus. Als meer dan tot nu toe het gebruik zou gelden dat allerlei detaildiskusSies in de kommissies niet opnieuw in de plenaire raadsvergadering worden gehouden, zou dat de vergaderduur naar mijn gevoel aanzienlijk kunnen bekorten. Maar dat veronderstelt dan weer dat de kommissieleden in hun frakties en in de geledingen rapporteren over wat er gezegd is, zo al niet van te voren goed overleggen wat er gezegd moet worden. Doorgaans zijn de kommissieverslagen, met name wanneer advies moet worden uitgebracht, zo sumier, dat moeilijk is te achterhalen welke vragen" al gediend hebben. Dus uit onwetendheid over wat er gezegd is worden soms de vragen in de raad weer herhaald. Maar helemaal duidelijk is het beeld niet, want ook al is er overleg geweest over het kommissiewerk, dan worden desondanks soms vragen in de raad herhaald." Als de kommissies uit en van de raad nu eens zeer doelmatig zouden werken en de debatten in de raad zelf maar tot enkele punten van een onderwerp beperkt zouden blijven, zou de universitaire openbaarheid er dan op achteruitgaan? Kuijper: „Die zou er niet door in het gedrang behoeven te komen, omdat de kommissieverslagen dan voor de nodige informatie zouden zorgen. In elk geval zouden de raadsvergaderingen er duidelijk een beter verloop door kunnen hebben." Vergaderen kost ook geld. Kuijper: „Ik heb niet het idee dat men bij de universiteiten erg ervan doordrongen is dat de vergaderingen alleen al door de aanwezigheid van de mensen geld kost. Wij zijn niet gewend om alles in geld uit te drukken. We maken onze tijd vol. Of het nu met vergaderen is of met andere arbeid waar we voor zijn ingehuurd. Dat telt lang niet zo algemeen als wenselijk ware."

Publieke

tribune

Waarom zitten er zo weinig mensen op de publieke tribune, terwijl de iu--vergaderingcn toch juist in het openbaar worden gehouden om de universitaire demokratie te dienen? j Kuijper: „Deze vraag zou eigenlijk door degenen die er niet zitten moeten worden beantwoord. Maar, als het gaat over de vraag of de vergaderingen goed of niet goed worden geleid, dan laat ik het oordeel toch aan de belangstellenden

zelf over. De tribune is blijkens de ervaring dan goed bezet wanneer er punten aan de orde komen die met name in studentenkungen buitengewoon veel belangstelling hebben. Let wel, buitengewoon veel. De diskussies rond de Potchefstroom-zaak, en ook die over het probleem v a n de bezettingen van een poosje terug, die kregen die belangstelling; Of dat nu helemaal normatief is voor de belangstelling^ voor de r a a d . . . De stukken gaan in 125-voud over de universiteit, dus allerlei bestuurders in fakulteiten en subfakulteiten krijgen de informatie binnen. En via Ad Valvas kan ook een groot publiek van d e belangrijkste topics kennis nemen . . . " Remt dat de aktuele interesse op de tribune? Kuijper: ,',Ik geloof dat een van de oorzaken van de geringe belangstelling is dat men nog zo onbekend is met het doen en laten van de raad, met het belang van wat er in de raad speelt. Daar worden beslissingen genomen die tot in de vakgroepen hun konsequenties hebben . . . Maar het is natuurlijk ook zo dat niet iedereen er steeds kan zijn. De ur vergadert parallel aan andere aktiviteiten. Studenten kunnen misschien het gemakkelijkst komen." De tribunes van gemeenteraden zijn over het algemeen ook schaars bezet. Kuijper: „Ja, die keren dat ik er heb gezeten . . . Wanneer er spannende punten op de agenda staan, zit het wel vol. Je kan je afvragen of het dan steeds gaat om beslissingen met verstrekkende gevolgen. Het punt Potchefstroom bijvoorbeeld, het is de vraag of de kwestie in het totale universitaire bedrijf zo-

veel interesse verdient. Relatief gezien dan. Het is wel belangrijk, maar punten als hoe gaan we in een t y d van schaarste met elkaar om zijn voor het onderwijs en onderzoek van minstens evengroot belang, maar dan is de tribun vrijwel leeg. Trouwens in de raad zelf wordt er aan begrotingskwesties bijvoorbeeld ook veel minder aandacht besteed dan aan de meer politiek geladen punten." Waarom worden er steeds twee middagvergaderingen en een avondvergadering gehouden? Kuijper: „Het hoofdmotief voor de middagvergaderingen is dat het bestuurswerk voor de raadsleden^ een deel van het werk voor de universiteit is en dus „in de baas zijn tijd" moet gebeuren. Dat we ook na elke twee keer 's middags vergaderen een keer 's avonds bij elkaar komen is een koncessie — ik vindt het meer een tegemoetkoming — aan de buitenuniversitaire leden van de raad. Die moeten immers anders steeds een middag vrijmaken."

Ur en cvb Het college v. bestuur is dagelijks m e t de universitaire problemen bezig als beleidsvoorbereider en beleidsuitvoerder, afgezien van de eigen beslissingsbevoegdheden. De ur-leden doen het bestuurswerk — het nemen van beleidsbesluiten — naast hun gewone werk. Is er voldoende tegenspel of gesprekstegenwicht bij de raad aanwezig, met andere woorden wat is de kracht \ a n de raad? Kuijper: „Beide organen hebben hun eigen bevoegdheden en zijn samen verantwoordelijk voor het universitaire bestuur. Zonder polariserend te willen spreken lijkt mij dat de raad voldoende tegenspel kan bieden. Eigenlijk is de vraag: zou er veel veranderen als de ur er niet was? Ik geloof van wel. Ik denk dat het college van bestuur door het bestaan van de ur gedwongen wordt zijn beleid zö uiteen te zetten dat het voor iedereen begrijpelijk is. Dat is al een hele opgave omdat het jaigon zijn weerga niet kent. Maar bovendien moet dat beleid overtuigend en goed beargumenteerd zijn. Overigens neemt de raad via de kommissies deel aan de beleidsvoorbereiding. Daarin kunnen kritische vragen worden gesteld. Bovendien kunnen de kommissies deskundigen raadplegen. In feite draait het om een samenspel. Een heel andere weg zou zijn dat het college van bestuur een hele serie alternatieven voor het te voeren beleid maakt en de raad dan laat kiezen. Dat is een dure en omslachtige procedure, die ook niet efficiënt is. De afgelopen vier jaar hebben college van bestuur en universiteitsraad in veel zaken één lijn getrokken. Ik geloof niet dat de raad zich met alle details moet gaan bezighouden. Het gaat erom dat de ur erop kan vertrouwen dat het college doet wat het zegt."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen